Krwawy zjazd w Križevciu

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku chorwackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku chorwackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Plik:Krvavi sabor križevački.jpg

Zdjęcie Otto Ivekovic

Crkva sv. Križa u Križevcima

Krwawe zgromadzenie masakry w Kriżewcach, które odbyło się 27 lutego 1397 r. W mieście Kriżewci, w którym ówczesny chorwacko-węgierski król Zigmund, oszukańczo zabił chorwackiego bana Stjepana Lackovicia i obecną szlachtę opozycyjną.

Krvavi sabor križevački je pokolj koji se dogodio 27. veljače 1397. u Križevcima, u kojemu je tadašnji hrvatsko-ugarski kralj Žigmund, na prijevaru pobio hrvatskog bana Stjepana Lackovića i prisutno oporbeno plemstvo. 

Wprowadzenie

W średniowieczu powiat Kriżewci był zdecydowanie największym okręgiem i miał niezwykle społeczne i polityczne znaczenie, zwłaszcza miasto Kriżewci, w którym odbywały się zgromadzenia, z których najbardziej znanym był Krwawy Parlament Kriżewci.

 Križevačka je županija u srednjem vijeku bila prostorno najveća županija i imala je izniman socijalno politički značaj, a osobito sam grad Križevci u kojem su se održavali sabori, od kojih je najpoznatiji Krvavi sabor križevački. 

Duża armia chorwacko-węgierska i turecka starła się pod koniec września 1396 r. W krwawej bitwie pod Nikopoliem. Większość sił chrześcijańskich dowodził chorwacko-węgierski król Zygmunt Luksemburski, jedno skrzydło armii Hermana Celjskiego i drugi chorwacki Ban St Stephen II. Lacković. Wojskowe szczęście uśmiechnęło się do Turków, a Herman Celjski uratował króla przed pewną śmiercią w ostatniej chwili. Przez Slawonię i Bośnię armia chrześcijańska wycofała się przed Turkami. Chorwaci od dawna są niezadowoleni z niesprawiedliwości i okrucieństwa Zygmunta. Dowiedziawszy się o porażce armii królewskiej pod Nikopolem, w czasie, gdy nie było wiadomo, czy król żyje, lud zażądał przejęcia korony przez króla Neapolitana Władysława. Tak powstaje liga chorwacka, kierowana przez ban Lackovica. Zygmunt wycofał się jednak do Turków i wrócił na Węgry przez Dubrownik, Split i Topuski.

Velika hrvatsko-ugarska i turska vojska sukobile su se potkraj rujna 1396., u krvavoj bitci kod Nikopolja. Glavninu kršćanskih snaga vodio je hrvatsko-ugarski kralj Žigmund Luksemburški, jedno krilo vojske Herman Celjski, a drugo hrvatski ban  Stjepan II. Lacković. Vojna sreća nasmješila se Turcima, a kralja je od sigurne pogibije u zadnji tren spasio Herman Celjski. Kršćanska se vojska kroz Slavoniju i Bosnu povukla pred Osmanlijama. Hrvatski je narod već od prije bio nezadovoljan zbog Žigmundove nepravičnosti i okrutnosti. Saznavši za poraz kraljevske vojske kod Nikopolja, u trenutku kada se i nije znalo je li kralj živ, narod traži da krunu preuzme napuljski kralj Ladislav. Stvara se tako hrvatska liga koju predvodi ban Lacković. Ali Žigmund je umaknuo Turcima i preko Dubrovnika, Splita i Topuskoga vraća se u Ugarsku.  

Krwawe zgromadzenie

Chcąc pogodzić się z chorwacką szlachtą, Zygmunt zwołał radę w Kriżewci i zagwarantował bezpłatny dostęp do wszystkich obecnych.

Želeći pomirbu s hrvatskim velikašima, Žigmund saziva sabor u Križevcima i svima nazočnima jamči slobodan pristup.  

