Kászonszék: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 15: Linia 15:
 
  |
 
  |
  
[[File:Szeklerland-planned_seats.png|thumb|left|Kászonszék - południowa część Csíkszék (kolor żółty)]]
+
[[File:Szeklerland-planned_seats.png|thumb|left|500px|Kászonszék - południowa część Csíkszék (kolor żółty)]]
  
'''Kászonszék''', także '''''Kászon szék''''', '''''Kászon vidéke''''', '''''Kászonok''''', '''''Kászon fiúszék''''' (pol. ''lokacja Kászon'', rum. ''?'') − niezależna lokacja Seklerów, a następnie od XV wieku było to lokacja podległa [[Csíkszék]] o powierzchni 308,1 km2. W języku miejscowym nazywała się Kászonország.<ref>[https://kaszonmuzeum.bitbucket.io/assets/1938_ifj_xantus_janos-kaszonorszag.pdf if. Xántus János: Kászonország]</ref>
+
'''Kászonszék''', także '''''Kászon szék''''', '''''Kászon vidéke''''', '''''Kászonok''''', '''''Kászon fiúszék''''' (pol. ''lokacja Kászon'', rum. ''xxx'') − niezależna lokacja [[Sekler]]ów, a następnie od XV wieku było to lokacja podległa [[Csíkszék]] o powierzchni 308,1 km². W języku miejscowym nazywała się ''Kászonország''.<ref>[https://kaszonmuzeum.bitbucket.io/assets/1938_ifj_xantus_janos-kaszonorszag.pdf if. Xántus János: Kászonország]</ref>
  
 
== Lokalizacja ==
 
== Lokalizacja ==
  
Obszar administracyjny w [[Siedmiogrod]]zie, w [[Székelyföld]], na południe od [[Alcsík]], w dolinie [[Kászon]]. Graniczy od północy i zachodu przez [[Alcsík]], od wschodu z częścią [[Kárpátok]] (''Karpat'') i [[Felcsík]], od południa z [[Kézdiszék]] i található közigazgatási terület, Alcsíktól délre, a Kászon völgyében. Északon és nyugaton Alcsík, keleten a [[Kárpátok]] és Felcsík egy része, délen [[Kézdiszék]] és [[Felső-Fehér vármegye]].
+
Obszar administracyjny w [[Siedmiogrod]]zie, w [[Székelyföld]], na południe od [[Alcsík]], w dolinie [[Kászon]]. Graniczy od północy i zachodu przez [[Alcsík]], od wschodu z częścią [[Kárpátok]] (''Karpat'') i [[Felcsík]], od południa z [[Kézdiszék]] i [[Felső-Fehér vármegye]].
  
 
== Historia ==  
 
== Historia ==  
  
Mieszkańcy Kászonszék mieszkają wioskach: [[Kászonaltíz]], [[Kászonfeltíz]], [[Kászonjakabfalva]], [[Kászonimpér]], [[Kászonújfalu]].
+
Mieszkańcy Kászonszék mieszkają wioskach:
 +
* [[Kászonaltíz]] (rum. ''Plăieșii de Jos''),
 +
* [[Kászonfeltíz]] (rum. ''Plăieșii de Sus''),
 +
* [[Kászonjakabfalva]] (rum. ''Iacobeni''),
 +
* [[Kászonimpér]] (rum. ''Imper''),
 +
* [[Kászonújfalu]] (rum. ''Cașinu Nou'').
  
 
Trzy miejscowości między górami [[Csíki-havasok]] (''Csíki'') a [[Nemere-hegység]] ('' Nemere'') to Kászonaltíz, Kászonfeltíz, Kászonimpér, które razem nazywane były ''Nagykászo''n oraz za panowania króla [[Zygmunt]]a z Kászonjakabfalva i Kászonújfalu lokacja podległą [[Csíkszék]]. Jej przywileje zostały potwierdzone w 1462 roku przez króla [[Maciej|Macieja Korwina]]. Lokacją kierował porucznik (''belliductus'') i sędzia (''iudex'').
 
