Węgierskie najazdy na Europę: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
| Linia 93: | Linia 93: | ||
** Węgierski przywódca polityczny i wojskowy [[Kurszán]] ([[kende]], [[gyula]] lub [[horka]]) zostaje zaproszony na ucztę, a następnie zamordowany przez Bawarczyków.<ref name="Baják László (2000). p. 9"/> | ** Węgierski przywódca polityczny i wojskowy [[Kurszán]] ([[kende]], [[gyula]] lub [[horka]]) zostaje zaproszony na ucztę, a następnie zamordowany przez Bawarczyków.<ref name="Baják László (2000). p. 9"/> | ||
** wczesnym latem – wojska węgierskie udają się do Lombardii.<ref name="Baják László (2000). p. 9"/> | ** wczesnym latem – wojska węgierskie udają się do Lombardii.<ref name="Baják László (2000). p. 9"/> | ||
| − | * 905 | + | * '''905''' |
** Król Berengar z Włoch zawiera sojusz z Węgrami przeciwko swojemu wrogowi, [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ludwik_III_%C5%9Alepy Ludwikowi III Ślepemu] z Prowansji, który ogłosił się cesarzem Włoch. | ** Król Berengar z Włoch zawiera sojusz z Węgrami przeciwko swojemu wrogowi, [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ludwik_III_%C5%9Alepy Ludwikowi III Ślepemu] z Prowansji, który ogłosił się cesarzem Włoch. | ||
** wczesne lato – Madziarowie pokonują Ludwika z Prowansji, który zostaje następnie oślepiony przez Berengara.<ref name="Baják László (2000). p. 11">Baják László (2000). str. 11</ref> | ** wczesne lato – Madziarowie pokonują Ludwika z Prowansji, który zostaje następnie oślepiony przez Berengara.<ref name="Baják László (2000). p. 11">Baják László (2000). str. 11</ref> | ||
| Linia 100: | Linia 100: | ||
* 906 – Dwie armie węgierskie niszczą, jedna po drugiej, Księstwo Saksonii. Węgrzy zostali poproszeni o przybycie przez słowiańskie plemię Dalamacjan, zagrożonych atakami Saksonów.<ref name="Baják László (2000). p. 11"/> | * 906 – Dwie armie węgierskie niszczą, jedna po drugiej, Księstwo Saksonii. Węgrzy zostali poproszeni o przybycie przez słowiańskie plemię Dalamacjan, zagrożonych atakami Saksonów.<ref name="Baják László (2000). p. 11"/> | ||
| − | * 907 | + | * '''907''' |
** 4-6 lipca – armia wschodniofrankijska pod dowództwem margrabiego Bawarii [https://pl.wikipedia.org/wiki/Luitpold Luitpolda], która wkroczyła na terytorium Węgier w celu wypędzenia Węgrów z [[Kotlina|Kotliny Karpackiej]], zostaje unicestwiona przez wojska węgierskie w [[Pozsonyi csata|bitwie pod Pozsony]]. Luitpold, [https://en.wikipedia.org/wiki/Dietmar_I_(archbishop_of_Salzburg) Dietmar I], arcybiskup Salzburga, książę Sieghard, 19 hrabiów, 2 biskupów i 3 opatów ginie w bitwie, wraz z większością żołnierzy.<ref name="Baják László (2000). p. 9"/> Ta bitwa jest uważana za zakończenie [[Zajęcie ojczyzny|zajęcie ojczyzny]].<ref>Bóna István (2000). str. 34</ref> | ** 4-6 lipca – armia wschodniofrankijska pod dowództwem margrabiego Bawarii [https://pl.wikipedia.org/wiki/Luitpold Luitpolda], która wkroczyła na terytorium Węgier w celu wypędzenia Węgrów z [[Kotlina|Kotliny Karpackiej]], zostaje unicestwiona przez wojska węgierskie w [[Pozsonyi csata|bitwie pod Pozsony]]. Luitpold, [https://en.wikipedia.org/wiki/Dietmar_I_(archbishop_of_Salzburg) Dietmar I], arcybiskup Salzburga, książę Sieghard, 19 hrabiów, 2 biskupów i 3 opatów ginie w bitwie, wraz z większością żołnierzy.<ref name="Baják László (2000). p. 9"/> Ta bitwa jest uważana za zakończenie [[Zajęcie ojczyzny|zajęcie ojczyzny]].<ref>Bóna István (2000). str. 34</ref> | ||
** Lipiec-sierpień – Węgrzy atakują Bawarię, dokonując wielkich zniszczeń i zajmując wiele miast w drodze do domu, pokonując bawarską armię [[Bitwa pod Lengenfeld|pod Lengenfeld]]. Na rzece Enns ustala się granica węgiersko-bawarska.<ref>Aventinus, Johannes (1554). ''[http://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QadDM8zQnKYvppb6j-h3LG214jy_4g_7FBNzwk1YFbqQ063EdjjVatiFBtW61R0rvtv10_b50Zww6S06cZUCG3JgeZ-RA26pcU5wyIJBrypMWOzYtXSokeZnP8RdWQ36Eac9qtRrLzLyGamCITbUoamfjtW3Rw9FoL6HaOttyWqG5g15NlVck60Am2gcanB5KBbjhKaAgzXA9bIAaB_ifZBORcbxAJDHAA0tEJlcw5IsR2FlhU5nKnXL0CyRaV36611DYMB36KtTH9hVOchPfJP7MI9vLg Annalium Boiorum Libri Septem]'' (po łacinie). str. 481–482. [dostęp:2015-06-26.<sup>[[trwały martwy link]]</sup></ref> | ** Lipiec-sierpień – Węgrzy atakują Bawarię, dokonując wielkich zniszczeń i zajmując wiele miast w drodze do domu, pokonując bawarską armię [[Bitwa pod Lengenfeld|pod Lengenfeld]]. Na rzece Enns ustala się granica węgiersko-bawarska.<ref>Aventinus, Johannes (1554). ''[http://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QadDM8zQnKYvppb6j-h3LG214jy_4g_7FBNzwk1YFbqQ063EdjjVatiFBtW61R0rvtv10_b50Zww6S06cZUCG3JgeZ-RA26pcU5wyIJBrypMWOzYtXSokeZnP8RdWQ36Eac9qtRrLzLyGamCITbUoamfjtW3Rw9FoL6HaOttyWqG5g15NlVck60Am2gcanB5KBbjhKaAgzXA9bIAaB_ifZBORcbxAJDHAA0tEJlcw5IsR2FlhU5nKnXL0CyRaV36611DYMB36KtTH9hVOchPfJP7MI9vLg Annalium Boiorum Libri Septem]'' (po łacinie). str. 481–482. [dostęp:2015-06-26.<sup>[[trwały martwy link]]</sup></ref> | ||
* 908 – Węgrzy atakują Turyngię i Saksonię, a 3 sierpnia pokonują w [[Eisenach|bitwie pod Eisenach]] armię [https://en.wikipedia.org/wiki/Burchard,_Duke_of_Thuringia Burcharda], księcia Turyngii. Burchard, [https://en.wikipedia.org/wiki/Egino,_Duke_of_Thuringia Egino], książę Turyngii i [https://en.wikipedia.org/wiki/Rudolf_I_(bishop_of_W%C3%BCrzburg) Rudolf I], biskup Würzburga, giną w bitwie.<ref name="Baják László (2000). p. 12">Baják László (2000). str. 12</ref> | * 908 – Węgrzy atakują Turyngię i Saksonię, a 3 sierpnia pokonują w [[Eisenach|bitwie pod Eisenach]] armię [https://en.wikipedia.org/wiki/Burchard,_Duke_of_Thuringia Burcharda], księcia Turyngii. Burchard, [https://en.wikipedia.org/wiki/Egino,_Duke_of_Thuringia Egino], książę Turyngii i [https://en.wikipedia.org/wiki/Rudolf_I_(bishop_of_W%C3%BCrzburg) Rudolf I], biskup Würzburga, giną w bitwie.<ref name="Baják László (2000). p. 12">Baják László (2000). str. 12</ref> | ||
