|
|
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | {{Uwaga polska|
| + | #PATRZ [[Salamon]] |
| − | |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Salomon_w%C4%99gierski
| |
| − | |autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Salomon_w%C4%99gierski&action=history
| |
| − | |nota = polski
| |
| − | }}
| |
| | | | |
| − | {|
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |-style="vertical-align:top;"
| |
| − | |
| |
| − | | |
| − | [[Plik:Orlai-salamon.jpg|thumb|300px|left|Królowa Anastazja wyklina Salomona]]
| |
| − | | |
| − | '''Salomon''' (ur. w [[1052]] lub [[1053]], zm. w [[1086]] lub [[1087]]) – [[Władcy Węgier|król Węgier]] w latach 1063–1074 (koronowany w 1057 r.) z dynastii [[Arpadowie|Arpadów]]. Syn króla Węgier [[Andrzej I węgierski|Andrzeja I]] i jego żony [[Anastazja Jarosławówna|Anastazji]], córki [[władcy Rusi Kijowskiej|wielkiego księcia kijowskiego]] [[Jarosław I Mądry|Jarosława I Mądrego]].
| |
| − | | |
| − | == Wojna Andrzeja I z Belą ==
| |
| − | W 1057 r. Salomon staraniem ojca został koronowany na króla Węgier. Tym samym Andrzej I złamał umowę z ok. 1050 r., w której gwarantował swemu bratu [[Bela I|Beli]] sukcesję po sobie. Ponieważ Bela posiadał silne poparcie w kraju, Andrzej I postanowił poszukać wsparcia za granicą. Znalazł je na dworze [[władcy Niemiec|króla rzymskiego]] [[Henryk IV Salicki|Henryka IV]] (przyszłego cesarza). W 1058 r. odbyły się zaręczyny małoletniego Salomona z [[Judyta Maria Szwabska|Judytą Marią]], siostrą Henryka IV, pieczętujące sojusz Andrzeja I z cesarstwem. Niezadowolony z takiego obrotu spraw Bela udał się na przełomie lat 1058/1059 lub 1059/1060 do Polski, aby wyprosić pomoc [[władcy Polski|księcia Polski]] [[Bolesław II Szczodry|Bolesława II Szczodrego]] (żoną Beli była nieznana z imienia siostra [[Kazimierz I Odnowiciel|Kazimierza I Odnowiciela]], ojca Bolesława II Śmiałego). Jesienią 1060 r. Bela z pomocą trzech hufców polskich wyruszył na Węgry. W bitwie pod Mosony rozbił wojska Andrzeja I wsparte znacznymi posiłkami niemieckimi. Sam Andrzej I, ciężko ranny, dostał się do niewoli, w której wkrótce zmarł. W tym samym czasie Bolesław II Śmiały obległ czeski Hradec, uniemożliwiając połączenie oddziałów czeskich z wojskami walczącymi przeciwko Beli. W 1061 r. zwycięski Bela koronował się na króla Węgier.
| |
| − | | |
| − | == Zdobycie władzy ==
| |
| − | W 1063 r. na Węgry wkroczyło liczne wojsko niemieckie z zamiarem osadzenia na tronie Salomona. Ponieważ już na samym początku wojny zmarł niespodziewanie Bela I, wyprawa odniosła pełny sukces. Zwycięzcy nie zgodzili się, aby synowie Beli dostali we władanie dzielnicę ojca, dlatego [[Gejza I|Gejza]] razem z braćmi udał się do Polski, podobnie jak kilka lat temu jego ojciec, prosić Bolesława II Śmiałego o pomoc. Polski książę ponownie jej nie odmówił i jeszcze w tym samym roku Gejza wyruszył na Węgry i zajął znaczną ich część. W styczniu 1064 r. za pośrednictwem biskupa Raaby doszło do ugody, na mocy której Salomon pozostał królem, zaś synowie Beli otrzymali dawną dzielnicę ojca nad [[Cisa|Cisą]].
| |
| − | | |
| − | == Utrata tronu węgierskiego ==
| |
| − | Kompromis nie zadowolił Gejzy. W 1073 r. wszczął działania skierowane przeciwko królowi Węgier. Nieposiadający w kraju poparcia Salomon zwrócił się o pomoc do Henryka IV. Jednakże nie otrzymał jej ze względu na panujące w Niemczech powstanie spowodowane rewindykacją i reorganizacją dóbr królewskich. W marcu 1074 r. wojska Salomona zostały rozbite przez Gejzę w bitwie pod Mogyoród. Pokonany Salomon zbiegł do [[Wieselburg (Austria)|Wieselburga]], natomiast Gejza koronował się w [[Székesfehérvár|Białogrodzie]] na króla Węgier. Salomon rozpoczął zabiegi mające na celu otrzymanie ponownej pomocy od swojego szwagra, Henryka IV. Obiecał mu uczynienie Węgier lennikiem cesarstwa, płacenie [[Danina|trybutu]], oddanie sześciu pogranicznych grodów i przekazanie dwunastu zakładników. W sierpniu 1074 r. rozpoczęła się wielka wyprawa cesarska na Węgry. Zakończyła się ona niepowodzeniem, ponieważ Gejza I unikał bitwy, skutecznie stosując [[taktyka spalonej ziemi|taktykę spalonej ziemi]] i odcinając wroga od dróg zaopatrzenia.
