Zwei Stühle: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 15: Linia 15:
 
  |
 
  |
  
[[Plik:Zwei Stühle.svg|thumb|700px|Zwei Stühle an der Großen Kokel]]
+
[[Plik:Zwei-Stühle-Siegel-1492.jpg|thumb|200px|left|Pieczęć Zwei Stühle (1492)]]
[[Plik:Scaunul Mediasului CoA.svg|thumb|left|150px|Herb Mediasch]]
+
[[Plik:Zwei Stühle.svg|thumb|700px|right|Zwei Stühle an der Großen Kokel]]
[[Plik:Scaunul Seica CoA.svg|thumb|left|150px|Herb Marktschelken]]
+
[[Plik:Mediascher Stuhl-Josephinische Landesaufnahme 1769-1773.jpg|thumb|right|700px|Mediascher Stuhl (1770)]]
  
'''???''' (pol. ''Dwie Lokacje'', niem. ''Zwei Stühle'', czasami z dodatkiem ''die Zwei Stühle Mediasch und Schelk'' (pol. Dwie lokacje Mediasch i Schelk), później tylko ''Mediascher Stuhl'' (pol. ''Lokacja Mediasch''), wyznaczają historyczne obszary lokacji '''Mediasch''' (lokacja nadrzędna) i '''Schelk''' (lokacja podrzędna) na Königsboden w Siedmiogrodzie, a także sąd oraz okręgi administracyjne ''[[Universitas Saxonum]]'' Sasów Siedmiogrodzkich dla tych obszarów.
+
'''???''' (pol. ''Dwie Lokacje'', niem. ''Zwei Stühle'', czasami z dodatkiem ''die Zwei Stühle Mediasch und Schelk'' (pol. Dwie lokacje Mediasch i Schelk), później tylko ''Mediascher Stuhl'' pol. ''[[Lokac]]ja Mediasch''), wyznaczają historyczne obszary lokacji: '''Mediasch''' ([[lokac]]ja nadrzędna) i '''Schelk''' ([[lokac]]ja podrzędna) na [[Királyföld]] w [[Siedmiogrod]]zie, a także sąd oraz okręgi administracyjne ''[[Universitas Saxonum]]'' [[Sas]]ów siedmiogrodzkich dla tych obszarów.
  
 
== Historia ==
 
== Historia ==
  
Tereny Zwei Stühle, wówczas jeszcze '''powiatowe''', zostały zasiedlone od połowy XIII wieku przez osadników siedmiogrodzko-saksońskich z „Altlandu” prowincji [[Sieben Stühle]] 9rum. ''Sibiu'') w drodze wewnętrznej kolonizacji.
+
[[Plik:Scaunul Mediasului CoA.svg|thumb|left|150px|Herb Mediasch]]
 +
[[Plik:Scaunul Seica CoA.svg|thumb|left|150px|Herb Marktschelken]]
  
Pierwotnie położony na ziemi powiatowej i podlegający jurysdykcji '''Szeklergrafen''', węgierski król [[Karol Robert]] przyznał „''Sasom Mediasch, Schelk i Birthälm''” w 1315 r. „''te same wolności'', co '''prowincji''' Sybin. W kolejnym dokumencie z 1318 roku król wydał „''Sasom z Mediasch, Marktschelken i Kleinschelken''” następstwo wojskowe i królewską gościnność za roczną wypłatą 400 marek srebra ''Martinszins''. Przywilej ten był później kilkakrotnie odnawiany, ale obie '''''Lokacje''''' pozostawały pod zwierzchnictwem '''Szeklergrave''', któremu jednak przydzielono wybieranych sędziów. Po powstaniu [[Sas]]ów przeciwko królowi Karolowi Robertowi, w latach 1325-1329 saskie '''powiaty''' zostały przekształcone w '''okręgi''' i '''katedry''' − typowe wówczas obszary sądownicze i administracyjne autonomicznych grup ludności. W 1402 roku Mediascher Hann Kunz (''villicus Cuncz'') i '''hrabia''' Kleinkopischer (''comes de parva Kabaz'') Michael uzyskali zwolnienie dwóch '''katedr''' spod jurysdykcji hrabiego Szeklerów od króla [[Zygmunt]]a. Odtąd mogli swobodnie wybierać swojego sędziego i „mówić dobrze, jak to się dzieje na siedmiu '''krzesłach'''”.
+
Tereny lokacji, wówczas jeszcze '''powiatowe''', zostały zasiedlone od połowy XIII wieku przez osadników siedmiogrodzko-saskich z „Altlandu” − prowincji [[Sieben Stühle]] (rum. ''Sibiu'') w drodze wewnętrznej kolonizacji.
  
