Hunyad: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 39: Linia 39:
 
[[Plik:Bethlen Gábor fejedelemsége.png|thumb||250px|Komitat Hunyad w Księstwie Transylwanii]]
 
[[Plik:Bethlen Gábor fejedelemsége.png|thumb||250px|Komitat Hunyad w Księstwie Transylwanii]]
  
−
Imię Hunyad pochodzi od węgierskiego imienia i na pewno zachowuje imię jego pierwszego małżonka.
+
Nazwa ''Hunyad'' pochodzi od węgierskiego imienia i na pewno zachowuje imię jego pierwszego ''[[ispán]]a''.
  
−
A Hunyad név magyar személynévből alakult ki, s bizonyára első ispánja nevét őrzi.
+
Komitat mógł zostać zorganizowane po klęsce [[Gula|Gyuli]] w 1003 roku. To wtedy rycerze plemienia Berény mogli zostać osadzeni obok miasta wznoszącego się na płaszczyźnie [[Maros]], a następnie wznieśli ziemny zamek Hunyad, którego ostatnim władcą mógł być Béld lub jego następca - to mógł zbudować jako siedzibę pierwszego ''[[ispán]]a''.
  
 +
Pierwsza wzmianka o komitacie pochodzi z papieskiej dziesięciny z 1256 roku. W momencie utworzenia komitatu w 1876 r. połowa nieistniejącego komitatu [[Zaránd]] i dominium [https://pl.wikipedia.org/wiki/Or%C4%83%C8%99tie Szászváros], które również przestały istnieć, zostały przyłączone do jego terytorium.
  
−
Hrabstwo Hunyad mogło zostać zorganizowane po klęsce Gyuli w 1003 roku. To wtedy rycerze plemienia Berény mogli zostać posadzeni obok miasta wznoszącego się na płaszczyźnie Mureş, a następnie ziemny zamek Hunyad - którego ostatnim władcą mógł być Bél lub jego następca - można było zbudować jako siedziba pierwszej ispán.
+
Jest częścią Rumunii od 1920 roku. Obecnie większość terytorium dawnego komitatu należy do okregu Hunedoara w Rumunii, niektóre wioski należą do Fehér na wschodzie i do okręgu Caraș-Severin na południowym zachodzie.
−
 
 
−
Hunyad vármegye szervezésére [[Gyula (méltóság)|Gyula]] [[1003]]-ban történt legyőzése után kerülhetett sor. Ekkor ültethették a [[Maros]] síkján emelkedő város mellé a berény törzsbeli vitézeket, és ezt követően építhették ki a hunyadi földvárat - amely földvárnak utolsó ura Béld vagy annak utóda lehetett - az első ispán székhelyévé.
 
−
 
 
−
Pierwsza wzmianka o niej pochodzi z papieskiej dziesięciny z 1256 roku. W momencie osiedlenia się powiatu w 1876 r. Połowa nieistniejącego powiatu Zaránd i krzesło Szászváros, które również przestały istnieć, zostały przyłączone do jego terytorium.
 
−
 
 
−
Legelőször az [[1256]]-os pápai dézsma alkalmával említik. Az [[1876]]-os megyerendezéskor csatolták területéhez a megszűnő [[Zaránd vármegye]] egyik felét, továbbá a szintén megszűnő [[Szászváros]]-széket.
 
−
 
 
−
Jest częścią Rumunii od 1920 roku. Obecnie większość terytorium dawnego hrabstwa należy do hrabstwa Hunedoara w Rumunii, niektóre wioski należą do Fehér na wschodzie i do okręgu Caraș-Severin na południowym zachodzie.
 
−
 
 
−
[[1920]]-tól [[Románia]] része. Ma az egykori vármegye területének legnagyobb része a [[románia]]i [[Hunyad megye|Hunyad megyéhez]], néhány község keleten [[Fehér megye|Fehér]], délnyugaton [[Krassó-Szörény megye]] területéhez tartozik.
 
  
 
[[Plik:Hunyad 1876 1914.PNG|thumb|150px|Rozszerzenie granic komitatu Hunyad w 1876 r.]]
 
[[Plik:Hunyad 1876 1914.PNG|thumb|150px|Rozszerzenie granic komitatu Hunyad w 1876 r.]]

Wersja z 06:51, 5 lut 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Strona Autorzy Nota
[3] [4] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Plik:Hunyad county map.jpg
Map komitatu Hunyad (1890)
Plik:Hunyad county administrative map.jpg
Mapa administracyjna komitatu Hunyad z 1910 roku

Hunyad vármegye (rum. Hunedoara, niem. Eisenmarkt, łac. Hunyadiensis) był jednostką administracyjna na terytorium byłego Królestwa Węgier. Jego stolicą była Deva. Obecnie komiata jest częścią Rumunii.

Geografia

Graniczył z komitatami: od północy z Torda-Aranyos, od wschodu z Alsó-Fehér i Szeben, od południa z Rumunią, a od zachodu z Arad i Krassó-Szörény.

Hunyad był jednym z najbardziej znanych komitatów Królestwa Węgier. Komitat obejmował kilka ogromnych łańcuchóœ górskich: góry Retyezát-hegység, góry Paring-hegység, góry Kudsiri-havasok, góry Pojána-Ruszka hegység i masy Bihor. Komitat posiadał również wiele ważnych rzek: Maros, Sebes, Zsil, Sztrigy, Fehér-Körös. Ponieważ w górach komitatu wydobywano węgiel, był on szczególnie ważny z przemysłowego punktu widzenia.

