Aranyosszék: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 72: Linia 72:
  
 
{| {{széptáblázat}}
 
{| {{széptáblázat}}
−
|+ Obecnie ''Județul Alba''  
+
|+ <big>Obecnie ''Județul Alba''  
 
! Nazwa<br>osady<br>(XIX w.)
 
! Nazwa<br>osady<br>(XIX w.)
 
! Nazwa<br>rumuńska
 
! Nazwa<br>rumuńska
Linia 101: Linia 101:
 
| [[Torockószentgyörgy]] || [[Coltești]] || Fehér ||align="right"| ''93,7%'' ||
 
| [[Torockószentgyörgy]] || [[Coltești]] || Fehér ||align="right"| ''93,7%'' ||
 
|-
 
|-
 +
|}
 +
 +
{| {{széptáblázat}}
 +
|+ <big>Obecnie ''Județul Cluj''
 +
! Nazwa<br>osady<br>(XIX w.)
 +
! Nazwa<br>rumuńska
 +
! Obecna<br>lokalizacja
 +
! Odsetek<br>Węgrów<br>(spis 2011)
 +
! Uwagi
 +
|-
 +
| [[Alsószentmihály]] || [[Sinmihaiu de Jos]] || Kolozs ||align="right" | '' ||Dziś jest częścią [[Szentmihály]]
 +
|-
 +
| [[Aranyospolyán]] || [[Poiana]] || Kolozs ||align="right" | '' ||Dziś jest częścią [[Torda]]
 +
|-
 +
| [[Aranyosrákos]] || [[Vălenii de Arieș]] || Kolozs ||align="right" | '' ||Dziś jest częścią [[Várfalva]]
 +
|-
 +
| [[Bágyon]] || [[Bădeni]] || Kolozs ||align="right" | ''58% ||
 +
|-
 +
| [[Bogátpuszta]] || [[Bogata]] || Kolozs ||align="right" | ''15,2% ||
 +
|-
 +
| [[Csegez]] || [[Pietroasa]] || Kolozs ||align="right" | ''19,8% ||
 +
|-
 +
| [[Harasztos]] || [[Călărași]] || Kolozs ||align="right" | ''58,7% ||
 +
|-
 +
| [[Kercsed]] || [[Stejeriș]] || Kolozs ||align="right" | ''63,8% ||
 +
|-
 +
| [[Kövend]] || [[Plăiești]] || Kolozs ||align="right" | ''79,8% ||
 +
|-
 +
| [[Mészkő]] || [[Cheia]] || Kolozs ||align="right" | ''22,1% ||
 +
|-
 +
| [[Sinfalva]] || [[Cornești]] || Kolozs ||align="right" | ''32,8% ||
 +
|-
 +
| [[Székelyhidas]] || [[Podeni]] || Kolozs ||align="right" | ''1% ||
 +
|-
 +
| [[Szentmihály]] || [[Mihai Viteazu]]<br>wcześniej [[Sânmihaiu]] || Kolozs ||align="right" | ''22,9% ||
 +
|-
 +
| [[Várfalva]] || [[Moldovenești]] || Kolozs ||align="right" | ''65% ||
 +
|-
 
|}
 
|}
  

Wersja z 07:03, 13 mar 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Strona Autorzy Nota
[3] [4] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Aranyosszék
Inne nazwy Scaunul Secuiesc al Arieșului
Istnienie 13. század - 1876
Państwo Románia Románia, Székelyföld
Centrum Felvinc
Główne osady Bágyon, Harasztos, Székelyhidas
Populacja
Populacja 18 900 fő (1870-ben)[1]
Religia görögkatolikus, unitárius, református, ortodox, római katolikus
Dane geograficzne
Powierzchnia349 88[2]  km²
Mapa
Aranyosszék 1769-1773 között
Aranyosszék 1769-1773 között
18px Székelyföldi székek / Lokacje Seklerów

Aranyosszék
Csíkszék (Gyergyószék  •  Kászonszék)
Háromszék = Kézdiszék  •  Orbaiszék  •  Sepsiszék (Miklósvárszék)
Marosszék
Udvarhelyszék (Bardócszék  •  Keresztúrszék)


Plik:Szeklerland-planned seats.png
Plik:GrandDuchyOfTransylvania Josephinische Landaufnahme.jpg
Aranyosszék az első katonai felmérés térképének részletén
Plik:Scaunul Secuiesc al Arieșului - Aranyosszék - Josephinische Landesaufnahme 1769-73.jpg
„Aranyos Seat”, 1769-73

Aranyosszék (pol. Aranyosszék, łac. Sedes Aurata, rum. Scaunul Arieşului)[3] − to terytorialna jednostka administracyjna siedmiogrodzkich Seklerów {węg. Székelys) mieszkających w dolinie rzeki Aranyos (Arieş).

Wolni Strażnicy Székely otrzymali część ziem należących do króla wokół starego zamku Turda (w ruinie, dziś w rejonie Moldovenești) w nagrodę za odwagę, jaką wykazali się w bitwach z Tatarami. Tutaj osiedlili się w 21 wsiach około 1270 roku. Była to najnowsza siedziba Székely, ponieważ inne terytoria Székely (dziś: Székely Land) były zasiedlone wcześniej.

