V wyprawa krzyżowa: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 14: Linia 14:
 
  |
 
  |
  
 +
[[Plik:Capturing Damiate.jpg|thumb|350px|Walki o [[Damietta|Damiettę]]]]
 +
'''V wyprawa krzyżowa''' – wyprawa wojenna podjęta w [[1217]] roku<ref>''[http://historylearning.com/medieval-england/the-crusades/fifth-crusade/ The Fifth Crusade]'', historylearning.com [dostęp 2018-01-24] (ang.).</ref>. Wydarzenia towarzyszące [[IV wyprawa krzyżowa|czwartej wyprawie krzyżowej]] nie zraziły papieża [[Innocenty III|Innocentego III]] do idei krucjat<ref>''[https://www.britannica.com/event/Crusades/The-Fifth-Crusade#ref1184383 The Fifth Crusade]'', „Encyclopedia Britannica” [dostęp 2018-01-24] (ang.).</ref> i w 1215 roku proklamował on nową krucjatę na [[Sobór laterański IV|IV soborze laterańskim]]<ref>''[http://historylearning.com/medieval-england/the-crusades/fifth-crusade/ The Fifth Crusade]'', historylearning.com [dostęp 2018-01-24] (ang.).</ref>. Udział w niej wzięło rycerstwo francuskie, włoskie, węgierskie, niemieckie. Tym razem na wezwanie papieża odpowiedziało wielu możnych. Nowa wyprawa miała zostać skierowana do [[Egipt]]u.
 +
 +
[[Plik:Overzichtskaart vijfde kruistocht.png|thumb|left|300px|<center>'''Peti križarski pohod'''<center><br>'''A: '''[[križari]], '''B:''' [[Ejubidi]]; '''C:''' [[seldžuci]]; <br>'''1.''' [[Akra]]; '''2.''' [[Jeruzalem]]; '''3.''' [[Damietta]]; '''4.''' [[Kairo]].]]Većina europskih vladara su već bili u nekim sukobima i nisu mogli napustiti svoje zemlje na duže vrijeme. [[Andrija II.]] Madžarski, [[Leopold VI. Austrijski]] i, nešto kasnije, križarska flota s područja donje [[Rajna|Rajne]] se napokon uputila u [[Akra|Akru]] (20.000 vitezova i 12.000 garnizona, najveća križarska vojska do tada). Tu su im se pridružili [[Ivan od Briennea]], kralj [[Jeruzalemsko kraljevstvo|Jeruzalemskog kraljevstva]], [[Hugo I. Ciparski]], i Princ [[Bohemud IV. Antiohijski]] kako bi se borili protiv [[Ejubidi|Ejubida]] u [[Sirija|Siriji]].
 +
 +
W 1215 roku krzyż przyjął przyszły cesarz [[Fryderyk II Hohenstauf]]. Do wyprawy przyłączyło się też wielu francuskich możnych, chociaż konflikt zbrojny z [[Anglia|Anglią]] spowodował pewne opóźnienie ich wyjazdu. Pod koniec lata 1217 roku w [[Akka|Akce]] zaczęły się gromadzić pierwsze oddziały krzyżowców. W listopadzie znaczące siły krzyżowców pod wodzą króla [[Węgry|Węgier]] [[Andrzej II węgierski|Andrzeja II]], księcia [[Księstwo Antiochii|Antiochii]] [[Boemund IV|Boemunda IV Jednookiego]] oraz króla [[Królestwo Cypru|Cypru]] [[Hugo I Cypryjski|Hugona I Cypryjskiego]] podjęły działania na terenie [[Księstwo Oultrejordain|Zajordanii]]. Muzułmanie wycofali się do [[Damaszek|Damaszku]]. W tej sytuacji krzyżowcy zdecydowali się również na odwrót, nie przystępując zimą do oblężenia miasta.