[[Plik:Zwei-Stühle-Siegel-1492.jpg|thumb|Pieczęć Zwei Stühle (1492)]]
+
Pierwotnie położona na ziemi powiatowej i podlegający jurysdykcji [[Hrabia Seklerów|hrabiego Seklerów]], węgierski król [[Karol Robert]] przyznał „''Sasom a Mediasch, Schelk i Birthälm''” w 1315 r. „''te same wolności''”, co '''prowincji''' Sybin. W kolejnym dokumencie z 1318 roku król wydał „''Sasom z Mediasch, Marktschelken i Kleinschelken''” następstwo wojskowe i królewską gościnność za roczną wypłatą 400 marek srebra ''Martinszins''. Przywilej ten był później kilkakrotnie odnawiany, ale obie ''[[lokac]]je'' pozostawały pod zwierzchnictwem hrabiego Sekleróœ, któremu jednak przydzielono wybieranych sędziów. Po powstaniu [[Sas]]ów przeciwko królowi Karolowi Robertowi, w latach 1325-1329 saskie '''powiaty''' zostały przekształcone w '''okręgi''' i '''katedry''' − typowe wówczas obszary sądownicze i administracyjne autonomicznych grup ludności. W 1402 roku Mediascher Hann Kunz (''villicus Cuncz'') i '''hrabia''' Kleinkopischer (''comes de parva Kabaz'') Michael od króla [[Zygmunt]]a uzyskali zwolnienie dwóch lokacji spod jurysdykcji hrabiego Szeklerów. Odtąd mogli swobodnie wybierać swojego sędziego i „mówić dobrze, jak to się dzieje w ''Siedmiu '; Lokacjach''”.
  
W 1487 roku '''Dwie Katedry''' (niem ''[[Zwei Stühle]]'') połączyły się z Prowincją Sybin (Siedem Katedr) (niem. ''[[Sieben Stühle]]''), '''okręgami''': [[Kronstädter Distrikt|Kronsztadzkim]] i [[Bistritzer Distrikt|Bistritz]], tworząc [[Universitas Saxonum]] (pol. ''Saksoński Uniwersytet Narodów''), po tym jak król [[Macieja Korwin]] rozszerzył przywileje [[Aranybulla|Złotej Bulli]] na wszystkie wolne osady [[Siedmiogrod]]u.
+
W 1487 roku ''Dwie Lokacje'' (niem ''[[Zwei Stühle]]'') połączyły się z prowincją Sybin (''Siedem Lokacji'') (niem. ''[[Sieben Stühle]]''), dystryktami: [[Kronstädter Distrikt|Kronsztadzkim]] i [[Bistritzer Distrikt|Bistritz]], tworząc ''[[Universitas Saxonum]]'' (pol. ''Powszechność Saska''), po tym jak król [[Macieja Korwin]] rozszerzył przywileje [[Aranybulla|Złotej Bulli]] na wszystkie wolne osady [[Siedmiogrod]]u.
  
Po uzyskaniu praw miejskich w 1534 roku Mediasch ostatecznie uzyskał dominację w '''dwóch krzesłach''', dla których przyjęła się nazwa Mediasch. Te dwie katedry lub Mediascher Stuhl utworzyły również Prowincję Mediascher, obok Sibiu, Bistritz i Kronstadt, jedną z czterech niezależnych prowincji Sachsenlandu w Siedmiogrodzie.
+
Po uzyskaniu praw miejskich w 1534 roku Mediasch ostatecznie uzyskał dominację w Dwóch Lokacjach, dla których przyjęła się nazwa ''Mediasch''. Te dwie lokacje (''Mediascher Stuhl'') utworzyły również prowincję Mediascher, obok Sibiu, Bistritz i Kronstadt, jedną z czterech niezależnych prowincji '''Sachsenlandu''' w Siedmiogrodzie.
  
