Gyula: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 32: | Linia 32: | ||
== Etymologia === | == Etymologia === | ||
| − | Tytułowa nazwa nie ma przekonującej etymologii<ref name=Róna>Róna-Tas, András. ''Hungarians and Europe in the Early Middle Ages: An Introduction to Early Hungarian History''.</ref>, ale prawdopodobnie jest pochodzenia tureckiego. | + | Tytułowa nazwa nie ma przekonującej etymologii<ref name=Róna>Róna-Tas, András. ''Hungarians and Europe in the Early Middle Ages: An Introduction to Early Hungarian History''.</ref>, ale prawdopodobnie jest pochodzenia tureckiego.<ref name=Rady>Rady, Martyn. ''Nobility, Land and Service in Medieval Hungary''.</ref> |
== Gyule w IX wieku == | == Gyule w IX wieku == | ||
| − | Pierwsze dane dotyczące tytułu, zapisane przez Ibn Rustę i Gardizi, można prześledzić do wcześniejszych prac Abu Abdallaha al-Jayhaniego. <ref name=Kristó> Według tych najwcześniejszych dowodów Węgrami rządzili wspólnie dwóch „królów”. | + | Pierwsze dane dotyczące tytułu, zapisane przez Ibn Rustę i Gardizi, można prześledzić do wcześniejszych prac Abu Abdallaha al-Jayhaniego. <ref name=Kristó> Według tych najwcześniejszych dowodów Węgrami rządzili wspólnie dwóch „królów”.<ref name=Fügedi>Fügedi, Erik. ''The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895-1526''.</ref> Główny, zwany kende (lub künde), cieszył się nominalnym przywództwem, podczas gdy efektywną władzę sprawował jego podrzędny rangą kolega, zwany gyula.<ref name=Fügedi/> Ta szczególna forma rządzenia („podwójne panowanie”)<ref name=Kristó> ma na ogół naśladować Khazar Khaganate, który rzeczywiście miał podobną organizację.<ref name=Fügedi/> Jednak jedyną rzeczą, o której mówią źródła muzułmańskie, jest to, że Gyula był odpowiedzialny za sprawy militarne konfederacji plemiennej; mając na uwadze, że istniał prawowity władca (kende), który miał niewielki wpływ na kwestie związane z armią<ref name=Róna/>. |
[...] | [...] | ||
| Linia 43: | Linia 43: | ||
Lista osób, które sprawowały urząd gyula, jest nadal przedmiotem dyskusji.<ref name=Kristó> | Lista osób, które sprawowały urząd gyula, jest nadal przedmiotem dyskusji.<ref name=Kristó> | ||
| − | Wielu historyków (np. György Györffy, Florin Curta) sugeruje, że w czasie węgierskiego podboju Árpád był gyulą<ref name=Kristó> [10], który później był uważany za przodka dynastii, która rządziła Węgrami do 1301 roku. | + | Wielu historyków (np. György Györffy, Florin Curta) sugeruje, że w czasie węgierskiego podboju Árpád był gyulą<ref name=Kristó> [10], który później był uważany za przodka dynastii, która rządziła Węgrami do 1301 roku.<ref name=Fügedi/> W każdym razie węgierscy kronikarze jednogłośnie donoszą, że podbojem Kotliny Karpackiej kierował Árpád.<ref name=Fügedi/> Florin Curta sugeruje, że kiedy kende podboju (którego nie wymienia) zmarł w 902 r., Przywództwo przeszło na Árpáda, a jeden z krewnych Árpáda stał się gyulą. [10] |
| − | Inni uczeni (np. Gábor Vőző, CA Macartney) argumentują, że Árpád był kende, a gyula to Kurszán (Chussal, Chussol)<ref name=Kristó/>, którego imię, w przeciwieństwie do Árpád, można znaleźć we współczesnych tekstach zachodnich. [Uwaga 1 ]<ref name=Kristó> | + | Inni uczeni (np. Gábor Vőző, CA Macartney) argumentują, że Árpád był kende, a gyula to Kurszán (Chussal, Chussol)<ref name=Kristó/>, którego imię, w przeciwieństwie do Árpád, można znaleźć we współczesnych tekstach zachodnich. [Uwaga 1 ]<ref name=Kristó><ref name=Fügedi/> |
