Csanád (wódz)

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Plik:Csanád Érsekcsanád.JPG Csanád (Mónus Béla alkotása) Csanád, syn Ispána Doboki, był wasalem wojskowym wodza Ajtony, a następnie w 1028 roku zasłynął z porażki. Jest pierwszym ispanem i imiennikiem hrabstwa Csanád, założycielem klanu Csanád. Csanád, Doboka ispán fia, Ajtony vezér katonai vazallusa volt, majd legyőzésével vált híressé 1028-ban. Csanád vármegye első ispánja és névadója, a Csanád nemzetség megalapítója. Jego życie Zwrócił się przeciwko byłemu głównemu dowódcy Csanáda, Ajtony'emu, prawdopodobnie przekroczył Cisę pod Rév-Kanizsa (dzisiejsza Magyarkanizsa) i pokonał swojego byłego naczelnego dowódcę w dwudniowej bitwie pod Nagyősz nad wodami Harangod (Aranka) i ścięto Ajtony'emu. Csanád egykori fővezére, Ajtony ellen fordult, valószínűleg Rév-Kanizsánál (a mai Magyarkanizsa) átkelt a Tiszán, és a Harangod (Aranka) vizénél Nagyősz mellett egy két napig tartó csatában megverte volt fővezérének seregét, Ajtonyt pedig lefejezte. Csanád został ochrzczony po zwycięstwie nad Ajtony, otrzymał majątki, a jego krewny, István I., powierzył mu organizację diecezji Marosmenti, której został małżonkiem. Nowa jednostka administracyjna otrzymała jego imię, stając się tym samym powiatem Csanád. Powiat zajmował olbrzymi obszar, cały narożnik Tisza-Maros, który był później dzielony przez 4-5 powiatów. Żupania Csanád istniała w mniejszej formie aż do osadnictwa powiatowego w 1950 roku, następnie jego terytorium zostało podzielone i podzielone między okręgi Békés i Csongrád. Csanád az Ajtony felett aratott győzelem után megkeresztelkedett, birtokokat kapott, és rokona, I. István megbízta a marosmenti egyházmegye megszervezésével, amelynek ispánja lett. Az új közigazgatási egység az ő nevét kapta, így lett Csanád vármegye. A megye hatalmas területet foglalt el, a teljes Tisza-Maros zugot, amin később már 4-5 vármegye osztozott. Csanád vármegye kisebb formájában egészen az 1950-es megyerendezésig fennállt, majd területét feldarabolták és felosztották Békés és Csongrád megyék között. A kivágott nyelv legendája Legenda o języku wycinanek Według legendy Csanáda przed bitwą pojawił się przed nim św. Jerzy w postaci lwa i zachęcił go do walki. Jednak armia Csanád i Gyula została poprowadzona pod Kőkenyér przez doświadczoną armię Ajtony, ale ostatecznie została pokonana w bitwie pod Nagyősz. Csanád triumfalnie odciął Ajtony'emu głowę, a następnie wyciął mu język i schował go do torby. Nieświadomy tego Gyula zabrał odciętą głowę Ajtony'ego do św. Stefana, przypisując sobie heroiczny czyn. Następnie Csanád wyjął język Ajtony'emu z tarsoly i udowodnił, że pokonał przywódcę, a Gyula został wygnany. Csanád mondája szerint a csata előtt Szent György jelent meg előtte oroszlán képében és harcra buzdította. Csanád és Gyula seregét azonban Kőkenyérnél Ajtony tapasztalt serege megfutamította, de végül a nagyőszi csatában legyőzték. Csanád diadalmasan vágta le Ajtony fejét, majd nyelvét kivágta és a tarsolyában elrejtette. Gyula erről mit sem tudva, Ajtony levágott fejét Szent Istvánhoz vitte, magának tulajdonítva a hőstettet. Ekkor Csanád a tarsolyból elővette Ajtony nyelvét, és bebizonyította, hogy ő győzte le a vezért, Gyulát pedig száműzték. Jego pamięć Powiat odnoszący się do powiatu Csanád znowu istnieje. Od 4 czerwca 2020 r. Funkcjonuje jako powiat Csongrád-Csanád. Osady położone na terenie dawnego powiatu w wielu miejscach wciąż zachowują pamięć o Csanádzie. W ten sposób plac Makón został nazwany jego imieniem, a między dwiema wojnami światowymi nazywał się dzisiejsze liceum im. Józsefa Attili; W Mezőkovácsházie znajduje się publiczny pomnik i miejscowa szkoła podstawowa, natomiast w Medgyesegyháza park pamięci zachował nazwę Csanád. Újra létezik Csanád vármegyére utaló megye. 2020. június 4-től Csongrád-Csanád megye néven jött létre. Az egykori vármegye területén fekvő települések sok helyen a mai napig őrzik Csanád emlékét. Így Makón teret neveztek el róla, a két világháború között az ő nevét viselte a mai József Attila Gimnázium; Mezőkovácsházán köztéri szobor és a helyi általános iskola, míg Medgyesegyházán emlékpark őrzi Csanád nevét. Diecezja Szeged-Csanád nadal nosi nazwę dawnego hrabstwa - stąd też nazwa Csanád. A Szeged-Csanádi Egyházmegye a mai napig viseli az egykori vármegye - így Csanád nevét. Żródła Korai magyar történeti lexikon : 9–14. század. Főszerk. Kristó Gyula. Budapest: Akadémiai Kiadó. 1994. ISBN 963-05-6722- 9. Szent Gellért legendája Magyarország Története: Előzmények és Magyar Történet 1242-ig. Föszerk. Székely György. Budapest: Akadémiai Kiadó. 1984. Więcej informacji Gesta Hungarorum eredeti latin szövege Gesta Hungarorum magyar fordítása Szent Gellért élete és írásai latinul Szent Gellért nagyobbik legendája a Csanád epizóddal Szegfű, László: Az Ajtony-monda. Acta Universitatis Szegediensis : acta historica, (40). pp. 3-30. (1972) Szegfű László egyedi megközelítése és hipotézisei a témában A Magyar Államszervezés Néhány Problémája: István és Ajtony Harca