Nach der Erlangung der Stadtrechte im Jahr 1534 gewann Mediasch schließlich die Vorherrschaft in den Zwei Stühlen, für die sich dann die Bezeichnung ''Mediascher Stuhl'' durchsetzte. Die Zwei Stühle bzw. der Mediascher Stuhl bildeten gleichzeitig die ''Mediascher Provinz'', neben der ''Hermannstädter'', ''Bistritzer'' und ''Kronstädter'' eine der vier selbständigen Provinzen des Siebenbürger Sachsenlandes.
+
Po kompromisie austro-węgierskim i ponownej integracji Siedmiogrodu z Królestwem Węgier, ''Mediascher Stuhl'' (dawniej ''Dwie Lokacje'') został rozwiązany w 1876 roku i przeniesiony i włączony do nowo powstałych komitatów: Groß-Kokelburg (Nagy-Küküllő vármegye) i Klein-Kokelburg (Kis-Küküllő vármegye).
  
Po kompromisie austro-węgierskim i ponownej integracji Siedmiogrodu z Królestwem Węgier, Mediascher Stuhl (dawniej Dwie Katedry) został rozwiązany w 1876 roku i przeniesiony do nowo powstałych powiatów Groß-Kokelburg (Nagy-Küküllő vármegye) i Klein-Kokelburg (Kis-Küküllő vármegye) włączone.
+
=== Miejscowości ''Mediascher Stuhl'' ===
 
 
Nach dem [[Österreichisch-Ungarischer Ausgleich|Österreichisch-Ungarischen Ausgleich]] und der  Wiedereingliederung Siebenbürgens in das [[Königreich Ungarn]] wurde der Mediascher Stuhl (vormals die Zwei Stühle) 1876 aufgelöst und in die neu gegründeten Komitate [[Komitat Groß-Kokelburg|Groß-Kokelburg]] (''Nagy-Küküllő vármegye'') und [[Komitat Klein-Kokelburg|Klein-Kokelburg]] (''Kis-Küküllő vármegye'') eingegliedert.
 
  
=== Miejscowości ''Mediascher Stuhl'' ===
+
W 1359 roku do ''lokacji Mediasch'' należały następujące miejscowości:
  
[[Plik:Mediascher Stuhl-Josephinische Landesaufnahme 1769-1773.jpg|thumb|left|700px|Mediascher Stuhl (1770)]]
 
 
{{clear}}
 
{{clear}}
 
W 1359 roku do '''lokacji Mediasch''' należały następujące miejscowości:
 
  
 
{| {{széptáblázat}}
 
{| {{széptáblázat}}
Linia 94: Linia 90:
 
|}
 
|}
  
Furkeschdorf (po raz pierwszy udokumentowany w 1268 jako praedium Nicolai i 1359 jako Furkasi / Spurbasi; położony między Meschen i Mediasch), został opuszczony po dewastacji przez Turków w 1470 roku. Pozostali mieszkańcy przenieśli się do Meschen. Gmina Hattert została podzielona między Meschen i Mediasch na polecenie króla Macieja.
+
Furkeschdorf (po raz pierwszy udokumentowany w 1268 jako ;;praedium Nicolai;; i 1359 jako Furkasi/Spurbasi; położony między [[Moșna (Sibiu)|Meschen]] und [[Mediasch]]), został opuszczony po dewastacji przez Turków w 1470 roku. Pozostali mieszkańcy przenieśli się do Meschen. Gmina Hattert została podzielona między Meschen i Mediasch na polecenie króla Macieja.
 
 
''Furkeschdorf'' (urkundlich erstmals 1268 erwähnt als ''praedium Nicolai'' und 1359 als ''Furkasi/Spurbasi''; zwischen [[Moșna (Sibiu)|Meschen]] und [[Mediasch]] gelegen), wurde nach Verwüstungen durch die Türken 1470 aufgegeben. Die verbliebenen Bewohner zogen nach Meschen um. Der Gemeindehattert wurde auf Anweisung von König Matthias zwischen Meschen und Mediasch aufgeteilt.
 
 
 
Weißdorf (pierwsza wzmianka w dokumencie jako Viszdorff w 1359 r.) Została rozwiązana uchwałą Siedmiu Katedr w 1521 r. I podzielona między społeczności Almen, Meschen, Mortesdorf i Martinsdorf.
 
  
''Weißdorf'' (urkundlich erstmals 1359 als ''Viszdorff'' erwähnt) wurde auf Beschluss der Sieben Stühle 1521 aufgelöst und an die Gemeinden Almen, Meschen, [[Motiș (Sibiu)|Mortesdorf]] und [[Metiș|Martinsdorf]] aufgeteilt.
+
Weißdorf (pierwsza wzmianka w dokumencie jako ''Viszdorff'' w 1359 r.) została rozwiązana uchwałą Siedmiu Lokacji (''Sieben Stühle'') w 1521 r. i podzielona między społeczności Almen, Meschen, [[Motiș (Sibiu)|Mortesdorf]] i [[Metiș|Martinsdorf]].
  