Słowiańskie źródło opowiadające o chrzcie Gyula w Konstantynopolu w połowie X wieku wspomina, że jego imię chrzcielne brzmiało Stefan [6]. Według kroniki Thietmara z Merseburga (975-1018), imieniem wuja króla Stefana, którego kraj był okupowany przez króla węgierskiego w 1003 roku, było Procui. [6] [10] | Słowiańskie źródło opowiadające o chrzcie Gyula w Konstantynopolu w połowie X wieku wspomina, że jego imię chrzcielne brzmiało Stefan [6]. Według kroniki Thietmara z Merseburga (975-1018), imieniem wuja króla Stefana, którego kraj był okupowany przez króla węgierskiego w 1003 roku, było Procui. [6] [10] | ||
Wersja z 06:14, 9 sie 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
| Strona | Autorzy | Nota |
| [3] | [4] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Gyula - książę świecki (książę-wódz) zajmujące w IX i X wieku drugie (po księciu sakralnym, kende, kündü) miejsce w hierarchii węgierskich dostojników. Gyula (Yula, Gula, Gila) był, według źródeł muzułmańskich i bizantyjskich, tytułem jednego z przywódców, drugiego w kolejności, węgierskiej federacji plemiennej w IX - X wieku.[1] W najwcześniejszych węgierskich źródłach tytułowe imię jest zapisane tylko jako imię osobiste (Gyyla, Geula, Gyla, Iula).[1] Według węgierskich kronik, Transylwanii rządziła linia książąt zwana Gyula, a ich krajem był węgierski król Stefan I (1000 / 1001–1038). [1] Tytuł ten do 904 roku nosił Arpad, później nosił go przypuszczalnie wódz Tétény (Tühütüm). Etymologia =Tytułowa nazwa nie ma przekonującej etymologii[2], ale prawdopodobnie jest pochodzenia tureckiego.[3] Gyule w IX wiekuPierwsze dane dotyczące tytułu, zapisane przez Ibn Rustę i Gardizi, można prześledzić do wcześniejszych prac Abu Abdallaha al-Jayhaniego. Błąd rozszerzenia cite: Brak znacznika zamykającego Lista gyulaLista osób, które sprawowały urząd gyula, jest nadal przedmiotem dyskusji.<ref name=Kristó> Wielu historyków (np. György Györffy, Florin Curta) sugeruje, że w czasie węgierskiego podboju Árpád był gyulą<ref name=Kristó> [10], który później był uważany za przodka dynastii, która rządziła Węgrami do 1301 roku.[4] W każdym razie węgierscy kronikarze jednogłośnie donoszą, że podbojem Kotliny Karpackiej kierował Árpád.[4] Florin Curta sugeruje, że kiedy kende podboju (którego nie wymienia) zmarł w 902 r., Przywództwo przeszło na Árpáda, a jeden z krewnych Árpáda stał się gyulą. [10] Inni uczeni (np. Gábor Vőző, CA Macartney) argumentują, że Árpád był kende, a gyula to Kurszán (Chussal, Chussol)[1], którego imię, w przeciwieństwie do Árpád, można znaleźć we współczesnych tekstach zachodnich. [Uwaga 1 ]<ref name=Kristó>[4] Słowiańskie źródło opowiadające o chrzcie Gyula w Konstantynopolu w połowie X wieku wspomina, że jego imię chrzcielne brzmiało Stefan [6]. Według kroniki Thietmara z Merseburga (975-1018), imieniem wuja króla Stefana, którego kraj był okupowany przez króla węgierskiego w 1003 roku, było Procui. [6] [10] Poniżej znajduje się lista żyul przypuszczalnych przez współczesnych historyków:<ref name=Kristó> [10]
BibliografiaPierwszorzędne źródła
Drugorzędne źródła
Przypisy
|