Trzy miejscowości między górami [[Csíki-havasok]] (''Csíki'') a [[Nemere-hegység]] ('' Nemere'') to Kászonaltíz, Kászonfeltíz, Kászonimpér, które razem nazywane były ''Nagykászo''n oraz za panowania króla [[Zygmunt]]a z Kászonjakabfalva i Kászonújfalu lokacja podległą [[Csíkszék]]. Jej przywileje zostały potwierdzone w 1462 roku przez króla [[Maciej|Macieja Korwina]]. Lokacją kierował porucznik (''belliductus'') i sędzia (''iudex'').
Linia 58: Linia 63:
 
|
 
|
 
{{Történelmi régió infobox
 
{{Történelmi régió infobox
| név = Kászonszék
+
| név = Kászonszék (węg.)<br>Kászon vidéke (węg.)<br>Kászonok (węg.)<br>Kászon fiúszék (węg.)<br><small>Lokacja Kászon (pol.)</small>
 
| zászló =  
 
| zászló =  
 
| zászló felirat =  
 
| zászló felirat =  
| címer = Coa_Romania_Seat_Udvarhely_v2.svg
+
| címer =  
| címer felirat = Herb Udvarhelyszék
+
| címer felirat =  
| egyéb nevei = Scaunul Odorhei
+
| egyéb nevei =  
| fennállás = [[XII]] wiek - [[1876]]
+
| fennállás = [[XIII]] wiek - [[1876]]
 
| ország = {{Zászló|Románia}} [[Rumunia]], [[Székelyföld]]
 
| ország = {{Zászló|Románia}} [[Rumunia]], [[Székelyföld]]
 
| terület = 308.1
 
| terület = 308.1
| lakosság = 121 586
+
| lakosság =  
 
| vallás = zreformowany, rzymskokatolicki, unitarny  
 
| vallás = zreformowany, rzymskokatolicki, unitarny  
| központ = [[Székelyudvarhely]]
+
| központ = [[xxx]]
| főbb települések = [[Székelykeresztúr]], [[Szentegyháza]]
+
| főbb települések = [[yyy]], [[yyy]]
 
| térkép =  
 
| térkép =  
 
| térkép felirat =  
 
| térkép felirat =  

Wersja z 11:38, 15 mar 2021

Plik:Szeklerland-planned seats.png
Kászonszék - południowa część Csíkszék (kolor żółty)

Kászonszék, także Kászon szék, Kászon vidéke, Kászonok, Kászon fiúszék (pol. lokacja Kászon, rum. xxx) − niezależna lokacja Seklerów, a następnie od XV wieku było to lokacja podległa Csíkszék o powierzchni 308,1 km². W języku miejscowym nazywała się Kászonország.[1]

Lokalizacja

Obszar administracyjny w Siedmiogrodzie, w Székelyföld, na południe od Alcsík, w dolinie Kászon. Graniczy od północy i zachodu przez Alcsík, od wschodu z częścią Kárpátok (Karpat) i Felcsík, od południa z Kézdiszék i Felső-Fehér vármegye.

Historia

Mieszkańcy Kászonszék mieszkają wioskach:

Trzy miejscowości między górami Csíki-havasok (Csíki) a Nemere-hegység ( Nemere) to Kászonaltíz, Kászonfeltíz, Kászonimpér, które razem nazywane były Nagykászon oraz za panowania króla Zygmunta z Kászonjakabfalva i Kászonújfalu lokacja podległą Csíkszék. Jej przywileje zostały potwierdzone w 1462 roku przez króla Macieja Korwina. Lokacją kierował porucznik (belliductus) i sędzia (iudex).

W 1784 r. Kászonszék Józef II przyłączył do komitatu Háromszék. W latach pięćdziesiątych XIX wieku w czasie dyktatura Bacha zniesiono niezaleznośc, następnie w latach 1849-1854 została tymczasowo sklasyfikowana jako okręg Marosvásárhely podczas istnienia 6 okręgów Siedmiogrodu oraz w latach 1854-1860 (w czasie podziału na 10 okręgów). do dzielnicy Udvarhely. Około 1860-1876, po upadku Bacha, odzyskała niepodległość aż do powstania powiatu, a następnie została przydzielona do komitatu Csík vármegyé, w którym stała się okręgiem Kászonalcsík.

