|
|
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | [[Kategoria:3]] | + | #PATRZ [[Kunok bírája]] |
| − | {{Uwaga|
| |
| − | |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Judge_of_the_Cumans
| |
| − | |autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Judge_of_the_Cumans&action=history
| |
| − | |nota = angielski
| |
| − | }}
| |
| | | | |
| − | {|
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |-style="vertical-align:top;"
| |
| − | |
| |
| − | | |
| − | Sędzia Cumans [1] (węgierski: kunok bírája [2] lub kunbíró; [3] Latin: iudex Cumanorum) [3] [4] był krótkotrwałą kancelarią prawną, a następnie tytułem ex officio w węgierskim królewskim sąd, istniał od drugiej połowy XIII wieku. W 1270 r. Palatyn Węgierski nabrał godności i stał się częścią jego tytułu na wieki, łącząc obie pozycje [5] [1] [3], podczas których osadnicy Kuman koncentrowali się w regionie Kunság.
| |
| − | | |
| − | <small><small>The '''judge of the Cumans'''{{sfn|Berend|2006|p=88}} ({{lang-hu|kunok bírája}}{{sfn|Engel|1996|p=147}} or ''kunbíró'';{{sfn|Zsoldos|2011|p=240}} {{lang-la|iudex Cumanorum}}){{sfn|Zsoldos|2011|p=240}}{{sfn|Szőcs|2014|p=194}} was a short-lived legal office, then an ''ex officio'' title in the Hungarian royal court, existed since the second half of the 13th century. In 1270, the [[Palatine of Hungary]] assumed the dignity and became part of its title to merge the two positions for centuries,{{sfn|Szőcs|2014|p=83}}{{sfn|Berend|2006|p=88}}{{sfn|Zsoldos|2011|p=240}} during which time [[Cumans|Cuman]] settlers were concentrated into [[Kunság]] region. </small></small>
| |
| − | | |
| − | == Historia ==
| |
| − | === Pochodzenie ===
| |
| − | | |
| − | Stanowisko najbardziej ewoluowało wraz z przesiedleniem plemion Cuman po inwazji Mongołów na Węgry w 1242 r. [3] We wprowadzeniu tak zwanego drugiego prawa Kumana z 1279 r. Król Władysław IV („Kuman”) odniósł się do swojego dziadka króla Béli IV, który odpowiednio podporządkował Kumanom bezpośrednią jurysdykcję Palatynatu [6]. Nora Berend, między innymi, zakwestionowała autentyczność dokumentu i nazwała „fałszerstwem z XVIII wieku”, który służył historycznej legitymacji do przywrócenia (redemptio) autonomicznej dzielnicy Jassic-Cuman przez Marię Teresę w 1745 r. [6] W przeciwieństwie do tego historycy Attila Zsoldos i Tibor Szőcs uważali, że tekst jest autentyczny i twierdzili, że Palatyn otrzymał ten autorytet już podczas pierwszego wjazdu Kumanów na Węgry w 1239 r., W anologii do statusu godności hrabiego Peczenegów. Szőcs argumentuje, że Denis Tomaj wyjątkowo trzymał się Hiszpanii na wschodnich Węgrzech obok swojej pozycji Palatyna, który leżał w pobliżu ziem plemion Cuman, dzięki czemu mógł być pierwszym urzędnikiem, który został sędzią Cumanów. W przeciwieństwie do Denisa Tomaja, późniejszych Palatynów po bitwie pod Mohi (11 kwietnia 1241 r.), Na przykład Ladislaus Kán, Denis Türje, Roland I Rátót i Henry Kőszegi wywodzili się z pokrewnych plemion transdanubskich, powodując upadek i marginalizację godności sędziego Kumanów , oprócz wybuchającej wojny domowej między Belą IV i jego synem księciem Szczepanem [7]
| |
| − | | |
| − | <small><small>The position most possibly evolved with the resettlement of the Cuman tribes following the [[Mongol invasion of Europe|Mongol invasion of Hungary]] in 1242.{{sfn|Zsoldos|2011|p=240}} In the introductory of the so-called second Cuman law of 1279, King [[Ladislaus IV of Hungary|Ladislaus IV]] ("the Cuman") referred to his grandfather King [[Béla IV of Hungary|Béla IV]], who placed Cumans under the direct jurisdiction of the Palatine, accordingly.