Szerdahelyszék: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 72: Linia 72:
  
 
== Rozliczenia ==
 
== Rozliczenia ==
−
(Niemiecka nazwa jest w nawiasach).
 
  
 
{| {{széptáblázat}}
 
{| {{széptáblázat}}
−
! Nazwa rumuńska
+
! Nazwa<br>rumuńska
−
! Nazwa niemiecka
+
! Nazwa<br>niemiecka
−
! Nazwa węgierska
+
! Nazwa<br>lokalna
 +
! Nazwa<br>węgierska
 
|-
 
|-
−
| ''[[Apoldu de Jos]]<br>[[Apoldu Mic]]'' || ''[[Kleinapold]]'' || ''[[Kisspold]]''
+
| ''[[Apoldu de Jos]]''<br>poprzednio:<br>''[[Apoldul Mic]]<br>[[Apoldul din Jos]]<br>[[Polda Mică]]'' || ''[[Kleinpold]]<br>[[Klein-Pold]]<br>[[Klein-Apolden]]'' || ''[[Klipult]]<br>[[Niederspold]]'' || ''[[Kisspold]]''
 
|-
 
|-
−
| ''[[Apoldu de Sus]]<br>[[Apoldu Mare]]'' || ''[[Großpold]]'' || ''[[Nagyapold]]''
+
| ''[[Apoldu de Sus]]''<br>poprzednio:<br>''[[Apoldul de Sus]]<br>[[Apoldu Mare]]<br>[[Polda Mare]]'' || ''[[Großpold]]''<ref>[https://www.siebenbuerger.de/landler/ortschaften/grosspold/ Großpold], siebenbuerger.de</ref><br>''[[Gross-Pold]]<br>[[Grosspolden]]<br>[[Gross-Apolden]]<br>[[Oberpold]]'' || ''[[Griszpult]]<br>[[Pult]]<br>[[Everstpold]]'' || ''[[Nagyapold]]''
 
|-
 
|-
−
| ''[[Cărpiniș]]'' || ''[[Keppelsbach]]<br>[[Kerpenisch]]'' || ''[[Kerpenyes]]''
+
| ''[[Cărpiniș]]'' || ''[[Keppelsbach]]<br>[[Kerpenisch]]'' || || ''[[Kerpenyes]]''
 
|-
 
|-
−
| ''[[Dobârca]]'' || ''[[Dobring]]'' || ''[[Doborka]]''
+
| ''[[Dobârca]]''<br>poprzednio:<br>''[[Dobărca]]'' || ''[[Dobreng]]<br>[[Doborka]]<br>[[Doberg]]'' || ''[[Dobrenk]]'' || ''[[Doborka]]''
 
|-
 
|-
−
| ''[[Gârbova]]'' || ''[[Urwegen]]'' || ''[[Szúszorbó]]''
+
| ''[[Gârbova]]'' || ''[[Urwegen]]<br>[[Urbegen]]<br>[[Urbigen]]'' || ''[[Urbijen äm Angderwald]]<br>[[Urbijen]]<br>[[Urbijn]]'' || ''[[Szászorbó]]<br>[[Orbó]]''
 
|-
 
|-
−
| ''[[Ludoș]]'' || ''[[Großlogdes]]<br>[[Ludesch]]'' || ''[[Nagyludas]]''
+
| ''[[Ludoș]]''<br>poprzednio:<br>''[[Ludoșul mare]]<br>[[Luduș || ''[[Großlogdes]]<br>[[Gross-Logdes]]<br>[[Ludesch]]'' || ''[[Logdes]]'' || ''[[Nagyludas]]<br>[[Ludas]]''
 
|-
 
|-
−
| ''[[Miercurea Sibiului]]'' || ''[[Reußmarkt]]'' || ''[[Szerdahely]]''
+
| ''[[Miercurea Sibiului]]''<br>poprzednio:<br>''[[Mercurea]]<br>[[Mercurea Sibiului]]'' || ''[[Reussmarkt]]<br>[[Reußmarkt]]<br>[[Reissmarkt]]'' || ''[[Reismuert]]'' || ''[[Szerdahely]]<br>[[Szászszerdahel]]''
 
|-
 
|-
−
| ''[[Poiana Sibiului]]'' || ''[[Flußau]]'' || ''[[Polyún]]<br>[[Pojúna]]''
+
| ''[[Poiana Sibiului]]'' || ''[[Pojana]]<br>[[Pojan]]<br>[[Flußau]]<br>[[Flussau]]'' || || ''[[Polyún]]<br>[[Pojúna]]<br>[[Polyán]]<br>[[Pojána]]''
 
|-
 
|-
−
| ''[[Reciu]]'' || ''[[Rätsch]]'' || ''[[Szebenrécse]]''
+
| ''[[Reciu]]'' || ''[[Rätsch]]<br>[[Retsch]]'' || ''[[Rätsch]]'' || ''[[Szebenrécse]]<br>[[Récse]]''
 