 +
 +
Rozczarowany przebiegiem dotychczasowych działań król węgierski postanowił wracać do domu. Jego nagły wyjazd wywołał konsternację wśród baronów [[Outremer]]. Sytuację poprawiło jednak w pewnym stopniu przybycie do [[Akka|Akki]] w kwietniu 1218 roku nowych oddziałów krzyżowców francuskich i niemieckich. Niemniej sam cesarz pozostawał nadal w [[Europa|Europie]].
 +
 +
W maju 1218 roku silna flota krzyżowców, pozostawiając w [[Bliski Wschód|Ziemi Świętej]] kontyngent niemiecki, wypłynęła z [[Akka|Akki]] w kierunku [[Damietta|Damietty]]. Dowodzone przez króla [[Królestwo Jerozolimskie|jerozolimskiego]] [[Jan z Brienne|Jana z Brienne]] wojska krzyżowców zdobyły położoną w pobliżu Damietty twierdzę i przystąpiły do oblężenia miasta. W imieniu papieża dowództwo nad wyprawą sprawował jego legat, kardynał [[Pelagio Galvani]].
 +
 +
Wśród oblegających Damiettę krzyżowców zaczęły się wkrótce szerzyć choroby. Muzułmanie gotowi byli na podjęcie z krzyżowcami rokowań pokojowych. W zamian za wycofanie się z [[Egipt]]u zaproponowali im zwrot [[Jerozolima|Jerozolimy]] i relikwii Krzyża Świętego. Pelagio Galvani odrzucił jednak tę propozycję. Prawdopodobnie papież i kupcy włoscy przekonali go, iż prawdziwym celem wyprawy jest podbój Egiptu.
 +
 +
W listopadzie 1219 roku krzyżowcom udało się w końcu [[Oblężenie Damietty (1218–1219)|zdobyć Damiettę]]. Droga do [[Kair]]u stanęła przed nimi otworem.
 +
 +
W lipcu 1220 roku wojska krzyżowe zaczęły posuwać się w górę [[Nil]]u. Opieszałość krzyżowców pozwoliła jednak [[Al-Kamil]]owi na przygotowanie się do obrony. Wojska egipskie okrążyły armię krzyżowców, a jednocześnie flota sułtana odcięła ich od Damietty. Kardynałowi Galvaniemu udało się wyrwać z oblężenia, jednak większość armii zmuszona została do kapitulacji. W następnym roku krzyżowcy opuścili Damiettę i powrócili do Akki. Sny o łatwym podboju Egiptu się rozwiały.
 +
 +
== Nawiązania w kulturze ==
 +
Krucjata została opisana przez [[Zofia Kossak-Szczucka|Zofię Kossak]] w powieści pt. ''Bez oręża''.
 +
 +
== Zobacz też ==
 +
* [[Palestyna pod panowaniem krzyżowców]]
 +
 +
== Przypisy ==
 +
{{izvori}}
 +
 +
== Bibliografia ==
 +
* Steven Runciman: ''A History of the Crusaders, Volume III: The Kingdom of Acre and the later Crusaders''. London: The Folio Society, 1994.
 +
 +
|
 