{{sfn|Szőcs|2014|p=195}} Nora Berend, among others, questioned the authenticity of the document and called an "18th century forgery" which served the purpose of historical legitimacy to the restoration (''redemptio'') of the autonomous Jassic-Cuman district by [[Maria Theresa]] in 1745.{{sfn|Szőcs|2014|p=195}} In contrast, historians Attila Zsoldos and Tibor Szőcs considered the text is authentic and claimed the Palatine received that authority already during the Cumans' first entry into Hungary in 1239, in anology to the status of the dignity of [[Count of the Pechenegs]]. Szőcs argues [[Denis Tomaj]] unusually held ispánates in Eastern Hungary beside his position of Palatine, which laid near to the Cuman tribes' lands, thus he could be the first office-holder who became judge of the Cumans. Contrary to Denis Tomaj, later Palatines after the [[Battle of Mohi]] (11 April 1241), for instance [[Ladislaus I Kán|Ladislaus Kán]], [[Denis Türje]], [[Roland I Rátót]] and [[Henry I Kőszegi|Henry Kőszegi]] originated from [[Transdanubia]]n kindreds, causing the decline and marginalization of the dignity of judge of the Cumans, in addition to the emerging [[Hungarian Civil War (1264–65)|civil war]] between Béla IV and his son [[Stephen V of Hungary|Duke Stephen]].{{sfn|Szőcs|2014|p=196}} </small></small>
| |
| − | | |
| − | [[File:Hungary 13th cent.png|thumb|left|Kumańska autonomia (żółty) pod koniec XIII wieku]]
| |
| − | | |
| − | Po wojnie terytoria Kuman stały się częścią królestwa Szczepana, który w 1262 r. Przyjął tytuł młodszego króla i władcy Kumanów (łac. Dominus Cumanorum). Książę Stephen poślubił także Elżbietę, córkę Zeyhana, wodza Kumana [1]. ] Pierwszą znaną osobą, która cieszyła się godnością sędziego Kumanów, był Gregory Monoszló, który wspominał w tym charakterze dwukrotnie w 1269 r. Toczy się debata naukowa, czy w tym czasie Grzegorz II lub jego imiennik z pokolenia Monoszló służył jako sędzia. Niemniej Grzegorz III był szwagrem Elżbiety poprzez jego małżeństwo, a także był członkiem dworu książęcego Stefana w latach 60. XX wieku. [4] Po śmierci Béli IV Stephen V zastąpił swojego ojca królem Węgier. Wraz z mianowaniem Mojsa II w sierpniu 1270 r. - również krewnego króla - Palatyn przyjął tytuł i został z urzędu sędzią Kumanów, aby złagodzić presję na kompetencje króla. [1] [8] Kiedy godność Palatyna została podzielona na dwóch piastujących funkcje czasami w latach 90. XIX wieku, tylko palatyn „transdanubijski” (np. Roland II Rátót) nosił ten tytuł [9].
| |
| − | | |
| − | <small><small>Following the war, the Cuman territories became part of Stephen's realm, who adopted the title of junior king and lord of the Cumans ({{lang-la|dominus Cumanorum}}) in 1262. Duke Stephen also married [[Elizabeth the Cuman|Elizabeth]], daughter of Zeyhan, a Cuman chieftain.{{sfn|Berend|2006|p=88}} The first known person who held the dignity of judge of the Cumans was [[Gregory III Monoszló|Gregory Monoszló]], who mentioned in this capacity twice in 1269. There is a scholarly debate, whether [[Gregory II Monoszló|Gregory II]] or his namesake son from the [[Monoszló (genus)|Monoszló kindred]] served as judge during that time. Nevertheless, Gregory III was Elizabeth's brother-in-law through his marriage and was also a member of Stephen's ducal court in the 1260s.{{sfn|Szőcs|2014|p=194}} Following the death of Béla IV, Stephen V succeeded his father as King of Hungary. With the appointment of [[Mojs II]] in August 1270 – also a relative of the King –, the Palatine assumed the title and became ''ex officio'' judge of the Cumans to relieve pressure on the king's jurisdictional powers.{{sfn|Berend|2006|p=88}}{{sfn|Tatár|2013|p=37}} When the dignity of Palatine was divided to two office-holders sometimes in the 1290s, only the "Transdanubian" Palatine (e.g. [[Roland II Rátót]]) bore the title.{{sfn|Szőcs|2014|p=197}} </small></small>