 
=== Miejscowości ''Schelker Stuhl'' ===
 
=== Miejscowości ''Schelker Stuhl'' ===

Wersja z 15:55, 19 mar 2021

Plik:Zwei-Stühle-Siegel-1492.jpg
Pieczęć Zwei Stühle (1492)
Plik:Zwei Stühle.svg
Zwei Stühle an der Großen Kokel

??? (pol. Dwie Lokacje, niem. Zwei Stühle, czasami z dodatkiem die Zwei Stühle Mediasch und Schelk (pol. Dwie lokacje Mediasch i Schelk), później tylko Mediascher Stuhl − pol. Lokacja Mediasch), wyznaczają historyczne obszary lokacji: Mediasch (lokacja nadrzędna) i Schelk (lokacja podrzędna) na Királyföld w Siedmiogrodzie, a także sąd oraz okręgi administracyjne Universitas Saxonum Sasów siedmiogrodzkich dla tych obszarów.

Historia

Plik:Scaunul Seica CoA.svg
Herb Marktschelken

Tereny lokacji, wówczas jeszcze powiatowe, zostały zasiedlone od połowy XIII wieku przez osadników siedmiogrodzko-saskich z „Altlandu” − prowincji Sieben Stühle (rum. Sibiu) w drodze wewnętrznej kolonizacji.

Pierwotnie położona na ziemi powiatowej i podlegający jurysdykcji hrabiego Seklerów, węgierski król Karol Robert przyznał „Sasom a Mediasch, Schelk i Birthälm” w 1315 r. „te same wolności”, co prowincji Sybin. W kolejnym dokumencie z 1318 roku król wydał „Sasom z Mediasch, Marktschelken i Kleinschelken” następstwo wojskowe i królewską gościnność za roczną wypłatą 400 marek srebra Martinszins. Przywilej ten był później kilkakrotnie odnawiany, ale obie lokacje pozostawały pod zwierzchnictwem hrabiego Sekleróœ, któremu jednak przydzielono wybieranych sędziów. Po powstaniu Sasów przeciwko królowi Karolowi Robertowi, w latach 1325-1329 saskie powiaty zostały przekształcone w okręgi i katedry − typowe wówczas obszary sądownicze i administracyjne autonomicznych grup ludności. W 1402 roku Mediascher Hann Kunz (villicus Cuncz) i hrabia Kleinkopischer (comes de parva Kabaz) Michael od króla Zygmunta uzyskali zwolnienie dwóch lokacji spod jurysdykcji hrabiego Szeklerów. Odtąd mogli swobodnie wybierać swojego sędziego i „mówić dobrze, jak to się dzieje w Siedmiu '; Lokacjach”.

W 1487 roku Dwie Lokacje (niem Zwei Stühle) połączyły się z prowincją Sybin (Siedem Lokacji) (niem. Sieben Stühle), dystryktami: Kronsztadzkim i Bistritz, tworząc Universitas Saxonum (pol. Powszechność Saska), po tym jak król Macieja Korwin rozszerzył przywileje Złotej Bulli na wszystkie wolne osady Siedmiogrodu.

Po uzyskaniu praw miejskich w 1534 roku Mediasch ostatecznie uzyskał dominację w Dwóch Lokacjach, dla których przyjęła się nazwa Mediasch. Te dwie lokacje (Mediascher Stuhl) utworzyły również prowincję Mediascher, obok Sibiu, Bistritz i Kronstadt, jedną z czterech niezależnych prowincji Sachsenlandu w Siedmiogrodzie.

Po kompromisie austro-węgierskim i ponownej integracji Siedmiogrodu z Królestwem Węgier, Mediascher Stuhl (dawniej Dwie Lokacje) został rozwiązany w 1876 roku i przeniesiony i włączony do nowo powstałych komitatów: Groß-Kokelburg (Nagy-Küküllő vármegye) i Klein-Kokelburg (Kis-Küküllő vármegye).