{{Wojna infobox
 
{{Wojna infobox
 
| nazwa    = Fifth Crusade
 
| nazwa    = Fifth Crusade
Linia 110: Linia 140:
 
  |commons      =  
 
  |commons      =  
 
}}
 
}}
 
{{Campaignbox Crusades}}
 
{{Campaignbox Fifth Crusade}}
 
{{Campaignbox Crusades Battles}}
 
}}
 
 
 
[[Plik:Capturing Damiate.jpg|thumb|350px|Walki o [[Damietta|Damiettę]]]]
 
'''V wyprawa krzyżowa''' – wyprawa wojenna podjęta w [[1217]] roku<ref>''[http://historylearning.com/medieval-england/the-crusades/fifth-crusade/ The Fifth Crusade]'', historylearning.com [dostęp 2018-01-24] (ang.).</ref>. Wydarzenia towarzyszące [[IV wyprawa krzyżowa|czwartej wyprawie krzyżowej]] nie zraziły papieża [[Innocenty III|Innocentego III]] do idei krucjat<ref>''[https://www.britannica.com/event/Crusades/The-Fifth-Crusade#ref1184383 The Fifth Crusade]'', „Encyclopedia Britannica” [dostęp 2018-01-24] (ang.).</ref> i w 1215 roku proklamował on nową krucjatę na [[Sobór laterański IV|IV soborze laterańskim]]<ref>''[http://historylearning.com/medieval-england/the-crusades/fifth-crusade/ The Fifth Crusade]'', historylearning.com [dostęp 2018-01-24] (ang.).</ref>. Udział w niej wzięło rycerstwo francuskie, włoskie, węgierskie, niemieckie. Tym razem na wezwanie papieża odpowiedziało wielu możnych. Nowa wyprawa miała zostać skierowana do [[Egipt]]u.
 
 
[[Plik:Overzichtskaart vijfde kruistocht.png|thumb|left|300px|<center>'''Peti križarski pohod'''<center><br>'''A: '''[[križari]], '''B:''' [[Ejubidi]]; '''C:''' [[seldžuci]]; <br>'''1.''' [[Akra]]; '''2.''' [[Jeruzalem]]; '''3.''' [[Damietta]]; '''4.''' [[Kairo]].]]Većina europskih vladara su već bili u nekim sukobima i nisu mogli napustiti svoje zemlje na duže vrijeme. [[Andrija II.]] Madžarski, [[Leopold VI. Austrijski]] i, nešto kasnije, križarska flota s područja donje [[Rajna|Rajne]] se napokon uputila u [[Akra|Akru]] (20.000 vitezova i 12.000 garnizona, najveća križarska vojska do tada). Tu su im se pridružili [[Ivan od Briennea]], kralj [[Jeruzalemsko kraljevstvo|Jeruzalemskog kraljevstva]], [[Hugo I. Ciparski]], i Princ [[Bohemud IV. Antiohijski]] kako bi se borili protiv [[Ejubidi|Ejubida]] u [[Sirija|Siriji]].
 
 
W 1215 roku krzyż przyjął przyszły cesarz [[Fryderyk II Hohenstauf]]. Do wyprawy przyłączyło się też wielu francuskich możnych, chociaż konflikt zbrojny z [[Anglia|Anglią]] spowodował pewne opóźnienie ich wyjazdu. Pod koniec lata 1217 roku w [[Akka|Akce]] zaczęły się gromadzić pierwsze oddziały krzyżowców. W listopadzie znaczące siły krzyżowców pod wodzą króla [[Węgry|Węgier]] [[Andrzej II węgierski|Andrzeja II]], księcia [[Księstwo Antiochii|Antiochii]] [[Boemund IV|Boemunda IV Jednookiego]] oraz króla [[Królestwo Cypru|Cypru]] [[Hugo I Cypryjski|Hugona I Cypryjskiego]] podjęły działania na terenie [[Księstwo Oultrejordain|Zajordanii]]. Muzułmanie wycofali się do [[Damaszek|Damaszku]]. W tej sytuacji krzyżowcy zdecydowali się również na odwrót, nie przystępując zimą do oblężenia miasta.
 
 
Rozczarowany przebiegiem dotychczasowych działań król węgierski postanowił wracać do domu. Jego nagły wyjazd wywołał konsternację wśród baronów [[Outremer]]. Sytuację poprawiło jednak w pewnym stopniu przybycie do [[Akka|Akki]] w kwietniu 1218 roku nowych oddziałów krzyżowców francuskich i niemieckich. Niemniej sam cesarz pozostawał nadal w [[Europa|Europie]].
 