| − | * 909 | + | * '''909''' |
** wiosna – wojska węgierskie napadają na Bawarię i Szwabię. | ** wiosna – wojska węgierskie napadają na Bawarię i Szwabię. | ||
** 4 sierpnia – palą dwa kościoły we Freising w Bawarii. | ** 4 sierpnia – palą dwa kościoły we Freising w Bawarii. | ||
| Linia 111: | Linia 111: | ||
[[File:The Hungarian campaign in the East Frankish duchies of 910.jpg|thumb|200px|Węgierska kampania 910 roku, która zaowocowała zwycięstwami Węgier pod Augsburgiem i Rednitz.]] | [[File:The Hungarian campaign in the East Frankish duchies of 910.jpg|thumb|200px|Węgierska kampania 910 roku, która zaowocowała zwycięstwami Węgier pod Augsburgiem i Rednitz.]] | ||
| − | * 910 | + | * '''910''' |
** 12 czerwca – Węgrzy rozbijają armię niemieckiego króla [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ludwik_IV_Dzieci%C4%99 Ludwika IV Dziecięcia] w [[Lechfeldi csata|pierwszej bitwie pod Augsburgiem]], dowodzonej przez hrabiego Gozberta z Alemanii. Dowódca i Managolt, hrabia Alemannia giną w bitwie. | ** 12 czerwca – Węgrzy rozbijają armię niemieckiego króla [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ludwik_IV_Dzieci%C4%99 Ludwika IV Dziecięcia] w [[Lechfeldi csata|pierwszej bitwie pod Augsburgiem]], dowodzonej przez hrabiego Gozberta z Alemanii. Dowódca i Managolt, hrabia Alemannia giną w bitwie. | ||
** 22 czerwca – Ta sama armia węgierska wkracza do Frankonii i pokonuje zjednoczoną armię księstw Frankonii, Lotaryngii i Bawarii w [[Rednitz|bitwie pod Rednitz]]. W bitwie ginie niemiecki dowódca [https://en.wikipedia.org/wiki/Gebhard,_Duke_of_Lorraine Gebhard], książę Lotaryngii i Liudger, hrabia Ladengau. | ** 22 czerwca – Ta sama armia węgierska wkracza do Frankonii i pokonuje zjednoczoną armię księstw Frankonii, Lotaryngii i Bawarii w [[Rednitz|bitwie pod Rednitz]]. W bitwie ginie niemiecki dowódca [https://en.wikipedia.org/wiki/Gebhard,_Duke_of_Lorraine Gebhard], książę Lotaryngii i Liudger, hrabia Ladengau. | ||
| Linia 128: | Linia 128: | ||
[[File:Hungarian campaigns in Europe in 917.jpg|thumb|upright=1.4|Kampanie węgierskie w Europie w 917.]] | [[File:Hungarian campaigns in Europe in 917.jpg|thumb|upright=1.4|Kampanie węgierskie w Europie w 917.]] | ||
| − | * 917 | + | * '''917''' |
| − | ** Atak na Zachód | + | ** '''Atak na Zachód''' |
*** 21 stycznia – Węgrzy plądrują i palą Bazyleę, a następnie najeżdżają [https://en.wikipedia.org/wiki/Duchy_of_Alsace Księstwo Alzacji]. | *** 21 stycznia – Węgrzy plądrują i palą Bazyleę, a następnie najeżdżają [https://en.wikipedia.org/wiki/Duchy_of_Alsace Księstwo Alzacji]. | ||
*** Luty – Wchodzą do Lotaryngii, niszcząc Verdun, paląc Moyenmoutier i klasztory Saint-Dié-des-Vosges i Remiremont. | *** Luty – Wchodzą do Lotaryngii, niszcząc Verdun, paląc Moyenmoutier i klasztory Saint-Dié-des-Vosges i Remiremont. | ||
| Linia 137: | Linia 137: | ||
[[File:The Hungarian campaign in Europe of 919-920.jpg|thumb|upright=1.4|The Hungarian campaign in Europe of 919–920, which resulted in the Hungarian victories of Püchen against the king of East Francia and of 920 against the Burgundian king from 920 in Italy.]] | [[File:The Hungarian campaign in Europe of 919-920.jpg|thumb|upright=1.4|The Hungarian campaign in Europe of 919–920, which resulted in the Hungarian victories of Püchen against the king of East Francia and of 920 against the Burgundian king from 920 in Italy.]] | ||
| − | * 919–920 | + | * '''919–920''' |
| − | |||
** Po wyborze [https://pl.wikipedia.org/wiki/Henryk_I_Ptasznik Henryka i Ptasznika] na nowego króla we wschodniofrankijskiego, armia węgierska wkracza do Niemiec i pokonuje siły Henryka w [Pücheni csata|bitwie pod Püchen], a następnie kieruje się na zachód. | ** Po wyborze [https://pl.wikipedia.org/wiki/Henryk_I_Ptasznik Henryka i Ptasznika] na nowego króla we wschodniofrankijskiego, armia węgierska wkracza do Niemiec i pokonuje siły Henryka w [Pücheni csata|bitwie pod Püchen], a następnie kieruje się na zachód. | ||
** Armia węgierska wkracza do Lotaryngii i Francji. Król [https://pl.wikipedia.org/wiki/Karol_III_Prostak Karol III Prostak] nie może zebrać wystarczającej liczby sił, aby stawić im czoła w bitwie, wycofał się i pozwolił im splądrować jego królestwo.<ref name="Baják László (2000). p. 15"/> | ** Armia węgierska wkracza do Lotaryngii i Francji. Król [https://pl.wikipedia.org/wiki/Karol_III_Prostak Karol III Prostak] nie może zebrać wystarczającej liczby sił, aby stawić im czoła w bitwie, wycofał się i pozwolił im splądrować jego królestwo.<ref name="Baják László (2000). p. 15"/> | ||
** Na początku 920 r. ta sama armia węgierska wkracza z zachodu do Burgundii, a następnie z Lombardii, i pokonuje siły [https://en.wikipedia.org/wiki/Rudolph_II_of_Burgundy Rudolfa II Burgundzkiego], który zaatakował Berengara I we Włoszech, sojusznika Księstwa Węgier. Następnie Madziarowie plądrują okolice włoskich miast, które ich zdaniem wsparły Rudolfa: Bergamo, Piacenza i Nogara.<ref name="Baják László (2000). p. 15"/><ref>Bóna István (2000). str. 44</ref> | ** Na początku 920 r. ta sama armia węgierska wkracza z zachodu do Burgundii, a następnie z Lombardii, i pokonuje siły [https://en.wikipedia.org/wiki/Rudolph_II_of_Burgundy Rudolfa II Burgundzkiego], który zaatakował Berengara I we Włoszech, sojusznika Księstwa Węgier. Następnie Madziarowie plądrują okolice włoskich miast, które ich zdaniem wsparły Rudolfa: Bergamo, Piacenza i Nogara.<ref name="Baják László (2000). p. 15"/><ref>Bóna István (2000). str. 44</ref> | ||
| − | * 921-922 | + | * '''921-922''' |