|-
 
|-
 
| ''[[Rod]]'' || ''[[Rod]]<br>[[Ruiden]]'' || ''[[Ród]]''
 
| ''[[Rod]]'' || ''[[Rod]]<br>[[Ruiden]]'' || ''[[Ród]]''
 
|-
 
|-
−
| ''[[Topârcea]]'' || ''[[Tschapertsch]]'' || ''[[Toporcsa]]''
+
| ''[[Topârcea]]'' || ''[[Tschapertsch]]<br>[[Topertsch]]<br>[[Schappisdorf]]'' || ''[[Tšapertš]]'' || ''[[Toporcsa]]''
 
|-
 
|-
 
|}
 
|}

Wersja z 09:19, 12 mar 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Plik:Stuhl Reußmarkt.svg
Szerdahelyszék w XV wieku
Plik:Scaunul Miercurea CoA.png
Herb Szerdahelyszék

Szerdahelyszék lub Szeredahelyszék (pol. lokacja Reussmark, niem. Reussmarkter Stuhl rum. Scaunul Miercurea) − specjalna jednostka administracyjna [[Królestwo|Królestwa Węgier] w Siedmiogrodzie: jedna z saskich lokacji w Siedmiogrodzie, która istniała od 1339 do 19 czerwca 1876. miała powierzchnię 217,4 km².

Pochodzenie nazwy

Nazwa środowego miejsca nawiązuje do dnia targowego.

Lokalizacja

Leżało na północny zachód od Nagyszeben (Sybina), w węższym rejonie Szerdahely. Jej sąsiadami były: okręg Fehér/Alsó-Fehér vármegye na wschodzie i północy, Szászsebesszék na zachodzie, Szebenszék i jedna z enklaw w komitacie Fehér/[[Felső-Fehér vármegye] na południu.

Historia

Szerdahelyszék II. Król Geza (1141-62) pochodził z osady saskiej wokół Sybina. W 1224 roku po przywileju Andrzeja II dla Sasów (Andreanum) ludność Seklerów z regionu Orbó vidék wyjechała, a później krzesła Orbai-, Sepsi- i Kézdi-székeket 

Szerdahelyszéket II. Géza király (1141-62)Szeben környéki szász telepítéséből eredeztetik.

Jej nazwa została po raz pierwszy wymieniona 14 lipca 1339 r., gdy jej wysłannik uczestniczył w zebraniu siedmiu saskich lokacji.

W 1486 roku król Maciej rozszerzył przywileje Andreanum na wszystkich Sasów. Tak utworzony Universitas Saxonum jest jednostką publiczno-polityczną Sasów w Siedmiogrodzie, której członkiem był Szerdahelyszék. Około 1530 r. lokacja została przeniesiona do luterańskiej gałęzi religii protestanckiej, po której do 1586 r. pojawiły się wszystkie osady saskie w Transylwanii.

Jesienią 1705 r. przedmieście Szerdahelyszék zostało spustoszone przez Lőrinca Pekriego, ponieważ przewodniczący odmówił przyłączenia się do konfederacji kuruckiej. Józef II wraz ze swoimi przywilejami zniósł gminę Szerdahelyszék i przyłączył ją do powiatu Szeben megyébe. Jednak po 1790 r. odłączył się. 

1705 őszén Szerdahelyszék külvárosát feldúlta Pekri Lőrinc, mivel a szék megtagadta a kuruc konföderációhoz való csatlakozást. II. József (1780-1790) kiváltságaival együtt eltörölte Szerdahelyszék önkormányzatát és Szeben megyébe kebelezte be. 1790 után azonban visszakapta.

1

4 lutego 1849 r., po przegranej bitwie pod vízaknai csata, ​​generał Bem wysłał rannych i chorych do Szászsebes, a Szerdahely nie otrzymywali oni za pieniądze żywności od Sasów. 5 lutego miasto okupowane przez wojsko zostało zniszczone przez generała Puchnera. Po bitwie (1 sierpnia) szerdahelyi ütközet armia pułkownika Steina wycofała się; Utrata 200 zabitych, 1185 więźniów i 2 działa, co oznaczało koniec oblężenia Gyulafehérvár.

W latach 1849-1860 należał do okręgu wojskowego Gyulafehérvár. 22 sierpnia 1850 roku Fundacja Uniwersytetu Saksońskiego ustanowiła stypendium szkolne, z którego 1–1 melyből 1-1 ifjú kapott młodych ludzi otrzymało stypendium w wysokości 150 HUF, fundusz Szerdahelyszék otrzymał 600 HUF, a szkoły ludowe 750 HUF.