 
W maju 1218 roku silna flota krzyżowców, pozostawiając w [[Bliski Wschód|Ziemi Świętej]] kontyngent niemiecki, wypłynęła z [[Akka|Akki]] w kierunku [[Damietta|Damietty]]. Dowodzone przez króla [[Królestwo Jerozolimskie|jerozolimskiego]] [[Jan z Brienne|Jana z Brienne]] wojska krzyżowców zdobyły położoną w pobliżu Damietty twierdzę i przystąpiły do oblężenia miasta. W imieniu papieża dowództwo nad wyprawą sprawował jego legat, kardynał [[Pelagio Galvani]].
 
 
Wśród oblegających Damiettę krzyżowców zaczęły się wkrótce szerzyć choroby. Muzułmanie gotowi byli na podjęcie z krzyżowcami rokowań pokojowych. W zamian za wycofanie się z [[Egipt]]u zaproponowali im zwrot [[Jerozolima|Jerozolimy]] i relikwii Krzyża Świętego. Pelagio Galvani odrzucił jednak tę propozycję. Prawdopodobnie papież i kupcy włoscy przekonali go, iż prawdziwym celem wyprawy jest podbój Egiptu.
 
 
W listopadzie 1219 roku krzyżowcom udało się w końcu [[Oblężenie Damietty (1218–1219)|zdobyć Damiettę]]. Droga do [[Kair]]u stanęła przed nimi otworem.
 
 
W lipcu 1220 roku wojska krzyżowe zaczęły posuwać się w górę [[Nil]]u. Opieszałość krzyżowców pozwoliła jednak [[Al-Kamil]]owi na przygotowanie się do obrony. Wojska egipskie okrążyły armię krzyżowców, a jednocześnie flota sułtana odcięła ich od Damietty. Kardynałowi Galvaniemu udało się wyrwać z oblężenia, jednak większość armii zmuszona została do kapitulacji. W następnym roku krzyżowcy opuścili Damiettę i powrócili do Akki. Sny o łatwym podboju Egiptu się rozwiały.
 
 
== Nawiązania w kulturze ==
 
Krucjata została opisana przez [[Zofia Kossak-Szczucka|Zofię Kossak]] w powieści pt. ''Bez oręża''.
 
 
== Zobacz też ==
 
* [[Palestyna pod panowaniem krzyżowców]]
 
 
== Przypisy ==
 
{{izvori}}
 
 
== Bibliografia ==
 
* Steven Runciman: ''A History of the Crusaders, Volume III: The Kingdom of Acre and the later Crusaders''. London: The Folio Society, 1994.
 
 
|
 
{{Katonai konfliktus infobox
 
  | konflikt = Piąta krucjata
 
  | plik = Friezen_vallen_de_toren_van_Damiate_aan.jpg
 
  | podpis ilustracji = Fryzyjski atak na Damiettę <small>(Obraz z XIII wieku)</small>
 
  | kontekst = [[krucjaty]]
 
  | miejsce = [[Lewant]], [[Egipt]]
 
  | okres = 1217–1221
 
  | wynik = zwycięstwo muzułmańskie
 
  | ok =
 
  | zmiany miejsca =
 
  | támadó = [[Plik:Royal banner of Janus of Cyprus.svg|20px|border]]&nbsp;[[Ciprusi Királyság]]<br />
 
[[Plik:Royal_Standard_of_the_King_of_France.svg|20px|border]]&nbsp;[[Francia Királyság]]<br />
 
[[Plik:Vexillum_Regni_Hierosolymae.svg|20px|border]]&nbsp;[[Jeruzsálemi Királyság]]<br />
 
[[Plik:Flag of Hungary (11th c. - 1301).svg|20px]]&nbsp;[[Magyar Királyság]]<br />
 
[[Plik:Banner_of_the_Holy_Roman_Emperor_(after_1400).svg|20px]]&nbsp;[[Német-római Birodalom]]<br />
 
[[Plik:Flag_of_the_Papal_States_%281808-1870%29.svg|20px]]&nbsp;[[Pápai Állam]]<br />
 
[[Plik:Cross of the Knights Templar.svg|20px|border]]&nbsp;[[templomosok]]<br />
 
[[Plik:German Cross.svg|20px|border]]&nbsp;[[Német Lovagrend|teuton lovagok]]<br />
 