** W 921 armia węgierska dowodzona przez [[Dursac]]a i [[Bogát]]a wkracza do północnych Włoch, a następnie unicestwia, między Brescią i Weroną, siły włoskich zwolenników Rudolfa II z Burgundii, zabijając palatyna Odelrik i biorąc do niewoli Gisleberta, hrabiego Bergamo . | ** W 921 armia węgierska dowodzona przez [[Dursac]]a i [[Bogát]]a wkracza do północnych Włoch, a następnie unicestwia, między Brescią i Weroną, siły włoskich zwolenników Rudolfa II z Burgundii, zabijając palatyna Odelrik i biorąc do niewoli Gisleberta, hrabiego Bergamo . | ||
** Ta armia wyrusza w kierunku południowych Włoch, gdzie zimuje, a w styczniu 922 r. plądruje regiony między Rzymem a Neapolem. | ** Ta armia wyrusza w kierunku południowych Włoch, gdzie zimuje, a w styczniu 922 r. plądruje regiony między Rzymem a Neapolem. | ||
| Linia 149: | Linia 148: | ||
[[File:The Hungarians campaigns of 924 in Italy, Burgundy, Southern France and Saxony.jpg|thumb|200px|Kampanie węgierskie 924 we Włoszech, Burgundii, południowej Francji i Saksonii]] | [[File:The Hungarians campaigns of 924 in Italy, Burgundy, Southern France and Saxony.jpg|thumb|200px|Kampanie węgierskie 924 we Włoszech, Burgundii, południowej Francji i Saksonii]] | ||
| − | * 924 | + | * '''924''' |
| − | ** Kampania we Włoszech i południowej Francji | + | ** '''Kampania we Włoszech i południowej Francji''' |
*** Wiosna - Rudolf II Burgundii zostaje wybrany przez włoskich powstańców na króla Włoch w Pawii. Cesarz Włoch Berengar I prosi Węgrów o pomoc, którzy następnie wysyłają armię dowodzoną przez [[Szalárd]]a, który pali Pawię i galery wojenne na brzegach rzeki Ticino. | *** Wiosna - Rudolf II Burgundii zostaje wybrany przez włoskich powstańców na króla Włoch w Pawii. Cesarz Włoch Berengar I prosi Węgrów o pomoc, którzy następnie wysyłają armię dowodzoną przez [[Szalárd]]a, który pali Pawię i galery wojenne na brzegach rzeki Ticino. | ||
*** 7 kwietnia - Kiedy cesarz Berengar zostaje zamordowany w Weronie, Węgrzy udają się w kierunku Burgundii. Rudolf II z Burgundii i [https://pl.wikipedia.org/wiki/Hugo_z_Arles Hugo z Arles] próbują otoczyć ich przez przełęcze Alp, ale Węgrzy uciekają z zasadzki i atakują Gothię i przedmieścia Nîmes. Wracają do domu, ponieważ wśród nich wybuchła zaraza<ref>Baják László (2000). str. 17–18</ref>. | *** 7 kwietnia - Kiedy cesarz Berengar zostaje zamordowany w Weronie, Węgrzy udają się w kierunku Burgundii. Rudolf II z Burgundii i [https://pl.wikipedia.org/wiki/Hugo_z_Arles Hugo z Arles] próbują otoczyć ich przez przełęcze Alp, ale Węgrzy uciekają z zasadzki i atakują Gothię i przedmieścia Nîmes. Wracają do domu, ponieważ wśród nich wybuchła zaraza<ref>Baják László (2000). str. 17–18</ref>. | ||
| − | ** Kampania w Saksonii | + | ** '''Kampania w Saksonii''' |
*** Kolejna armia węgierska plądruje Saksonię. Niemiecki król Henryk I Ptasznik wycofuje się do zamku Werla. W ręce Niemców przypadkowo wpada węgierski szlachcic. Król Henryk wykorzystuje tę okazję do negocjacji z Węgrami, prosząc o pokój i zgadzając się na złożenie hołdu [[Księstwo|Księstwu Węgier]].<ref>Baják László (2000). str. 18</ref> | *** Kolejna armia węgierska plądruje Saksonię. Niemiecki król Henryk I Ptasznik wycofuje się do zamku Werla. W ręce Niemców przypadkowo wpada węgierski szlachcic. Król Henryk wykorzystuje tę okazję do negocjacji z Węgrami, prosząc o pokój i zgadzając się na złożenie hołdu [[Księstwo|Księstwu Węgier]].<ref>Baják László (2000). str. 18</ref> | ||
[[File:The Hungarian campaign in Europe in 926.jpg|thumb|200px|Kampania węgierska w Europie w 926 roku]] | [[File:The Hungarian campaign in Europe in 926.jpg|thumb|200px|Kampania węgierska w Europie w 926 roku]] | ||
| − | * 926 | + | * '''926''' |
** 1–8 maja – wojska węgierskie wkraczają do Szwabii jako sojusznicy nowego włoskiego króla [https://en.wikipedia.org/wiki/Hugh_of_Italy Hugona], oblegają Augsburg<ref>Bóna István (2000). str. 39</ref>, a następnie zajmują opactwo w St. Gallen, gdzie oszczędzają życie mnichowi Heribaldowi, którego relacja: Potrzebne było odniesienie, aby szczegółowo opisać ich tradycje i sposób życia. Z opactwa wysyłają pomniejsze jednostki w celu zwiadu i plądrowania okolicy. Jedna z ich jednostek zabija [https://pl.wikipedia.org/wiki/Wiborada Świętą Wiboradę], która mieszkała jako pustelniczka w pobliskim lesie. | ** 1–8 maja – wojska węgierskie wkraczają do Szwabii jako sojusznicy nowego włoskiego króla [https://en.wikipedia.org/wiki/Hugh_of_Italy Hugona], oblegają Augsburg<ref>Bóna István (2000). str. 39</ref>, a następnie zajmują opactwo w St. Gallen, gdzie oszczędzają życie mnichowi Heribaldowi, którego relacja: Potrzebne było odniesienie, aby szczegółowo opisać ich tradycje i sposób życia. Z opactwa wysyłają pomniejsze jednostki w celu zwiadu i plądrowania okolicy. Jedna z ich jednostek zabija [https://pl.wikipedia.org/wiki/Wiborada Świętą Wiboradę], która mieszkała jako pustelniczka w pobliskim lesie. | ||
** Po 8 maja - Madziarowie oblegają Konstanz, spalając jego przedmieścia, a następnie kierują się na zachód w kierunku Schaffhausen i Bazylei. Jedna z ich jednostek zostaje pokonana przez miejscowych w Säckingen nad brzegiem Renu. Wojska węgierskie przekraczają Ren wraz z przechwyconymi statkami do Alzacji i pokonują wojska hrabiego Liutfreda. Następnie podążając za Renem udali się na północ, złupili okolice Voncq, dotarli do wybrzeży Atlantyku, a następnie udali się w kierunku domu przez Reims. W drodze do domu odnowili sojusz z księciem Bawarii Arnulfem. | ** Po 8 maja - Madziarowie oblegają Konstanz, spalając jego przedmieścia, a następnie kierują się na zachód w kierunku Schaffhausen i Bazylei. Jedna z ich jednostek zostaje pokonana przez miejscowych w Säckingen nad brzegiem Renu. Wojska węgierskie przekraczają Ren wraz z przechwyconymi statkami do Alzacji i pokonują wojska hrabiego Liutfreda. Następnie podążając za Renem udali się na północ, złupili okolice Voncq, dotarli do wybrzeży Atlantyku, a następnie udali się w kierunku domu przez Reims. W drodze do domu odnowili sojusz z księciem Bawarii Arnulfem. | ||
| Linia 167: | Linia 166: | ||