Ban Stephen II został również zaproszony. Lacković. Wydaje się, że sobór odbył się w Kościele Świętego Krzyża. Chorwacka armia pozostała poza miastem, a Ban Lackovic, jego syn Andrija i chorwaccy arystokraci zostawili broń przed wiecem, gdzie cieszyli się ochroną króla. W późniejszej gorącej debacie Węgrzy oskarżyli Lackovica o zdradę stanu w bitwie pod Nikopoliem. Upadają ciężkie słowa, rozpoczyna się walka, a wasale króla wyciągają miecze, które na oczach króla powalają Ban Lackovica i jego syna Andrzeja oraz chorwacką szlachtę.

Pozvan je i ban Stjepan II. Lacković. Sabor se, po svemu sudeći, održao u Crkvi svetoga križa. Hrvatska je vojska ostala izvan grada, a ban Lacković, njegov sinovac Andrija i hrvatski plemići ostavili su oružje ispred mjesta održavanja skupa na kojemu uživaju kraljevu zaštitu. U burnoj raspravi koja je uslijedila, Mađari su optužili Lackovića poradi izdaje u bitci kod Nikopolja. Padaju teške riječi, počinje tučnjava, i kraljevi vazali potežu mačeve kojima su na očigled kralja, sasjekli bana Lackovića i sinovca Andriju te hrvatsko plemstvo. 

Stało się to 27 lutego 1397 roku. Na wieść o śmierci Ban i szlachty armia chorwacka rzuciła się na Kriżewci i rozpoczęła się bitwa ze zwolennikami Zigmunda. Trzydzieści Chorwatów poległo w nierównej bitwie, zanim zwolennicy Lackovica wycofali się.

Dogodilo se to 27. veljače 1397. Na vijest o pogibiji bana i plemića, hrvatska je vojska pohitala u Križevce i započela je bitka sa Žigmundovim pristašama. U neravnopravnoj borbi palo je tridesetak Hrvata, prije no što su se povukli Lackovićevi pristaše. 

Wściekły chorwacki pułk, dowodzony przez Stjepana Prodavica, po raz kolejny próbował pomścić króla w Podravinie, ale Chorwaci zostali stłumieni, a Zigmund wykorzystał okazję i 2 marca wraz ze swoimi poddanymi przeprawił się przez Drawę i przeszedł na Węgry. Dwa dni później wydał osławiony przywilej w Zakanju, podając miasto Cakovec, Međimurje i inne majątki Stjepan Lackovic swoim lojalnym poddanym, między innymi Hermannowi Celje.

Gnjevan hrvatski puk, pod vodstvom Stjepana Prodavića, još se jednom u Podravini pokušao osvetiti kralju, no Hrvati su potisnuti, a Žigmund koristi priliku i sa svojim podanicima 2. ožujka prelazi Dravu i povlači se u Ugarsku. Dva dana kasnije izdao je u Žaknju glasovitu povelju kojom grad Čakovec, Međimurje i druge posjede Stjepana Lackovića daruje svojim vjernim podanicima, među prvima Hermanu Celjskom. 

Wiadomości o wydarzeniach w zgromadzeniu Križevci odbiły się echem w krajach chorwackich. Zygmunt próbował zmyć nieczyste sumienie, przyznając nowe królewskie przywileje Krzyżom i innym chorwackim miastom. Jednak Krwawa Katedra w Kriżewci pozostała utrwalona we wspomnieniach, historiach i dziełach sztuki, i nawet dziś to wydarzenie nazywa się Krwawą Kriżewską, która uwieczniła obraz Otona Ivekovića w kościele Świętego Krzyża.

Vijest o zbivanjima na saboru u Križevcima odjeknula je hrvatskim zemljama. Nečistu savjest pokušao je Žigmund oprati dajući nove kraljevske povlastice Križevcima i nekim drugim hrvatskim gradovima. No, Krvavi sabor križevački ostao je zabilježen u sjećanjima, pričama i umjetničkim djelima, a i danas se taj događaj naziva krvavi križevački sabor koji je ovjekovječio i Oton Iveković slikom u križevačkoj crkvi Svetog križa. 

Poveznice

• Križevci.eu: Krvavi sabor križevački
• Križevci.net: Krvavi sabor
• Oton Iveković:Krvavi sabor križevački

Izvori

• Milutin Mayer "Krvavi sabor križevački" Zagreb 1971.