7-8 marca 1869 r. siedmiogrodzcy Oláhowie (Rumuni) utworzyli w Szerdahely, sprzeciwiającą się zjednoczeniu, transylwańską Rumuńską Partię Narodową, która zdecydowała o bezczynności politycznej. 

1869. március 7-8-án az erdélyi oláhok (románok) Szerdahelyen alakították meg az egyesülést ellenző Erdélyi Román Nemzeti Pártot, mely a politikai tétlenséget határozta el.

Art. 33 ustawy z 1876 r. podzielił go na powiat Szeben vármegyébe Sybin jako powiat z siedzibą w Szerdahely.

Populacja

W 1870 r. Liczyło 19 345 mieszkańców

Skład narodowościowy

  • Rumuni − 80%,
  • Niemcy − 19% i
  • Węgrzy − 1%.

Skład wyznaniowy

  • prawosławni − 14 982 (77,4%),
  • luteranie − 3674 (19%),
  • grekokatolików 473 (2,4%),
  • rzymscy katolicy − 193 (1%) i
  • reformowani − 23.

Rozliczenia

Nazwa
rumuńska 		Nazwa
niemiecka 		Nazwa
lokalna 		Nazwa
węgierska
Apoldu de Jos
poprzednio:
Apoldul Mic
Apoldul din Jos
Polda Mică		 Kleinpold
Klein-Pold
Klein-Apolden		 Klipult
Niederspold		 Kisspold
Apoldu de Sus
poprzednio:
Apoldul de Sus
Apoldu Mare
Polda Mare		 Großpold[1]
Gross-Pold
Grosspolden
Gross-Apolden
Oberpold		 Griszpult
Pult
Everstpold		 Nagyapold
Cărpiniș Keppelsbach
Kerpenisch		 Kerpenyes
Dobârca
poprzednio:
Dobărca		 Dobreng
Doborka
Doberg		 Dobrenk Doborka
Gârbova Urwegen
Urbegen
Urbigen		 Urbijen äm Angderwald
Urbijen
Urbijn		 Szászorbó
Orbó
Ludoș
poprzednio:
Ludoșul mare
[[Luduș		 Großlogdes
Gross-Logdes
Ludesch		 Logdes Nagyludas
Ludas
Miercurea Sibiului
poprzednio:
Mercurea
Mercurea Sibiului		 Reussmarkt
Reußmarkt
Reissmarkt		 Reismuert Szerdahely
Szászszerdahel
Poiana Sibiului Pojana
Pojan
Flußau
Flussau		 Polyún
Pojúna
Polyán
Pojána
Reciu Rätsch
Retsch		 Rätsch Szebenrécse
Récse
Rod Rod
Ruiden		 Ród
Topârcea Tschapertsch
Topertsch
Schappisdorf		 Tšapertš Toporcsa

Céhei

Szerdahelyszék céhei a szász városokkal és székekkel közösen alakultak meg:

  • 1493 (másik 1528, 1540, 1638, 1698): kovács
  • 1535 (másik 1556, 1563, 1585, 1615): takács
  • 1536: esztergályos
  • 1569: fazekas
  • 1539: szabó
  • 1540: kesztyűkészítő
  • 1541: szűcs (a szász városokkal közös)
  • 1540: lakatos
  • 1561: ötvös
  • 1562: seborvos
  • 1568: varga
  • 1568: kannagyártó
  • 1569 (másik 1676): bognár
  • 1570: mészáros
  • 1588: kádár
  • 1588: üstműves
  • 1589: tímár
  • 1595: molnár
  • 1618: gombkötő
  • 1747: késgyártó

A szász városokkal közösen:

  • 1541: szűcs
  • 1569: fazekas

Gildia

Gildie środowego miejsca powstały wraz z saksońskimi miastami i katedrami:

  • 1493 (kolejne 1528, 1540, 1638, 1698): kowal
  • 1535 (kolejne 1556, 1563, 1585, 1615): tkacz
  • 1536: tokarka
  • 1569: garncarz
  • 1539: krawiec
  • 1540: producent rękawic
  • 1541: kuśnierz (popularne miasta saksońskie)
  • 1540: ślusarz
  • 1561: złotnik
  • 1562: Sebor
  • 1568: Kradzież
  • 1568: producent puszek
  • 1569 (kolejny 1676): Bognar
  • 1570: rzeźnik
  • 1588: Cooper
  • 1588: kocioł
  • 1589: garbarz
  • 1595: młynarz
  • 1618: segregator guzikowy
  • 1747: producent noży

Wraz z miastami saksońskimi:

  • 1541: kuśnierz
  • 1569: garncarz

Źróda

  • Tekintő. Erdélyi helynévkönyv. Opracowanie: Vistai András János. [Bez miejsca i roku, publikowane tylko w sieci WWW.] 1–3. kötet.
  • Magyar katolikus lexikon
  1. ↑ Großpold, siebenbuerger.de
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Szerdahelyszék&oldid=52325”