* 927 – wojska węgierskie zostają wezwane przez króla Włoch Hugona do pomocy margrabiemu Piotrowi w odzyskaniu władzy w Rzymie przeciwko papieżowi [[Jan X|Janowi X]], któremu się to udaje. Podczas i po tych wydarzeniach plądrują Toskanię i Apulię, biorąc wielu jeńców i okupując miasta Oria i Taranto.<ref>Baják László (2000). str. 19</ref> | * 927 – wojska węgierskie zostają wezwane przez króla Włoch Hugona do pomocy margrabiemu Piotrowi w odzyskaniu władzy w Rzymie przeciwko papieżowi [[Jan X|Janowi X]], któremu się to udaje. Podczas i po tych wydarzeniach plądrują Toskanię i Apulię, biorąc wielu jeńców i okupując miasta Oria i Taranto.<ref>Baják László (2000). str. 19</ref> | ||
* 931 – Armia węgierska spala włoskie miasto Piacenza.<ref name="Baják László (2000). p. 20">Baják László (2000). str. 20</ref> | * 931 – Armia węgierska spala włoskie miasto Piacenza.<ref name="Baják László (2000). p. 20">Baják László (2000). str. 20</ref> | ||
| − | * 933 | + | * '''933''' |
** Początek marca - Ponieważ niemiecki król Henryk Fowler odmówił dalszego płacenia daniny Księstwu Węgier, wojska węgierskie wkraczają do Saksonii. Wkraczają z ziem słowiańskiego plemienia [[Dalamatynów]], którzy odrzucają propozycję sojuszu, potem Węgrzy podzielili się na dwie części, ale wkrótce armia, która próbuje oskrzydlić Saksonię od zachodu, zostaje pokonana przez połączone siły Saksonii i Turyngii [[Gothi csata|pod Gothą]]. | ** Początek marca - Ponieważ niemiecki król Henryk Fowler odmówił dalszego płacenia daniny Księstwu Węgier, wojska węgierskie wkraczają do Saksonii. Wkraczają z ziem słowiańskiego plemienia [[Dalamatynów]], którzy odrzucają propozycję sojuszu, potem Węgrzy podzielili się na dwie części, ale wkrótce armia, która próbuje oskrzydlić Saksonię od zachodu, zostaje pokonana przez połączone siły Saksonii i Turyngii [[Gothi csata|pod Gothą]]. | ||
** 15 marca – Druga armia oblega Merseburg, ale potem zostaje pokonana w [[Riade|bitwie o Riade]] przez armię królów.<ref name="Baják László (2000). p. 20"/> | ** 15 marca – Druga armia oblega Merseburg, ale potem zostaje pokonana w [[Riade|bitwie o Riade]] przez armię królów.<ref name="Baják László (2000). p. 20"/> | ||
| Linia 173: | Linia 172: | ||
[[File:The Hungarian campaign in the West and the Hungarian-Pecheneg campaign against Bulgaria and the Byzantine Empire of 934.jpg|thumb|200px|Węgierska kampania 934 r. przeciwko Bułgarii i [[Bizancjum|Cesarstwu Bizantyjskiemu]], która zaowocowała początkiem bizantyjskiego hołdu wobec Węgrów.]] | [[File:The Hungarian campaign in the West and the Hungarian-Pecheneg campaign against Bulgaria and the Byzantine Empire of 934.jpg|thumb|200px|Węgierska kampania 934 r. przeciwko Bułgarii i [[Bizancjum|Cesarstwu Bizantyjskiemu]], która zaowocowała początkiem bizantyjskiego hołdu wobec Węgrów.]] | ||
| − | * 934 | + | * '''934''' |
| − | ** Zachód | + | ** '''Zachód Europy''' |
*** Wojska węgierskie napadają na okolice Metzu w Lotaryngii.<ref name="Baják László (2000). p. 21">Baják László (2000). str. 21</ref> | *** Wojska węgierskie napadają na okolice Metzu w Lotaryngii.<ref name="Baják László (2000). p. 21">Baják László (2000). str. 21</ref> | ||
| − | ** Bałkany | + | ** '''Bałkany''' |
*** Między Węgrami a [[Pieczyngowie|Pieczyngami]] wybucha wojna, ale pokój zostaje zawarty po wiadomościach o bułgarskim ataku na ich terytoria, nadchodzącym z miasta W.l.n.d.r (prawdopodobnie Belgrad). Węgrzy i Pieczyngowie postanawiają zaatakować to miasto. | *** Między Węgrami a [[Pieczyngowie|Pieczyngami]] wybucha wojna, ale pokój zostaje zawarty po wiadomościach o bułgarskim ataku na ich terytoria, nadchodzącym z miasta W.l.n.d.r (prawdopodobnie Belgrad). Węgrzy i Pieczyngowie postanawiają zaatakować to miasto. | ||
*** Kwiecień – Armia węgiersko-pieczyngowska pokonuje w [[W.l.n.d.ri csata|bitwie pod W.l.n.d.r.]] odciążające wojska bizantyjsko-bułgarskie podbijają miasto i plądrują przez trzy dni. | *** Kwiecień – Armia węgiersko-pieczyngowska pokonuje w [[W.l.n.d.ri csata|bitwie pod W.l.n.d.r.]] odciążające wojska bizantyjsko-bułgarskie podbijają miasto i plądrują przez trzy dni. | ||
| Linia 184: | Linia 183: | ||
[[File:The Hungarian campaign in Europe from 936-937.jpg|thumb|200px|Kampania węgierska w Europie w latach 936–937]] | [[File:The Hungarian campaign in Europe from 936-937.jpg|thumb|200px|Kampania węgierska w Europie w latach 936–937]] | ||
| − | * 936–937 | + | * '''936–937''' |