[[Plik:Cross of the Knights Hospitaller.svg|20px]]&nbsp;[[Máltai lovagrend|ispotályosok]]
 
  | védekező =
 
[[Plik:Flag of Ayyubid Dynasty.svg|20px]]&nbsp;[[Ajjúbidák|Ajjúbida Birodalom]]
 
  | parancsnok1 =
 
[[I. János jeruzsálemi király]]<br />
 
[[IV. Bohemund antiochiai fejedelem]]<br />
 
[[II. András magyar király]]<br />
 
[[I. Hugó ciprusi király]]<br />
 
[[VI. Lipót osztrák herceg]]<br />
 
[[Pelagius Galvani]]<br />
 
[[I. Lajos bajor herceg]]
 
  | parancsnok2 =
 
[[I. al-Ádil egyiptomi szultán]]<br />
 
[[al-Kámil egyiptomi szultán]]<br />
 
[[al-Muazzam Ísza damaszkuszi szultán]]
 
  | haderő1 =
 
  | haderő2 =
 
  | veszteségek1 =
 
  | veszteségek2 =
 
  | veszteségek3 =
 
  | egyéb =
 
  | wikicommons =
 
}}
 
|}
 
  
 
[[Kategoria:Wyprawy krzyżowe|5 wyprawa krzyżowa]]
 
[[Kategoria:Wyprawy krzyżowe|5 wyprawa krzyżowa]]
 
[[Kategoria:Importowane]]
 
[[Kategoria:Importowane]]

Wersja z 06:33, 21 lut 2020

V wyprawa krzyżowa – wyprawa wojenna podjęta w 1217 roku[1]. Wydarzenia towarzyszące czwartej wyprawie krzyżowej nie zraziły papieża Innocentego III do idei krucjat[2] i w 1215 roku proklamował on nową krucjatę na IV soborze laterańskim[3]. Udział w niej wzięło rycerstwo francuskie, włoskie, węgierskie, niemieckie. Tym razem na wezwanie papieża odpowiedziało wielu możnych. Nowa wyprawa miała zostać skierowana do Egiptu.

Većina europskih vladara su već bili u nekim sukobima i nisu mogli napustiti svoje zemlje na duže vrijeme. Andrija II. Madžarski, Leopold VI. Austrijski i, nešto kasnije, križarska flota s područja donje Rajne se napokon uputila u Akru (20.000 vitezova i 12.000 garnizona, najveća križarska vojska do tada). Tu su im se pridružili Ivan od Briennea, kralj Jeruzalemskog kraljevstva, Hugo I. Ciparski, i Princ Bohemud IV. Antiohijski kako bi se borili protiv Ejubida u Siriji.

W 1215 roku krzyż przyjął przyszły cesarz Fryderyk II Hohenstauf. Do wyprawy przyłączyło się też wielu francuskich możnych, chociaż konflikt zbrojny z Anglią spowodował pewne opóźnienie ich wyjazdu. Pod koniec lata 1217 roku w Akce zaczęły się gromadzić pierwsze oddziały krzyżowców. W listopadzie znaczące siły krzyżowców pod wodzą króla Węgier Andrzeja II, księcia Antiochii Boemunda IV Jednookiego oraz króla Cypru Hugona I Cypryjskiego podjęły działania na terenie Zajordanii. Muzułmanie wycofali się do Damaszku. W tej sytuacji krzyżowcy zdecydowali się również na odwrót, nie przystępując zimą do oblężenia miasta.

Rozczarowany przebiegiem dotychczasowych działań król węgierski postanowił wracać do domu. Jego nagły wyjazd wywołał konsternację wśród baronów Outremer. Sytuację poprawiło jednak w pewnym stopniu przybycie do Akki w kwietniu 1218 roku nowych oddziałów krzyżowców francuskich i niemieckich. Niemniej sam cesarz pozostawał nadal w Europie.