Populacja

Ludność Kászonszék według danych z 1786 r. Liczyła 901 mieszkańców w 119 domach. Według danych z 1850 r. Liczyło 6783 mieszkańców w 1341 domach, w 1869 r. 6878 mieszkańców, 1728 domów. W 1880 r. Liczyło 7329 mieszkańców, z czego 86,35% stanowili katolicy.

Według spisu powszechnego z początku XVII wieku w Kászonszék mieszkało 152 wolnych rodzin wojskowych Seklerów i jedna pierwotna rodzina zaborcza, z 12 rodzinami pańszczyźnianymi rozmieszczonymi wokół dworu. W momencie spisu z 1719 r. 4 wsie liczyły 1766 mieszkańców. Większość ludności hodowała bydło, owce i konie w ramach starożytnego zajęcia na alpejskich pastwiskach i łąkach, które były posiadłościami publicznymi. Sprzedawała nadwyżki zwierząt na jarmarkach w Csíkach i Háromszék, a także wytwarzała materiały budowlane z pospolitych lasów sosnowych, drewno opałowe i narzędzia z lasów dębowych i bukowych. Pięć wiosek basenu Kászoni (Impér, Altíz, Feltíz, Jakabfalva, Újfalu) od wieków organizuje prawdziwe wiece na rynku Altíz, który rozwinął się z poprzednich pożegnań.

Pod koniec XIX wieku regularnie odbywały się jarmarki kászonszéki rzemieślników z Kézdivásárhely, pięknych szewców wodnych, garncarzy Madaras, Dánfalvi i Korond, Brasov Posztós kuśnierzy z Kozmás, naczynia drewniane z Haralyi to soczewka trójki i Bereck Szekeres. a háromszéki lencsések és a berecki szekeresek.

Sztuka ludowa Seklerów z Kászonszék, rozległość dziedzińców (z niezależnymi budynkami o różnym przeznaczeniu) nadal była związana z dawną hodowlą zwierząt.

Ze względu na peryferyjne położenie i ustronne położenie obszar ten najdłużej zachował tradycyjne formy sztuki ludowej Seklerów.

Źródła wina i uzdrowiska

Źródła wina Kászonszék powstały w wyniku następstw wulkanicznych i wypłynęły na powierzchnię w dolinach dopływów (Fehérkő, Kis i Nagy Répát, Farkas, Tekeres, Borvíz i Gubás) na wschodnim krańcu dorzecza.

Kászonszék borvízforrásai vulkáni utóműködés hatására jöttek létre, a medence keleti peremén található mellékfolyók (Fehérkő, Kis és Nagy Répát, Farkas, Tekeres, Borvíz és Gubás) völgyeiben törnek a felszínre.

Przypisy

Źródła

  • Tekintő. Erdélyi helynévkönyv. Został zebrany z przeglądania bazy danych Vistai András János. [Bez miejsca i roku, publikowane tylko w sieci WWW.] Tomy 1–3. (kötet).
  • Magyar Néprajzi Lexikon
  • Magyar katolikus lexikon
Kászonszék (węg.)
Kászon vidéke (węg.)
Kászonok (węg.)
Kászon fiúszék (węg.)
Lokacja Kászon (pol.)
Istnienie XIII wiek - 1876
Państwo Románia Rumunia, Székelyföld
Centrum xxx
Główne osady yyy, yyy
Populacja
Religia zreformowany, rzymskokatolicki, unitarny
Dane geograficzne
Powierzchnia308,1  km²
18px Székelyföldi székek / Lokacje Seklerów

Aranyosszék
Csíkszék (Gyergyószék  •  Kászonszék)
Háromszék = Kézdiszék  •  Orbaiszék  •  Sepsiszék (Miklósvárszék)
Marosszék
Udvarhelyszék (Bardócszék  •  Keresztúrszék)