** Koniec 936 r. – Węgrzy, aby zmusić nowego niemieckiego króla [https://pl.wikipedia.org/wiki/Otton_I_Wielki Ottona I Wielkiego] do zapłacenia im daniny, zaatakowali Szwabię i Frankonię oraz spalili klasztor w Fuldzie. Następnie wkraczają do Saksonii, ale siły nowego króla odpychają ich w kierunku Lotaryngii i zachodniej Francji. | ** Koniec 936 r. – Węgrzy, aby zmusić nowego niemieckiego króla [https://pl.wikipedia.org/wiki/Otton_I_Wielki Ottona I Wielkiego] do zapłacenia im daniny, zaatakowali Szwabię i Frankonię oraz spalili klasztor w Fuldzie. Następnie wkraczają do Saksonii, ale siły nowego króla odpychają ich w kierunku Lotaryngii i zachodniej Francji. | ||
** 21 lutego 937 – Wchodzą do Lotaryngii, przekraczają Ren w Worms i kierują się w stronę Namur. | ** 21 lutego 937 – Wchodzą do Lotaryngii, przekraczają Ren w Worms i kierują się w stronę Namur. | ||
| Linia 193: | Linia 192: | ||
** Sierpień - Kontynuując kampanię, Węgrzy wkraczają do Lombardii od zachodu, gdzie [https://en.wikipedia.org/wiki/Hugh_of_Italy Hugon] z Włoch prosi ich, aby udali się do południowych Włoch, aby pomóc Bizantyjczykom. Węgrzy plądrują okolice Kapui, umieszczają swój obóz na łąkach Galliano i wysyłają małe jednostki, aby splądrowały regiony Neapolu, Benevento, Sarno, Nola i Montecassino. Opactwo Montecassino przekazuje im cenne przedmioty o wartości 200 bizantyjskich [https://pl.wikipedia.org/wiki/Hyperpyron hyperpyronów] w celu wykupienia jeńców.<ref name="Baják László (2000). p. 22-23">Baják László (2000). str. 22–23</ref> | ** Sierpień - Kontynuując kampanię, Węgrzy wkraczają do Lombardii od zachodu, gdzie [https://en.wikipedia.org/wiki/Hugh_of_Italy Hugon] z Włoch prosi ich, aby udali się do południowych Włoch, aby pomóc Bizantyjczykom. Węgrzy plądrują okolice Kapui, umieszczają swój obóz na łąkach Galliano i wysyłają małe jednostki, aby splądrowały regiony Neapolu, Benevento, Sarno, Nola i Montecassino. Opactwo Montecassino przekazuje im cenne przedmioty o wartości 200 bizantyjskich [https://pl.wikipedia.org/wiki/Hyperpyron hyperpyronów] w celu wykupienia jeńców.<ref name="Baják László (2000). p. 22-23">Baják László (2000). str. 22–23</ref> | ||
** Jesień - Jedna jednostka węgierska powracająca do domu zostaje zaatakowana przez lokalne siły w Abruzji i traci łup.<ref name="Baják László (2000). p. 22-23"/> | ** Jesień - Jedna jednostka węgierska powracająca do domu zostaje zaatakowana przez lokalne siły w Abruzji i traci łup.<ref name="Baják László (2000). p. 22-23"/> | ||
| − | * 938 | + | * '''938''' |
** Koniec lipca - Węgrzy atakują Turyngię i Saksonię, rozbijają obóz w Bode, na północ od gór Harz, i wysyłają swoje jednostki najazdowe we wszystkie strony. Jedna z tych jednostek zostaje pokonana pod Wolfenbüttel, a jej przywódca zostaje zabity. Inna jednostka zostaje wprowadzona w błąd przez swoich słowiańskich przewodników na bagnach Drömling, zaatakowana i zmasakrowana przez Niemców w Belxa. Węgrzy wykupują pojmanego przywódcę tej jednostki. | ** Koniec lipca - Węgrzy atakują Turyngię i Saksonię, rozbijają obóz w Bode, na północ od gór Harz, i wysyłają swoje jednostki najazdowe we wszystkie strony. Jedna z tych jednostek zostaje pokonana pod Wolfenbüttel, a jej przywódca zostaje zabity. Inna jednostka zostaje wprowadzona w błąd przez swoich słowiańskich przewodników na bagnach Drömling, zaatakowana i zmasakrowana przez Niemców w Belxa. Węgrzy wykupują pojmanego przywódcę tej jednostki. | ||
** Po 31 sierpnia - na wieść o tych porażkach główna armia węgierska, która obozowała nad rzeką Bodą, wycofuje się na Węgry.<ref name="Baják László (2000). p. 23">Baják László (2000). str. 23</ref> | ** Po 31 sierpnia - na wieść o tych porażkach główna armia węgierska, która obozowała nad rzeką Bodą, wycofuje się na Węgry.<ref name="Baják László (2000). p. 23">Baják László (2000). str. 23</ref> | ||
| Linia 200: | Linia 199: | ||
[[File:The Hungarian campaign in Italy, Burgundy, Southern France and Spain in 942.jpg|thumb|200px|Kampania węgierska we Włoszech, Burgundii, południowej Francji i Hiszpanii w 942 roku.]] | [[File:The Hungarian campaign in Italy, Burgundy, Southern France and Spain in 942.jpg|thumb|200px|Kampania węgierska we Włoszech, Burgundii, południowej Francji i Hiszpanii w 942 roku.]] | ||
| − | * 942 | + | * '''942''' |
** Wiosna – Armia węgierska wkracza do Włoch, gdzie król Hugon, dając im 10 [https://pl.wikipedia.org/wiki/Buszel buszli] złota, przekonuje ich do ataku na [https://pl.wikipedia.org/wiki/Kalifat_Kordoby kalifat Kordoby]. | ** Wiosna – Armia węgierska wkracza do Włoch, gdzie król Hugon, dając im 10 [https://pl.wikipedia.org/wiki/Buszel buszli] złota, przekonuje ich do ataku na [https://pl.wikipedia.org/wiki/Kalifat_Kordoby kalifat Kordoby]. | ||
** Połowa czerwca – Przybywają do Katalonii, plądrują region, a następnie wkraczają na północne terytoria kalifatu Kordoby. | ** Połowa czerwca – Przybywają do Katalonii, plądrują region, a następnie wkraczają na północne terytoria kalifatu Kordoby. | ||
| Linia 206: | Linia 205: | ||
** 26 czerwca – Węgrzy chwytają Yahya ibn Muhammada ibn al Tawila, władcę [https://pl.wikipedia.org/wiki/Barbastro Barbastro], i trzymają go w niewoli przez 33 dni, aż zostaje wykupiony. | ** 26 czerwca – Węgrzy chwytają Yahya ibn Muhammada ibn al Tawila, władcę [https://pl.wikipedia.org/wiki/Barbastro Barbastro], i trzymają go w niewoli przez 33 dni, aż zostaje wykupiony. | ||
** Lipiec – Węgrzy znajdują się na terytorium pustynnym i brakuje im jedzenia i wody. Zabijają swojego włoskiego przewodnika i wracają do domu. Pięciu żołnierzy węgierskich zostaje wziętych do niewoli przez Kordobian i zostaje ochroniarzami kalifa.<ref>Baják László (2000). str. 24</ref> | ** Lipiec – Węgrzy znajdują się na terytorium pustynnym i brakuje im jedzenia i wody. Zabijają swojego włoskiego przewodnika i wracają do domu. Pięciu żołnierzy węgierskich zostaje wziętych do niewoli przez Kordobian i zostaje ochroniarzami kalifa.<ref>Baják László (2000). str. 24</ref> | ||
| − | * 943 | + | * '''943''' |