| |
| − | | |
| − | == Próby odzyskania władzy ==
| |
| − | Na przełomie lat 1074/1075 Salomona poparł [[poczet papieży|papież]] [[Grzegorz VII (papież)|Grzegorz VII]] będący dotąd przeciwko niemu ze względu na sojusz Salomona z królem niemieckim Henrykiem IV. Pomoc ta na nic się zdała, gdyż Gejza I pozostał nieprzejednany na papieskie żądania zwrócenia tronu. Salomon próbował ponownie odzyskać władzę po śmierci Gejzy I (25 kwietnia 1077), mimo że panowie węgierscy wnet wybrali na króla brata Gejzy I, [[Władysław I Święty|Władysława]]. Plany Salomona pokrzyżowała zbrojna interwencja Bolesława II Szczodrego. W 1083 r. po oskarżeniu o próbę zamordowania Władysława I został zmuszony do ucieczki. Udał się do [[Pieczyngowie|Pieczyngów]]. Prawdopodobnie zginął w trakcie bitwy z wojskami bizantyjskimi.
| |
| − | | |
| − | == Genealogia ==
| |
| − | Między 1063 a 1066 r. Salomon poślubił [[Judyta Maria Szwabska|Judytę Marię]], siostrę króla niemieckiego Henryka IV (przyszłego cesarza). Małżeństwo to pozostało bezpotomne.
| |
| − | | |
| − | Pojawiła się bałamutna teoria, jakoby ich dzieckiem była Zofia, żona [[Poppon (graf Bergu)|Poppona]], hrabiego Bergu<ref>''Europäische Stammtafeln'', t. II 154, w części poświęconej Arpadom podaje, że Salomon i Judyta mieli córkę Zofię. Z kolei w części poświęconej hrabiom Bergu wymienia Zofię, nie wspominając w jakikolwiek sposób o jej rzekomym węgierskim pochodzeniu; ''Europäische Stammtafeln'', t. XII 62). Przyjęcie takiej filiacji Zofii, żony Poppona, hrabiego Bergu, uchodzi za niemożliwe już ze względów chronologicznych, [http://fmg.ac/Projects/MedLands/HUNGARY.htm#SophiaMPoppoBergSchelklingen] (30.01.2007).</ref>.
| |
| − | | |
| − | <!-- to drzewo genealogiczne zostało wygenerowane skryptem, jeżeli potrzebujesz podobne, skontaktuj się z wikipedystą WarX lub Wiktoryn--><!-- Przodkowie -->
| |
| − | {| width="100%" style="text-align:center; vertical-align:middle;" cellspacing="0" cellpadding="0"
| |
| − | |-
| |
| − | | colspan="2"| [[Vazul|Wasyl<br />Arpadowicz]]<br />ur. ?<br />zm. ?
| |
| − | | colspan="2"|
| |
| − | | colspan="2"| NN
| |
| − | | colspan="2"|
| |
| − | | colspan="2"| [[Jarosław I Mądry|Jarosław I<br />Mądry]]<br />ur. ok. 986<br />zm. 20 II 1054
| |
| − | | colspan="2"|
| |
| − | | colspan="2"| [[Ingegerda szwedzka|Ingegerda<br />]]<br />ur. ?<br />zm. 10 II 1050
| |
| − | |-
| |
| − | | style="border-right:1px black solid;"|
| |
| − | | colspan="4" style="border-bottom:1px black solid; border-right:1px black solid;"|
| |
| − | | colspan="4" style= ""|
| |
| − | | colspan="4" style="border-bottom:1px black solid; border-left:1px black solid;"|
| |
| − | | style="border-left:1px black solid;"|
| |
| − | |-
| |
| − | | colspan="3"|
| |
| − | | colspan="8" style="border-left:1px black solid; border-right:1px black solid;"|
| |
| − | | colspan="3"|
| |
| − | |-
| |
| − | | colspan="2"|
| |
| − | | colspan="2"| [[Andrzej I węgierski|Andrzej I<br />Arpadowicz]]<br />ur. ok. 1015<br />zm. 1060/1061
| |
| − | | colspan="6"|
| |
| − | | colspan="2"| [[Anastazja Jarosławówna|Anastazja<br />Rurykowicz]]<br />ur. ok. 1023<br />zm. po 1074
| |
| − | | colspan="2"|
| |
| − | |-
| |
| − | | colspan="3" style="border-right:1px black solid;"|
| |
| − | | colspan="8" style="border-bottom:1px black solid;"|
| |
| − | | colspan="3" style="border-left:1px black solid;"|
| |
| − | |-
| |
| − | | colspan="7" style="border-right:1px black solid;"|
| |
| − | | colspan="7"|
| |
| − | |-
