Toma Arhiđakon: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 14: | Linia 14: | ||
| | | | ||
| − | ''' | + | '''Toma Arhiđakon''' ((pol. ''Tomasz Archidiakon'', również ''Tomasz ze [[Split]]u'', ''Tomasz ze Spalato'', łac ''Thomas Archidiaconus), [[Chorwacja|chorwacki]] [[historia|historyk]] i [[archidiakon]] Splitu, znany za sprawą dzieła ''Historia Salonitana'', kroniki biskupów i archidiakonów Splitu od 1266 r. Kształcił się we Włoszech a następnie zajmował się kopiowaniem i upowszechnianiem włoskich wzorców w instytucjach średniowiecznego Splitu. |
== Historia Salonitana == | == Historia Salonitana == | ||
| + | |||
Kronika, z której korzystał m.in. [[Jan Długosz|Długosz]], powstała blisko sto lat po [[Historia Królestwa Słowian czyli Latopis Popa Duklanina|Latopisie]] [[Pop Duklanin|popa Duklanina]] i jest z nim zbieżna w tym, że autor również utożsamiał [[Słowianie|Słowian]] z [[Goci|Gotami]], jednak przytoczył opowieść o pochodzeniu szlachty [[Chorwaci|chorwackiej]] z północy, która jest niezależna od wspomnianego wcześniejszego źródła. Tomasz Archidiakon podaje, że w jego opowieści tkwią wątki różnego pochodzenia: wzięte ze źródeł pisanych, ustnych oraz z "opinii", czyli domysłów (''Nos uero, ut in precedentibus, partim scripta, partim relata, partim opinionem sequentes, conemur esponere''). Autor opowiada o wędrówce Gotów-Słowian (protoplastów Chorwatów) z [[Teutoni]]i i Polski pod wodzą [[Totila|Totili]] (co prawdopodobnie jest zmyśleniem, gdyż król [[Ostrogoci|Ostrogotów]] operował na terenie [[Italia (kraina historyczna)|Italii]] i [[Dalmacja|Dalmacji]]). Następnie donosi, że z "polskich stron" przybył lud zwany [[Lingoni|Lingones]] złożony z 7 lub 8 rodów, które opanowały kraj Curetia<ref>Pierwotnie ta starożytna nazwa odnosiła się do Krety, jej mieszkańców zwano Curetes albo Corybantes</ref>, zmieszały się z autochtonami i przybrały nową nazwę Chorwatów. Autor podaje też, że "Goci" (Słowianie) przybyli z Polski lub [[Czechy|Czech]] (''Gothorum tempore, qui Totila duce de partibus Teutonie et Polonie exierunt, dicitur Salona fuisse destructa [...] Uenerant de partibus Polonie, qui Lingones appellatur, cum Totilla septem uel octo tribus nobilium [...] Gothi a pluribus dicebantur, et nichilominus Sclavi, secundum proprietatem nominis eorum, qui de Polonia seu Boemia uenerant''). [[Henryk Łowmiański]] uważał, tę opowieść za możliwy ślad tradycji o pochodzeniu Chorwatów zza [[Karpaty|Karpat]], jednak skojarzenie wędrówki z Polską uznał za domysł Tomasza, gdyż nazwa Polonia weszła w użycie na początku XI w., a wędrówka Chorwatów miała miejsce ponad 300 lat wcześniej. Zagadkowa nazwa etniczna Lingones, która w starożytności określała celtycki lud osiadły na prawym brzegu Padu została przez Archidiakona (który zapewne spotkał się z nazwami Lengyel czy [[Lędzianie|Lachy]]) skojarzona z Polakami. | Kronika, z której korzystał m.in. [[Jan Długosz|Długosz]], powstała blisko sto lat po [[Historia Królestwa Słowian czyli Latopis Popa Duklanina|Latopisie]] [[Pop Duklanin|popa Duklanina]] i jest z nim zbieżna w tym, że autor również utożsamiał [[Słowianie|Słowian]] z [[Goci|Gotami]], jednak przytoczył opowieść o pochodzeniu szlachty [[Chorwaci|chorwackiej]] z północy, która jest niezależna od wspomnianego wcześniejszego źródła. Tomasz Archidiakon podaje, że w jego opowieści tkwią wątki różnego pochodzenia: wzięte ze źródeł pisanych, ustnych oraz z "opinii", czyli domysłów (''Nos uero, ut in precedentibus, partim scripta, partim relata, partim opinionem sequentes, conemur esponere''). Autor opowiada o wędrówce Gotów-Słowian (protoplastów Chorwatów) z [[Teutoni]]i i Polski pod wodzą [[Totila|Totili]] (co prawdopodobnie jest zmyśleniem, gdyż król [[Ostrogoci|Ostrogotów]] operował na terenie [[Italia (kraina historyczna)|Italii]] i [[Dalmacja|Dalmacji]]). Następnie donosi, że z "polskich stron" przybył lud zwany [[Lingoni|Lingones]] złożony z 7 lub 8 rodów, które opanowały kraj Curetia<ref>Pierwotnie ta starożytna nazwa odnosiła się do Krety, jej mieszkańców zwano Curetes albo Corybantes</ref>, zmieszały się z autochtonami i przybrały nową nazwę Chorwatów. Autor podaje też, że "Goci" (Słowianie) przybyli z Polski lub [[Czechy|Czech]] (''Gothorum tempore, qui Totila duce de partibus Teutonie et Polonie exierunt, dicitur Salona fuisse destructa [...] Uenerant de partibus Polonie, qui Lingones appellatur, cum Totilla septem uel octo tribus nobilium [...] Gothi a pluribus dicebantur, et nichilominus Sclavi, secundum proprietatem nominis eorum, qui de Polonia seu Boemia uenerant''). [[Henryk Łowmiański]] uważał, tę opowieść za możliwy ślad tradycji o pochodzeniu Chorwatów zza [[Karpaty|Karpat]], jednak skojarzenie wędrówki z Polską uznał za domysł Tomasza, gdyż nazwa Polonia weszła w użycie na początku XI w., a wędrówka Chorwatów miała miejsce ponad 300 lat wcześniej. Zagadkowa nazwa etniczna Lingones, która w starożytności określała celtycki lud osiadły na prawym brzegu Padu została przez Archidiakona (który zapewne spotkał się z nazwami Lengyel czy [[Lędzianie|Lachy]]) skojarzona z Polakami. | ||
== Przeczytaj też == | == Przeczytaj też == | ||
| + | |||
* [[Biała Chorwacja]] | * [[Biała Chorwacja]] | ||
* [[Chorwaci]] | * [[Chorwaci]] | ||
== Bibliografia == | == Bibliografia == | ||
| + | |||
* Henryk Łowmiański, ''Polska we wczesnośredniowiecznej historiografii słowiańskiej'' [w:] ''Studia nad dziejami Słowiańszczyzny, Polski i Rusi w wiekach średnich'', Poznań 1986, 408-409 | * Henryk Łowmiański, ''Polska we wczesnośredniowiecznej historiografii słowiańskiej'' [w:] ''Studia nad dziejami Słowiańszczyzny, Polski i Rusi w wiekach średnich'', Poznań 1986, 408-409 | ||
== Linki zewnętrzne == | == Linki zewnętrzne == | ||
| + | |||
* Mirjana Matjevic Sokol ''[http://www.medievalists.net/2009/08/28/archdeacon-thomas-of-split-1260-1268-a-source-of-early-croatian-history/ Archdeacon Thomas of Split (1260-1268): A Source of Early Croatian History]'' (artykuł w języku angielskim) | * Mirjana Matjevic Sokol ''[http://www.medievalists.net/2009/08/28/archdeacon-thomas-of-split-1260-1268-a-source-of-early-croatian-history/ Archdeacon Thomas of Split (1260-1268): A Source of Early Croatian History]'' (artykuł w języku angielskim) | ||
Wersja z 11:15, 13 kwi 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Toma Arhiđakon ((pol. Tomasz Archidiakon, również Tomasz ze Splitu, Tomasz ze Spalato, łac Thomas Archidiaconus), chorwacki historyk i archidiakon Splitu, znany za sprawą dzieła Historia Salonitana, kroniki biskupów i archidiakonów Splitu od 1266 r. Kształcił się we Włoszech a następnie zajmował się kopiowaniem i upowszechnianiem włoskich wzorców w instytucjach średniowiecznego Splitu. Historia SalonitanaKronika, z której korzystał m.in. Długosz, powstała blisko sto lat po Latopisie popa Duklanina i jest z nim zbieżna w tym, że autor również utożsamiał Słowian z Gotami, jednak przytoczył opowieść o pochodzeniu szlachty chorwackiej z północy, która jest niezależna od wspomnianego wcześniejszego źródła. Tomasz Archidiakon podaje, że w jego opowieści tkwią wątki różnego pochodzenia: wzięte ze źródeł pisanych, ustnych oraz z "opinii", czyli domysłów (Nos uero, ut in precedentibus, partim scripta, partim relata, partim opinionem sequentes, conemur esponere). Autor opowiada o wędrówce Gotów-Słowian (protoplastów Chorwatów) z Teutonii i Polski pod wodzą Totili (co prawdopodobnie jest zmyśleniem, gdyż król Ostrogotów operował na terenie Italii i Dalmacji). Następnie donosi, że z "polskich stron" przybył lud zwany Lingones złożony z 7 lub 8 rodów, które opanowały kraj Curetia[1], zmieszały się z autochtonami i przybrały nową nazwę Chorwatów. Autor podaje też, że "Goci" (Słowianie) przybyli z Polski lub Czech (Gothorum tempore, qui Totila duce de partibus Teutonie et Polonie exierunt, dicitur Salona fuisse destructa [...] Uenerant de partibus Polonie, qui Lingones appellatur, cum Totilla septem uel octo tribus nobilium [...] Gothi a pluribus dicebantur, et nichilominus Sclavi, secundum proprietatem nominis eorum, qui de Polonia seu Boemia uenerant). Henryk Łowmiański uważał, tę opowieść za możliwy ślad tradycji o pochodzeniu Chorwatów zza Karpat, jednak skojarzenie wędrówki z Polską uznał za domysł Tomasza, gdyż nazwa Polonia weszła w użycie na początku XI w., a wędrówka Chorwatów miała miejsce ponad 300 lat wcześniej. Zagadkowa nazwa etniczna Lingones, która w starożytności określała celtycki lud osiadły na prawym brzegu Padu została przez Archidiakona (który zapewne spotkał się z nazwami Lengyel czy Lachy) skojarzona z Polakami. Przeczytaj teżBibliografia
Linki zewnętrzne
Przypisy
|
| |||||||||||||