| − | ** Bałkany | + | ** '''Bałkany''' |
*** Armia węgierska sprzymierzona z Rosjanami atakuje Cesarstwo Bizantyjskie. Cesarz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Roman_I_Lekapen Roman I Lekapen] kupuje pokój i zgadza się płacić coroczny hołd Węgrom.<ref name="Baják László (2000). p. 25">Baják László (2000). str. 25</ref> | *** Armia węgierska sprzymierzona z Rosjanami atakuje Cesarstwo Bizantyjskie. Cesarz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Roman_I_Lekapen Roman I Lekapen] kupuje pokój i zgadza się płacić coroczny hołd Węgrom.<ref name="Baják László (2000). p. 25">Baják László (2000). str. 25</ref> | ||
| − | ** Bawaria | + | ** '''Bawaria''' |
*** Węgrzy, którzy zaatakowali Bawarię, zostali pokonani w [[Welsi csata|bitwie pod Wels]] przez [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bertold_(ksi%C4%85%C5%BC%C4%99_Bawarii) Bertolda], księcia Bawarii i [https://pl.wikipedia.org/wiki/Karantanie Karantańczyków].<ref name="Baják László (2000). p. 25"/> | *** Węgrzy, którzy zaatakowali Bawarię, zostali pokonani w [[Welsi csata|bitwie pod Wels]] przez [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bertold_(ksi%C4%85%C5%BC%C4%99_Bawarii) Bertolda], księcia Bawarii i [https://pl.wikipedia.org/wiki/Karantanie Karantańczyków].<ref name="Baják László (2000). p. 25"/> | ||
* 947 – Armia węgierska pod wodzą księcia [[Taksony]]ego prowadzi kampanię we Włoszech, kierując się na południe na wschodni brzeg półwyspu. Oblega Larino i dociera do Otranto, plądrując Apulię przez 3 miesiące.<ref>Baják László (2000). str. 26</ref> | * 947 – Armia węgierska pod wodzą księcia [[Taksony]]ego prowadzi kampanię we Włoszech, kierując się na południe na wschodni brzeg półwyspu. Oblega Larino i dociera do Otranto, plądrując Apulię przez 3 miesiące.<ref>Baják László (2000). str. 26</ref> | ||
| Linia 215: | Linia 214: | ||
* 949 sierpnia 9 - Węgrzy pokonują Bawarczyków pod Laa.<ref name="Baják László (2000). p. 27"/><ref name="Kristó Gyula 1980">Kristó Gyula: Levedi törzsszövetségétől Szent István Államáig; Magvető Könyvkiadó, Budapest, 1980, str. 282</ref> | * 949 sierpnia 9 - Węgrzy pokonują Bawarczyków pod Laa.<ref name="Baják László (2000). p. 27"/><ref name="Kristó Gyula 1980">Kristó Gyula: Levedi törzsszövetségétől Szent István Államáig; Magvető Könyvkiadó, Budapest, 1980, str. 282</ref> | ||
* 950 – Henryk I, książę Bawarii atakuje Zachodnie Węgry, biorąc jeńców i grabież.<ref name="Baják László (2000). p. 27"/> | * 950 – Henryk I, książę Bawarii atakuje Zachodnie Węgry, biorąc jeńców i grabież.<ref name="Baják László (2000). p. 27"/> | ||
| − | * 951 | + | * '''951''' |
** Wiosna – Węgrzy, przekraczając Lombardię, atakują Akwitanię. | ** Wiosna – Węgrzy, przekraczając Lombardię, atakują Akwitanię. | ||
** 20 listopada - Powracający Węgrzy zostają pokonani przez Niemców, którzy w międzyczasie podbili Królestwo Włoch.<ref name="Baják László (2000). p. 27"/> | ** 20 listopada - Powracający Węgrzy zostają pokonani przez Niemców, którzy w międzyczasie podbili Królestwo Włoch.<ref name="Baják László (2000). p. 27"/> | ||
| Linia 221: | Linia 220: | ||
[[File:The Hungarian campaign in Europe of 954.jpg|thumb|200px|Kampania węgierska w Europie 954]] | [[File:The Hungarian campaign in Europe of 954.jpg|thumb|200px|Kampania węgierska w Europie 954]] | ||
| − | * 954 | + | * '''954''' |
** Niemieccy książęta buntują się przeciwko [https://pl.wikipedia.org/wiki/Otton_I_Wielki Ottonowi I Wielkiemu] i sprzymierzają się z Węgrami, którzy w lutym wysyłają na pomoc armię pod wodzą [[Bulcsú]]. Armia Madziarów plądruje domeny sojuszników Otto w Bawarii, Szwabii i Frankonii. | ** Niemieccy książęta buntują się przeciwko [https://pl.wikipedia.org/wiki/Otton_I_Wielki Ottonowi I Wielkiemu] i sprzymierzają się z Węgrami, którzy w lutym wysyłają na pomoc armię pod wodzą [[Bulcsú]]. Armia Madziarów plądruje domeny sojuszników Otto w Bawarii, Szwabii i Frankonii. | ||
** 1 marca – Węgrzy przekraczają Ren, obozują w Worms w stolicy ich sojusznika [https://pl.wikipedia.org/wiki/Konrad_I_Rudy Konrada I Rudego], księcia Lotaryngii, a następnie 19 marca wyruszają na Zachód, atakując na tereny wrogów książąt, [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bruno_(arcybiskup_kolo%C5%84ski) Bruno Wielkiego], arcybiskupa Kolonii , następnie hrabiego Ragenarius, przekraczając rzeki Mozeli i Maas.<ref>Bóna István (2000). str. 51–52</ref><ref>Baják László (2000). str. 28</ref> | ** 1 marca – Węgrzy przekraczają Ren, obozują w Worms w stolicy ich sojusznika [https://pl.wikipedia.org/wiki/Konrad_I_Rudy Konrada I Rudego], księcia Lotaryngii, a następnie 19 marca wyruszają na Zachód, atakując na tereny wrogów książąt, [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bruno_(arcybiskup_kolo%C5%84ski) Bruno Wielkiego], arcybiskupa Kolonii , następnie hrabiego Ragenarius, przekraczając rzeki Mozeli i Maas.<ref>Bóna István (2000). str. 51–52</ref><ref>Baják László (2000). str. 28</ref> | ||
| Linia 232: | Linia 231: | ||
[[File:The Hungarian campaign in the German kingdom from 955.jpg|thumb|200px|Kampania węgierska w królestwie niemieckim od 955 r]] | [[File:The Hungarian campaign in the German kingdom from 955.jpg|thumb|200px|Kampania węgierska w królestwie niemieckim od 955 r]] | ||
| − | * 955 | + | * '''955''' |