W maju 1218 roku silna flota krzyżowców, pozostawiając w Ziemi Świętej kontyngent niemiecki, wypłynęła z Akki w kierunku Damietty. Dowodzone przez króla jerozolimskiego Jana z Brienne wojska krzyżowców zdobyły położoną w pobliżu Damietty twierdzę i przystąpiły do oblężenia miasta. W imieniu papieża dowództwo nad wyprawą sprawował jego legat, kardynał Pelagio Galvani.

Wśród oblegających Damiettę krzyżowców zaczęły się wkrótce szerzyć choroby. Muzułmanie gotowi byli na podjęcie z krzyżowcami rokowań pokojowych. W zamian za wycofanie się z Egiptu zaproponowali im zwrot Jerozolimy i relikwii Krzyża Świętego. Pelagio Galvani odrzucił jednak tę propozycję. Prawdopodobnie papież i kupcy włoscy przekonali go, iż prawdziwym celem wyprawy jest podbój Egiptu.

W listopadzie 1219 roku krzyżowcom udało się w końcu zdobyć Damiettę. Droga do Kairu stanęła przed nimi otworem.

W lipcu 1220 roku wojska krzyżowe zaczęły posuwać się w górę Nilu. Opieszałość krzyżowców pozwoliła jednak Al-Kamilowi na przygotowanie się do obrony. Wojska egipskie okrążyły armię krzyżowców, a jednocześnie flota sułtana odcięła ich od Damietty. Kardynałowi Galvaniemu udało się wyrwać z oblężenia, jednak większość armii zmuszona została do kapitulacji. W następnym roku krzyżowcy opuścili Damiettę i powrócili do Akki. Sny o łatwym podboju Egiptu się rozwiały.

Nawiązania w kulturze

Krucjata została opisana przez Zofię Kossak w powieści pt. Bez oręża.

Zobacz też

Przypisy

  1. The Fifth Crusade, historylearning.com [dostęp 2018-01-24] (ang.).
  2. The Fifth Crusade, „Encyclopedia Britannica” [dostęp 2018-01-24] (ang.).
  3. The Fifth Crusade, historylearning.com [dostęp 2018-01-24] (ang.).

Bibliografia

  • Steven Runciman: A History of the Crusaders, Volume III: The Kingdom of Acre and the later Crusaders. London: The Folio Society, 1994.

Fifth Crusade

the Crusades
Frisian crusaders confront the Tower of Damietta, Egypt
Frisian crusaders confront the Tower of Damietta, Egypt
Czas 1217–1221
Miejsce Levant and Egypt
Wynik Muslim victory
  • Eight-year truce between the Ayyubids and the Crusaders
Strony konfliktu
20px Ciprusi Királyság

20px Francia Királyság
20px Jeruzsálemi Királyság
20px Magyar Királyság
20px Német-római Birodalom
20px Pápai Állam
20px templomosok
20px teuton lovagok
20px ispotályosok

Muslim forces:
Dowódcy
John of Brienne
Bohemond IV
Hugh I
Kaykaus I
Frederick II
Leopold VI
Albert IV
Ludwig I
Louis IV
Otto I
Pedro de Montaigu
Hermann von Salza
Guérin de Montaigu
Andrew II
William I
Phillip II
Henry I of Rodez
Pelagio Galvani

I. János jeruzsálemi király
IV. Bohemund antiochiai fejedelem
II. András magyar király
I. Hugó ciprusi király
VI. Lipót osztrák herceg
Pelagius Galvani
I. Lajos bajor herceg

Al-Adil
Al-Kamil
Al-Mu'azzam
Al-Mujahid
Al-Muzaffar Mahmud
Al-Aziz Muhammad
Bahramshah


I. al-Ádil egyiptomi szultán
al-Kámil egyiptomi szultán
al-Muazzam Ísza damaszkuszi szultán

Siły
32,000 men nieznane
Straty
nieznane nieznane