| |
| − | | width="7.14%"|
| |
| − | | width="7.14%"|
| |
| − | | width="7.14%"|
| |
| − | | width="7.14%"|
| |
| − | | width="7.14%"|
| |
| − | | width="7.14%"|
| |
| − | | width="7.14%"|
| |
| − | | width="7.14%"|
| |
| − | | width="7.14%"|
| |
| − | | width="7.14%"|
| |
| − | | width="7.14%"|
| |
| − | | width="7.14%"|
| |
| − | | width="7.14%"|
| |
| − | | width="7.14%"|
| |
| − | |}
| |
| − | <!-- Żony i dzieci -->
| |
| − | {| style="width:100%; text-align:center; vertical-align:top;" cellspacing="0" cellpadding="0"
| |
| − | |- style="vertical-align:top;"
| |
| − | | colspan="2"|
| |
| − | | colspan="2"| [[Judyta Maria Szwabska|<br />Judyta Maria<br />Salicka]]<br />ur. 1047<br />zm. 14 III 1092/1096<br /><span style="letter-spacing: -6pt;">OO</span> 1063/1066
| |
| − | | colspan="2" style="vertical-align:middle;"| '''Salomon<br />Arpadowicz'''<br />ur. 1052/1053<br />zm. 1087
| |
| − | | colspan="2"|
| |
| − | | colspan="2"|
| |
| − | |-
| |
| − | | style="width:10%;"|
| |
| − | | style="width:10%;"|
| |
| − | | style="width:10%;"|
| |
| − | | style="width:10%;"|
| |
| − | | style="width:10%;"|
| |
| − | | style="width:10%;"|
| |
| − | | style="width:10%;"|
| |
| − | | style="width:10%;"|
| |
| − | | style="width:10%;"|
| |
| − | | style="width:10%;"|
| |
| − | |-
| |
| − | | style="width:10%;"|
| |
| − | | style="width:10%;"|
| |
| − | | style="width:10%;"|
| |
| − | | style="width:10%;"|
| |
| − | | style="width:10%;"|
| |
| − | | style="width:10%;"|
| |
| − | | style="width:10%;"|
| |
| − | | style="width:10%;"|
| |
| − | | style="width:10%;"|
| |
| − | | style="width:10%;"|
| |
| − | |}
| |
| − | <!-- nie kasuj tego szablonu --><!-- koniec drzewa genealogicznego -->
| |
| − | | |
| − | == Przypisy ==
| |
| − | {{izvori}}
| |
| − | | |
| − | == Bibliografia ==
| |
| − | * ''Słownik władców Europy średniowiecznej'', Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2002, {{ISBN|83-7177-102-9}} – biogramy Andrzeja I i Salomona I
| |
| − | * ''Piastowie'', [[Wydawnictwo Literackie]], Kraków 1999 – biogram Bolesława II Szczodrego (Śmiałego)
| |
| − | | |
| − | |
| |
| − | {{Władca infobox
| |
| − | |władca = Salomon
| |
| − | |imiona =
| |
| − | |tytulatura = król Węgier
| |
| − | |grafika =
| |
| − | |opis grafiki =
| |
| − | |herb =
| |
| − | |opis herbu =
| |
| − | |faksymile =
| |
| − | |opis faksymile =
| |
| − | |dewiza =
| |
| − | |1. tytuł = [[Władcy Węgier|Król Węgier]]
| |
| − | |1. od = [[1063]]
| |
| − | |1. do = [[1074]]
| |
| − | |1. koronacja =
| |
| − | |1. poprzednik = [[Bela I]]
| |
| − | |1. następca = [[Gejza I]]
| |
| − | |dynastia = [[Arpadowie]]
| |
| − | |data urodzenia = w 1052 lub 1053
| |
| − | |miejsce urodzenia =
| |
| − | |data śmierci = w 1086 lub 1087
| |
| − | |miejsce śmierci =
| |
| − | |przyczyna śmierci =
| |
| − | |miejsce spoczynku =
| |
| − | |ojciec = [[Andrzej I węgierski|Andrzej I]]
| |
| − | |matka = [[Anastazja Jarosławówna|Anastazja]]
| |
| − | |rodzeństwo =
| |
| − | |1. związek = żona
| |
| − | |1. związek z = [[Judyta Maria Szwabska|Judyta Maria]]
| |
| − | |1. związek od =
| |
| − | |1. związek do =
| |
| − | |1. dzieci =
| |
| − | |odznaczenia =
| |
| − | |commons =
| |
| − | |wikiźródła =
| |
| − | |wikicytaty =
| |
| − | }}
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Arpadowie]]
| |
| − | [[Kategoria:Władcy Węgier]]
| |
| − | [[Kategoria:Urodzeni w XI wieku]]
| |
| − | [[Kategoria:Zmarli w XI wieku]]
| |
| − | [[Kategoria:Importowane]] | |