** Połowa lipca – wezwana przez powstańców bawarskich i saksońskich armia węgierska pod wodzą [[Bulcsú]], [[Lehel]]a, [[Sur]]a i [[Taksony]]ego włamuje się do Niemiec, plądruje Bawarię, następnie wkracza do Szwabii i pali wiele klasztorów. | ** Połowa lipca – wezwana przez powstańców bawarskich i saksońskich armia węgierska pod wodzą [[Bulcsú]], [[Lehel]]a, [[Sur]]a i [[Taksony]]ego włamuje się do Niemiec, plądruje Bawarię, następnie wkracza do Szwabii i pali wiele klasztorów. | ||
** Początek sierpnia – Węgrzy rozpoczynają oblężenie Augsburga. | ** Początek sierpnia – Węgrzy rozpoczynają oblężenie Augsburga. | ||
Wersja z 12:13, 11 sie 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [5] | [6] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Węgierskie najazdy na Europę (węg. kalandozások, niem. Ungarneinfälle) miały miejsce w IX i X wieku, okresie przejściowym w historii Europy wczesnego średniowiecza, kiedy terytorium byłego Imperium Karolingów było zagrożone inwazją wielu wrogich sił, Madziarowie (Węgrzy) ze wschodu, ekspansja Wikingów z północy i Arabowie z południa.[1][2] Madziarowie z powodzeniem podbili Kotlinę Karpacką (odpowiadającą późniejszemu Królestwu Węgier) do końca IX wieku i przeprowadzili szereg łupieżczych najazdów zarówno na zachód do dawnej Francji, jak i na południe do Cesarstwa Bizantyjskiego. Najazdy na zachód zostały zatrzymane dopiero po przegranej przez Węgier bitwie nad rzeką Lech w 955 r., która doprowadziła do nowego porządku politycznego w Europie Zachodniej, skupionego wokół Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Najazdy na terytoria bizantyjskie trwały przez cały X wiek, aż do ostatecznej chrystianizacji Węgrów i ustanowienia chrześcijańskiego Królestwa Węgier w 1000 lub 1001 roku. Spis treściHistoriaPrzed podbojem Węgier (IX wiek)Plik:Pál Vágó (1853-1928) painter The Hungarian at Kiev (1896-99).jpg Węgrzy w Kijowie (Pál Vágó, 1896-99) Pierwsza przypuszczalna wzmianka o Węgrach w wojnie pochodzi z IX wieku: w 811 roku Węgrzy (Madziarowie) byli w sojuszu z Krumem z Bułgarii przeciwko cesarzowi Niceforem I, prawdopodobnie w bitwie pod Pliską w górach Haemus (Bałkany).[3] Praca Georgiusa Monachusa wspomina, że około 837 roku Pierwsze Carstwo Bułgarskie szukało sojuszu z Węgrami.[3][4] Konstantyn VII Porfirogeneta napisał w swojej pracy De Administrando Imperio (O zarządzaniu państwem), że kagan i kagan-bek z plemienia Chazarów poprosili cesarza Teofila o zbudowanie dla nich fortecy Sarkel.[4] Uważa się, że zapis ten odnosi się do Węgrów na podstawie tego, że nowa forteca musiała stać się konieczna ze względu na pojawienie się nowego wroga Chazarów, a żaden inny lud nie mógł być wówczas wrogiem Chazarów.[4] W X wieku Ahmad ibn Rustah napisał, że „wcześniej Chazarowie okopali się przeciwko atakom Węgrów i innych ludów”[4]. W latach 860–861 węgierscy żołnierze zaatakowali konwój św. Cyryla, ale podobno spotkanie zakończyło się pokojowo.[3] Święty Cyryl podróżował do Chaganu w (lub w pobliżu) Chersonezu Taurydzkiego, gdzie został pojmany przez Chazarów. Muzułmańscy geografowie odnotowali, że Węgrzy regularnie atakowali sąsiednie plemiona wschodniosłowiańskie i brali jeńców, aby sprzedawać ich Cesarstwu Bizantyjskiemu w Kerczu.[5][6] Istnieją pewne informacje o najazdach Węgier na wschodnią część imperium karolińskiego w 862 roku.[7] W 881 Węgrzy i Kabarowie najechali wschodnią Francję i stoczyli dwie bitwy, pierwszą (Węgrzy) pod Wenią (prawdopodobnie Wiedeń)[7], a drugą (Kabarowie) pod Culmite (prawdopodobnie Kulmberg lub Kollmitz w Austrii).[8] W 892 roku, według Annales Fuldenses, król Arnulf z Karyntii najechał Wielkie Morawy i Węgrzy dołączyli do jego wojsk.[4][7] Po 893 roku wojska węgierskie zostały przetransportowane przez Dunaj przez flotę bizantyjską i pokonały Bułgarów w trzech bitwach (nad Dunajem, Silistą i Presławem).[6] W 894 roku Węgrzy najechali Panonię w sojuszu z królem Świętopełkiem I morawskim.[4][7] Po podboju Basenu Karpackiego (X wiek)Plik:Hungarian warrior.jpg Fresco about a Hungarian warrior (Italy) Plik:Europe around 900.jpg Europe around 900 Plik:ArpadstatueHerosSquareBudapest.jpg Grand Prince Árpád's sculpture in Budapest Około 896 r.[9], prawdopodobnie pod wodzą Arpada, Węgrzy (Madziarowie) przekroczyli Karpaty i weszli do Kotliny Karpackiej (mniej więcej na równiny Węgier). W 899 roku ci Węgrzy pokonali armię Berengar I z Friulu w bitwie nad rzeką Brenta i najechali północne regiony Włoch. Splądrowali okolicę Treviso, Vicenza, Werona, Brescia, Bergamo i Mediolan.[6] Pokonali także Brasława, księcia Dolnej Panonii. W 901 ponownie zaatakowali Włochy.[10] W 902 r. poprowadzili kampanię na północnych Morawach i pokonali Morawian, których kraj został unicestwiony.[6] Niemal każdego roku po 900 roku przeprowadzali napady na katolicki zachód i bizantyjski wschód. W 905 r. Madziarowie i król Berengar utworzyli sojusz i przez piętnaście lat obyło się bez wkroczenia wojsk węgierskich do Włoch.[11] Madziarowie pokonali nie mniej niż trzy duże frankońskie armie cesarskie w latach 907–910, jak następuje[12]. W 907 roku pokonali najeźdźców Bawarczyków w pobliżu Brezalauspurc, niszcząc ich armię, skutecznie broniąc Węgier i otwierając Wielkie Morawy, Niemcy, Francję i Włochy na najazdy Madziarów. W dniu 3 sierpnia 908 roku Węgrzy wygrali bitwę pod Eisenach w Turyngii[8]. Egino, książę Turyngii, został zabity, wraz z Burchardem, księciem Turyngii i Rudolfem I, biskupem Würzburga.[13] Węgrzy pokonał zjednoczoną armię cesarską Ludwika IV Dziecięcia w pierwszej bitwie nad rzeką Lech w 910 roku. Mniejsze jednostki spenetrowały aż do Bremy w 915 roku.[14] W 919 roku, po śmierci Konrada I, króla Niemiec, Węgrzy napadli na Saksonię, Lotaryngię i zachodnią Francję. W 921 pokonali wrogów króla Berengara w Weronie i dotarli do Apulii w 922.