Centrum siedziby stanowiło niewielkie miasteczko targowe (oppidum), Felvinc, obecnie wieś Unirea.

Pod koniec XIX wieku, kiedy system administracyjny Królestwa Węgier został zreorganizowany, siedziba została połączona z okręgiem Torda i utworzono okręg Torda-Aranyos. 

In the late 19th century, when the administrative system of the Kingdom of Hungary was reorganised, the Seat was united with Torda County and Torda-Aranyos County was created.

Region jest obecnie częścią okręgów Alba i Okręg Cluj|Cluj]] w Rumunii. Osady, obecne lub dawne, znajdują się obecnie w następujących miejscowościach: Lunca Mureșului, Ocna Mureș, Mirăslău, Rimetea and Unirea in Alba County; and Călărași, Mihai Viteazu, Moldovenești and Turda in Cluj County.

== Przegląd Historyczny

Król Stefan V osadził Szeklerów na nowo powstałym Aranyosszékre, które miało te same przywileje, co inne lokacje Seklerów.[4] Przywilej tronu nadawli: raz Karol Robert (4 lipca 1313[5], dwukrotnie król Zygmunt (23 grudnia 1394[6] i 6 czerwca 1436[7]), a król Maciej dwukrotnie (25 stycznia 1484[8] i 9 listopada 1469ref>Hiteles másolatban a kolozsvári ref. collegium levélt. Collec. Ms. Comit. Székelyiana. T. III. 375. lap. Közli Kemény Józs. App. dipl. Tran. VI. 217.</ref>), potwierdzony[9] Na prośbę królowej 27 października 1558 w Felvincu królowa Izabela przepisała i potwierdziła powyższe przywileje króla Macieja 27 października 1558 r.[10]

Przywileje Aranyosszéka zostały również potwierdzone, a nawet zwiększone przez większość książąt siedmiogrodzkich. Należą do nich listy uprzywilejowane wydane przez Jánosa Zsigmonda 17 grudnia 1568 r.[11], Kristóf Báthory z 24 kwietnia 1576 r.[12], Zsigmond Báthory z 4 kwietnia 1585 r. [13] i Gábor Bethlen z 22 lipca 1628 r. którym zabezpieczono prawa Aranyosszék[9].

Układ terytorialny

Obecnie Județul Alba
Nazwa
osady
(XIX w.) 		Nazwa
rumuńska 		Obecna
lokalizacja 		Odsetek
Węgrów
(spis 2011) 		Uwagi
Aranyosmohács Măhăceni Fehér 2,2%
Csákó Cicău Fehér 0%
Dombró Dumbrava Fehér 1,2%
Felvinc Unirea Fehér 14,3%
Inakfalva Inoc Fehér 0%
Marosörményes Ormeniș Fehér 3,7%
Marosveresmart Vereșmort Fehér Dziś jest częścią Felvinc
Székelyföldvár Războieni-Cetate Fehér 5,4%
Székelykocsárd Lunca Mureșului Fehér 30,2%
Torockó Rimetea Fehér 77,1%
Torockószentgyörgy Coltești Fehér 93,7%
Obecnie Județul Cluj
Nazwa
osady
(XIX w.) 		Nazwa
rumuńska 		Obecna
lokalizacja 		Odsetek
Węgrów
(spis 2011) 		Uwagi
Alsószentmihály Sinmihaiu de Jos Kolozs Dziś jest częścią Szentmihály
Aranyospolyán Poiana Kolozs Dziś jest częścią Torda
Aranyosrákos Vălenii de Arieș Kolozs Dziś jest częścią Várfalva
Bágyon Bădeni Kolozs 58%
Bogátpuszta Bogata Kolozs 15,2%
Csegez Pietroasa Kolozs 19,8%
Harasztos Călărași Kolozs 58,7%
Kercsed Stejeriș Kolozs 63,8%
Kövend Plăiești Kolozs 79,8%
Mészkő Cheia Kolozs 22,1%
Sinfalva Cornești Kolozs 32,8%
Székelyhidas Podeni Kolozs 1%
Szentmihály Mihai Viteazu
wcześniej Sânmihaiu		 Kolozs 22,9%
Várfalva Moldovenești Kolozs 65%

Ludność

W 1867 r. liczba ludności wynosiła 18.680 , według spisu Balázs Orbán, z czego:

  • mężczyźni − 9.898 i
  • kobiety − 9.782 kobiety.[1]

Podział narodowościowy

W 1870 r. liczba ludności wynosiła 19.680 mieszkańców, w tym:

  • Węgrzy − 53,5% i
  • Rumunii − 46%.