Miejscowości Mediascher Stuhl

W 1359 roku do lokacji Mediasch należały następujące miejscowości:

Nazwa niemiecka Nawa lokalna[1] Nazwa rumuńska Nazwa węgierska
Almen Alma Vii Szászalmád
Baaßen
Baassen
Baußen Bazna Bázna
Felsőbajom
Birthälm Biertan Berethalom
Bogeschdorf Bogeschdref Băgaciu (Mureș) Szászbogács
Bogács
Bußd
bei Mediasch
Buss Buzd Szászbuzd
Eibesdorf Ebesdref Ighișu Nou Szászivánfalva
Furkeschdorf
Großkopisch
Groß-Kopisch
Copșa Mare Nagykapus
Hetzeldorf Ațel
Oțel
Ecel
Kirtsch Kiertsch Curciu Küküllőkőrös
Szászkőrös
Mediasch
wcześniej Medwisch
Medwesch
Meddesch
Mediaș Medgyes
Meschen Mäschen Moșna (Sibiu) Muzsna
Szászmuzsna
Nimesch Nimesch Nemșa Nemes
Pretai Pretoa Brateiu
Bratei
Baráthely
Reichesdorf
Reichersdorf
Rechesdref
Reχestref
Richiș Riomfalva
Scharosch Schuersch Șaroș pe Târnave
Șaroșul Săsesc
Szászsáros
Tobsdorf Dupuș
Dupușul
Táblás
Waldhütten Valchid Válthid
Weißdorf
Wölz Welz Velț Velc
Völc

Furkeschdorf (po raz pierwszy udokumentowany w 1268 jako ;;praedium Nicolai;; i 1359 jako Furkasi/Spurbasi; położony między Meschen und Mediasch), został opuszczony po dewastacji przez Turków w 1470 roku. Pozostali mieszkańcy przenieśli się do Meschen. Gmina Hattert została podzielona między Meschen i Mediasch na polecenie króla Macieja.

Weißdorf (pierwsza wzmianka w dokumencie jako Viszdorff w 1359 r.) została rozwiązana uchwałą Siedmiu Lokacji (Sieben Stühle) w 1521 r. i podzielona między społeczności Almen, Meschen, Mortesdorf i Martinsdorf.

Miejscowości Schelker Stuhl

W 1510 roku do lokacji Schelker należały następujące miejscowości:

Nazwa niemiecka Nawa lokalna[1] Nazwa rumuńska Nazwa węgierska
Arbegen Arbäjen Agârbiciu (Sibiu) Szászegerbegy
Frauendorf Axente Sever
Frâua
Asszonyfalva
Haschagen Hașag Hasság
Kleinkopisch Copșa Mică Kiskapus
Kleinschelken Șeica Mică Kisselyk
Mardisch Muardesch Moardăș Mardos
Marktschelken Șeica Mare Nagyselyk
Schaal
wcześniej
Schael
Schaalendorf
Schuel
Schuuaal
Șoala
wcześniej Șalea
Sálya
Wurmloch Valea Viilor Nagybaromlak

Źródła

  • Hans Gerhard Pauer, Zur Entstehungsgeschichte der zwei Stühle Mediasch und Schelk, in Zeitschrift für Siebenbürgische Landeskunde, 1/1985, Szablon:ISSN
  • Thomas Nägler, Die Ansiedlung der Siebenbürger Sachsen (Colonizarea sașilor transilvăneni), Kriterion Verlag, Bukarest 1992, ISBN 973-26-0288-0
  • Franz Zimmermann et al., Urkundenbuch zur Geschichte der Deutschen in Siebenbürgen, Erster Band: 1191 bis 1342, Hermannstadt 1892.
  • Franz Zimmermann et al., Urkundenbuch zur Geschichte der Deutschen in Siebenbürgen, Zweiter Band: 1342 bis 1390, Hermannstadt 1897.
  • Georg Eduard Müller, Wann sind Mediasch, Furkeschdorf und Tobsdorf kolonisiert worden?, Korrespondenzblatt des Vereins für siebenbürgische Landeskunde, Vol. 1-53, 1884–1929
  • Rudolf Theil, Gehörten die „zwei Stühle“ seit dem Jahre 1224 zur Hermannstädter Provinz?, Archiv des Vereins für siebenbürgische Landeskunde, Vol. 12, 1875, S. 257–269
  • Franz Michaelis, Beiträge zur siebenbürgisch-deutschen Siedlungsgeschichte, Deutsche Forschungen im Südosten, Vol. 1-3, Hermannstadt, 1942–1944