[11] Między 917 a 925 Węgrzy najechali na Bazyleę, Alzację, Burgundię, Prowansję i Pireneje.[14] Około 925 roku, według Ljetopisa popa Dukljanina z końca XII wieku, Tomisław Chorwacki pokonał Węgrów w bitwie[15], jednak inni kwestionują wiarygodność tej relacji, ponieważ nie ma dowodów na taką interpretację w innych dokumentach.[15] W 926 r. Wegrzy spustoszyli Szwabię i Alzację, prowadzili kampanię w dzisiejszym Luksemburgu i dotarli aż do Oceanu Atlantyckiego.[11] W 927 roku Piotr, brat papieża Jana X, wezwał Węgrów do rządzenia Włochami[11]. Wkroczyli do Rzymu i nałożyli duże daniny na Toskanię i Tarento.[11][14] W 933 r. w Saksonii pojawiła się znaczna armia węgierska (pakt z Sasami wygasł), ale została pokonana przez Henryka I Ptasznika pod Merseburgiem.[11] Ataki węgierskie trwały nadal na Górną Burgundię (w 935) i na Saksonię (w 936).[11] W 937 r. najechali Francję aż do Reims, Lotaryngii, Szwabii, Frankonii, Księstwa Burgundii[16] i Włoch, aż do Otranto na południu[11]. Zaatakowali Bułgarię i Cesarstwo Bizantyjskie, docierając do murów Konstantynopola. Bizantyńczycy płacili im „podatek” przez 15 lat[17]. W 938 roku Węgrzy wielokrotnie atakowali Saksonię.[11] W 940 r. Spustoszyli region Rzymu[11]. W 942 r. miały miejsce węgierskie naloty na Hiszpanię, zwłaszcza na Katalonię[18], według pracy Ibn Hayyana.[19] W 947 r. Bulcsú, wódz Taksony, poprowadził najazd na Włochy[20] aż do Apulii, a król Włoch Berengar II musiał kupić pokój, płacąc mu i jego zwolennikom dużą sumę pieniędzy. Bitwa na Lechowym Polu w 955 r., w której Węgrzy stracili około 5.000 wojowników, ostatecznie zahamowała ich ekspansję, chociaż napady na Cesarstwo Bizantyjskie trwały do 970 r. Lechowe Pole leży na południe od Augsburga w dzisiejszych południowych Niemczech. Według współczesnych źródeł badacze naliczają 45 (według Kálmána Nagy) lub 47 (według György Szabadosa)[21] napadów w różnych częściach Europy. Spośród tych kampanii tylko 8 (17,5%) zakończyło się niepowodzeniem (901, 913, 933, 943, 948, 951, 955, 970), a 37 zakończyło się sukcesem (82,5%).[22] Kalendarium węgierskich najazdówPrzed podbojem węgierskim
Plik:The Hungarian campaign of 894.jpg Kampania węgierska w 894 r Plik:The military events of the Hungarian Conquest in 894-895.jpg Wydarzenia militarne podboju węgierskiego w latach 894-895
Po podboju węgierskim
Plik:The Hungarian campaigns of 899-900 in Italy and Germany.jpg Kampania węgierska we Włoszech, z bitwą pod Brentą, potem kampania, która zakończyła się zdobyciem Zadunaja.
Plik:The Hungarian campaign in Saxony of 906.jpg Kampania węgierska w Saksonii w 906 roku
Plik:The Hungarian campaign in the East Frankish duchies of 910.jpg Węgierska kampania 910 roku, która zaowocowała zwycięstwami Węgier pod Augsburgiem i Rednitz.
Plik:The Hungarian campaigns from 915 in the Eastern Frankish kingdom and Italy.jpg Kampanie węgierskie z 915 roku we wschodnim królestwie Franków i we Włoszech.
Plik:Hungarian campaigns in Europe in 917.jpg Kampanie węgierskie w Europie w 917.
Plik:The Hungarian campaign in Europe of 919-920.jpg The Hungarian campaign in Europe of 919–920, which resulted in the Hungarian victories of Püchen against the king of East Francia and of 920 against the Burgundian king from 920 in Italy.
Plik:The Hungarians campaigns of 924 in Italy, Burgundy, Southern France and Saxony.jpg Kampanie węgierskie 924 we Włoszech, Burgundii, południowej Francji i Saksonii
Plik:The Hungarian campaign in Europe in 926.jpg Kampania węgierska w Europie w 926 roku
Plik:The Hungarian campaigns of 927 in Italy and the Balkans.jpg Węgierskie kampanie 927 we Włoszech i na Bałkanach
Plik:The Hungarian campaign in the West and the Hungarian-Pecheneg campaign against Bulgaria and the Byzantine Empire of 934.jpg Węgierska kampania 934 r. przeciwko Bułgarii i Cesarstwu Bizantyjskiemu, która zaowocowała początkiem bizantyjskiego hołdu wobec Węgrów.
Plik:The Hungarian campaign in Europe from 936-937.jpg Kampania węgierska w Europie w latach 936–937
Plik:The Hungarian campaign in Italy, Burgundy, Southern France and Spain in 942.jpg Kampania węgierska we Włoszech, Burgundii, południowej Francji i Hiszpanii w 942 roku.
Plik:The Hungarian campaign in Europe of 954.jpg Kampania węgierska w Europie 954
Plik:The Hungarian campaign in the German kingdom from 955.jpg Kampania węgierska w królestwie niemieckim od 955 r
Plik:Europe in 968. The Hungarian campaign in the Balcans from 968.jpg Kampania węgierska na Bałkanach od 968 r.
TaktykaPlik:Hungarian warriors.jpg Wojownicy węgierscy (olej na płótnie) Ich armia składała się głównie z lekkiej kawalerii i była bardzo mobilna.[73] Atakując bez ostrzeżenia, szybko plądrowali okolicę i uciekli, zanim udało się zorganizować jakiekolwiek siły obronne.[73] Zmuszeni do walki nękali wrogów strzałami, po czym nagle wycofywali się, kusząc przeciwników do przełamania szeregów i ścigania ich, po czym Węgrzy odwracali się, by walczyć z nimi pojedynczo[73]. Ta taktyka jest formalnie znana jako udawany odwrót. NastępstwaWęgrzy byli ostatnimi najeźdźcami, którzy osiedlili się na stałe w Europie Środkowej[73]. Paul K. Davis pisze, że „klęska Madziarów (w bitwie pod Lechfeld) zakończyła ponad 90 lat ich grabieży zachodniej Europy i przekonała ocalałych do osiedlenia się, tworząc podstawę dla państwa węgierskiego”[74]. wieki Węgrzy przyjęli zachodnioeuropejskie formy feudalnej organizacji wojskowej, w tym przeważające użycie ciężko opancerzonej kawalerii.[73] Notes
Linki zewnetrznePrzypisy |
|
_painter_The_Hungarian_at_Kiev_(1896-99).jpg){kind=link}