Historia

Plik:Transylvania16cent adm div.PNG
Komitat Hunyad jako jednostka administracyjna na początku XVI wieku
Plik:Bethlen Gábor fejedelemsége.png
Komitat Hunyad w Księstwie Transylwanii

Nazwa Hunyad pochodzi od węgierskiego imienia i na pewno zachowuje imię jego pierwszego ispána.

Komitat mógł zostać zorganizowane po klęsce Gyuli w 1003 roku. To wtedy rycerze plemienia Berény mogli zostać osadzeni obok miasta wznoszącego się na płaszczyźnie Maros, a następnie wznieśli ziemny zamek Hunyad, którego ostatnim władcą mógł być Béld lub jego następca - to mógł zbudować jako siedzibę pierwszego ispána.

Pierwsza wzmianka o komitacie pochodzi z papieskiej dziesięciny z 1256 roku. W momencie utworzenia komitatu w 1876 r. połowa nieistniejącego komitatu Zaránd i dominium Szászváros, które również przestały istnieć, zostały przyłączone do jego terytorium.

Jest częścią Rumunii od 1920 roku. Obecnie większość terytorium dawnego komitatu należy do okregu Hunedoara w Rumunii, niektóre wioski należą do Fehér na wschodzie i do okręgu Caraș-Severin na południowym zachodzie.

Plik:Hunyad 1876 1914.PNG
Rozszerzenie granic komitatu Hunyad w 1876 r.
Plik:Hunyad 1914 közig.PNG
Okręgi i miasta komitatu Hunyad w 1914 r.

Populacja

Hrabstwo Hunyad było zamieszkane w 1880 roku przez Szablon: Numer / Znak [1], z czego 87,5% stanowili Rumuni, 4,9% Węgrzy, 2,5% Niemcy. [2] W 1910 r. Był mieszkańcem Template: Number / Sign [1], z czego 79,9% stanowili Rumuni, 15,5% Węgrzy, 2,5% Niemcy. [2]

Lakosság

Hunyad vármegyének 1880-ban 248 464 lakosa volt,[1] ebből 87,5% román, 4,9% magyar, 2,5% német.[2] 1910-ben 340 135 lakosa volt,[1] ebből 79,9% román, 15,5% magyar, 2,5% német.[2]

Demografia

W 1900 r. Hrabstwo liczyło 303 838 mieszkańców i składało się z następujących społeczności językowych: [3]

'Razem:'

Według spisu z 1900 r. Hrabstwo składało się z następujących wspólnot religijnych: [4]

'Razem:'

Plik:Mapa etniczna Hunyad.png
Mapa etniczna powiatu z danymi ze spisu ludności z 1910 r. (Patrz klucz w opisie).
W 1910 roku hrabstwo liczyło 340 135 osób i składał się z następujących społeczności językowych: [3]

'Razem:'

Według spisu z 1910 r. Powiat składał się z następujących wspólnot wyznaniowych: [4]

'Razem:'


Publiczna administracja

W 1910 r. komitat został podzielony na 10 powiatów i obejmował cztery miasta gminne.

A járások: Dzielnice:

  1. Algyógyi járás, székhelye Algyógy
  2. Brádi járás, székhelye Brád
  3. Dévai járás, székhelye Déva
  4. Hátszegi járás, székhelye Hátszeg
  5. Körösbányai járás, székhelye Körösbánya
  6. Marosillyei járás, székhelye Marosillye
  7. Petrozsényi járás, székhelye Petrozsény
  8. Puji járás, székhelye Puj
  9. Szászvárosi járás, székhelye Szászváros
  10. Vajdahunyadi járás, székhelye Vajdahunyad

Miasta ze zorganizowanymi radami:

  • Déva
  • Hátszeg
  • Szászváros
  • Vajdahunyad

Linki

  1. ↑ 1,0 1,1 Erdély településeinek vallási adatai (1880–1941) II. Szerk. dr. Kepecs József. Budapest: Központi Statisztikai Hivatal. 2001. str. 212. ISBN 9632154193
  2. ↑ 2,0 2,1 Erdély településeinek nemzetiségi (anyanyelvi) adatai százalékos megoszlásban (1850–1941). Szerk. dr. Kepecs József. Budapest: Központi Statisztikai Hivatal. 1996. str. 13–14.ISBN 9632151046
  3. ↑ 3,0 3,1 [http: //kt.lib.pte.hu/cgi-bin/kt .cgi? konyvtar / kt06042201 / 0_0_3_pg_23.html KlimoTheca :: Library]. Kt.lib.pte.hu
  4. ↑ 4,0 4,1 [http: //kt.lib.pte.hu/cgi-bin/kt.cgi? konyvtar / kt06042201 / 0_0_3_pg_31.html KlimoTheca :: Biblioteka]

Zasoby

  • Bokor József (szerk.). Hunyad, A Pallas nagy lexikona. Arcanum: FolioNET (1893–1897, 1998.). ISBN 963-85923-2-X.

Więcej informacji
Komitat Hunyad

Comitatus Hunyadensis (łac.)
Komitat Hunyad (niem.)
Comitatul Hunedoara (rum.)
(1910)

Herb von Hunyad Comitatus Hunyadensis (łac.) Komitat Hunyad (niem.) Comitatul Hunedoara (rum.)
Siedziba: Déva
Powierzchnia: 7 809 km²
Ludność: 340 100[1]
Narodowości: 79,9 % Rumuni
15,5 % Węgrzy
2,4 % Niemcy
2,2 % inni[2]
Utworzony: 1265
Zlikwidowany: 4.06.1920
(Traktat z Trianon)
Hunyad
  1. ↑ A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 12 ff.
  2. ↑ A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 22 ff. (Spis ludności z 1910)
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Hunyad&oldid=48972”