Podział wyznaniowy

Felekezetek Ludność Procent
Grekokatolicy 5755 29,24%
Unitarianie 4946 25,13%
Reformowani 4560 23,17%
Ortodoksi 3294 16,74%
Rzymscy katolicy 1048 5,33%
Mozaiści 52 0,26%
Ewangelicy[14] 20 0,1%
Inni[15] 5 0,03%
Ogółem 19 680 100%

Według danych oficjalnego spisu powszechnego z 1870 r. Ludność Aranyosszék wynosiła 19 800 osób[1], co Balázs Orbán przypisał wzrostowi populacji w ciągu 3 lat.[16]

Galeria

  • Unirea, Alba 1.JPG

    Wesołość Felinci

  • MoldovenestiBisUnitariana.jpg

    Kościół unitarian w Várfalva

  • 2009-DSC00677.JPG

    Kościół reformowany w Aranyospolyán (pomnik, LMI: CJ-II-m-B-07790)

  • Podeni01.jpg

    Widok na most Seklera

  • Podeni Iarna.JPG

    Widok na Most Seklera zimą

  • Gara Razboieni 1910.jpg

    A székelykocsárdi (ma székelyföldvári) állomás 1910-ben / Stacja Székelykocsárd (obecnie Szeklerland) w 1910 roku

  • Székelyföldvár.JPG

    Obecnie stacja Szeklerland

  • Biserica romano-catolica din Mihai Viteazu (17).JPG

    Kościół rzymskokatolicki w Szentmihályfalva (pomnik, LMI: CJ-II-m-B-07711)

  • Biserica unitariana din Mihai Viteazu (3).JPG

    Kościół unitarny Szentmihályfalva (pomnikk, LMI: CJ-II-m-B-07712)

  • Bágyon.jpg

    Widok Bágyon

  • Reformed church in Székelykocsárd 1.JPG

    Kościół reformowany w Székelykocsárd

  • Torocko.JPG

    Typowy dom Torocka

  • CetateaColtesti.jpg

    Zamek Torockószentgyörgy

Zobacz także

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Szablon:Hiv-web
  2. ↑ Pallas nagy lexikona szerint
  3. ↑ Attila M. Szabó: Historical and Administrative Toponymy of Transylvania, the Banat and Partium. Miercurea-Ciuc, 2003, str. II/1079-80.
  4. ↑ Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie szkl-sze
  5. ↑ Közli Fejér Cod. dipl. VIII. I. 500–501 és Szereday Not. Cap. Alb. 23 és Series Epp. Tr. 1. lap.
  6. ↑ A János esztergomi érsek és korlátnok keze által kelt és kettős pecséttel megerősített okmányban szóról szóra be van iktatva IV. László és III. Endre fenn közölt kiváltságlevele. Közli Kemény József App. Dipl. Tran. IV. 80.
  7. ↑ A Bataloncz Mátyás pécsi prépost és korlátnok keze által kelt okmány, melybe Zsigmond adománylevele szóról szóra ismételve van, egész terjedelmében megvan Mátyás király 1484-ben kelt confimationalisában.
  8. ↑ A Péter kalocsai érsek és udvari korlátnok keze által kelt és az ország nagyjai által aláirt okmány egészen be van iktatva Mátyás 1496-ki confirmationalisába.
  9. ↑ 9,0 9,1 Szablon:Hiv-web
  10. ↑ Kemény József App. dipl. Tran. XII. 20.
  11. ↑ Egész terjedelmében megvan Maros-Vásárhelyt a Teleki-könyvtárban, honnan közli Kemény Józs. App. dipl. Tran. XI. 40. Töredékesen közölve volt Nemz. Társ 1830. 165–166. lapján. Ugyszintén ez és a fennebbiek is egész terjedelemben megvannak a kolozsm. conv. egy 1634-ben kelt hiteles transumt., melyből a Felvinczet érdeklőket kiadta ujból a conv. 1742-ben, ez megvan a Gub. levélt. Priv. et const. Civitatum T. II. G. 18.
  12. ↑ Egész terjedelmében megvan Maros-Vásárhelyt a Teleki-könyvtárban, honnan közli Kemény Józs. App. dipl. Tran. XI. 40. Töredékesen közölve volt Nemz. Társ 1830. 165–166. lapján. Ugyszintén ez és a fennebbiek is egész terjedelemben megvannak a kolozsm. conv. egy 1634-ben kelt hiteles transumt., melyből a Felvinczet érdeklőket kiadta ujból a conv. 1742-ben, ez megvan a Gub. levélt. Priv. et const. Civitatum T. II. G. 18.
  13. ↑ Lásd Kemény Józs. App. dipl. Tran. XIII. 31.
  14. ↑ Az Romániai Evangélikus-Lutheránus Egyház és Romániai Ágostai Hitvallású Evangélikus Egyház tagjait együttesen számolva.
  15. ↑ Beleértve az ateistákat, illetve a nem nyilatkozókat is.
  16. ↑ „Ezen egybehasonlitásból kitünik, hogy az én kimutatásom alapos volt, mert a hiv. kimutatásban mutatkozó 2826 lélek többlet (egész Székelyföldön – szerk megj.) az azutáni népszaporodás eredménye, mivel az én számitásom ezelőtt 3 évvel készült.”

Szablon:Coord missing Szablon:Coord missing

Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Aranyosszék&oldid=52431”