| |
| − | | |
| − | Tibor Szőcs zauważa, że godność sędziego Kumanów pozostawała jedynie teoretyczną rolą, ponieważ drugie prawo Kumana nigdy nie weszło w grunt wdrażania. Przez następne dziesięciolecia nie ma dyplomu ani innego współczesnego źródła, które odnosi się do procedur palatynowych związanych z kwestiami Cumana. Tylko palatyn James Borsa wspomniał o grabieży Kumanów wśród jego skarg w okresie feudalnej anarchii w 1306 r., Ale ta uwaga wiązała się z jego osobistą skargą (majątki Borsa leżały blisko ziem Kumanów, a krewniacy mieli długoletni związek z nimi), a nie jego godność [7] Przed wyginięciem dynastii Árpád (1301) ostatnim palatynem, który był również sędzią Kumanów z urzędu, był Amadeusz Aba w sierpniu 1300 roku. Podczas feudalnej anarchii i późniejszej wojny o sukcesję, kiedy wielu oligarchów było stylizowanych na palatyn, stanowisko tymczasowo dewaluowany do lat trzydziestych XX wieku. [10] Zgodnie z tym tytuł sędziego Kumanów oderwany od instytucji podniebiennej, wybitni lojalni baronowie Karola I, na przykład Thomas Szécsényi i Demetrius Nekcsei, nosili ten tytuł odpowiednio w 1319 i 1328 r., Ale z ograniczoną jurysdykcją [2] [ 8]
| |
| − | | |
| − | <small><small>Tibor Szőcs notes, the dignity of judge of the Cumans remained only a theoretical role, as the second Cuman law never entered the soil of implementation. For the next decades, there is no diploma or other contemporary source which refers to the palatines' procedures related to Cuman issues. Only Palatine [[James Borsa]] mentioned a plundering of Cumans among his grievances during the period of feudal anarchy in 1306, but this remark connected to his own personal complaint (the Borsa estates laid near to the Cumans' lands and the kindred had a long-standing relationship with them) and not his dignity.{{sfn|Szőcs|2014|p=196}} Before the extinction of the Árpád dynasty (1301), the last Palatine who was also ''ex officio'' judge of the Cumans, was [[Amadeus Aba]] in August 1300. During the feudal anarchy and subsequent war of succession, when many [[Oligarch (Kingdom of Hungary)|oligarch]]s were styled palatines, the position temporarily devalued until the 1320s.{{sfn|Szőcs|2014|p=108}} Under this, the title of judge of the Cumans detached from the palatinal institution, prominent loyal barons of [[Charles I of Hungary|Charles I]], for instance [[Thomas Szécsényi]] and [[Demetrius Nekcsei]] bore the title, in 1319 and 1328, respectively, but with limited jurisdiction.{{sfn|Engel|1996|p=147}}{{sfn|Tatár|2013|p=37}} </small></small>
| |
| − | | |
| − | === Funkcje i rozwój ===
| |
| − | | |
| − | Od 1322 r. Urząd sędziego Kumanów został ponownie objęty godnością podniebienną, a wszyscy palatyni nosili ten tytuł, z wyjątkiem Leustacha Jolsvai (1392–1397) i wczesnych rządów Dereka Bebka (1397–1398). [2] Jednak Pál Engel zauważył, że inne władze również posiadały ten tytuł obok Palatynatu, ponieważ sprawowały one zwierzchnictwo nad każdym mandatem. [2] W tym równoczesnym systemie Palatyn był tylko ceremonialnym i „honorowym” sędzią Kumanów, a sędziowie działali niezależnie od Palatynu, według Tibora Szőcsa [9]. Pierwszym znanym palatynem był Nicholas Zsámboki, który podjął działania w sprawie Cumans, zgodnie z dyplomem z 12 kwietnia 1343 r. W dokumencie zachowano, że pokrewieństwo wodza Kumana Buthemera podlegało jurysdykcji Zsámbokiego z Thomas Szécsényi, wojewoda Siedmiogrodu w zamówienie na rezerwę Ludwika I. Potwierdza to również, że autorytet Palatynatu wynikał z przywileju królewskiego ad hoc, a nie z trwale ustalonej roli. W 1371 r. Ludwik I nadał ten przywilej swemu królewskiemu drobiemu pochodzącemu z Kumanu, Władysławowi i jego bratowi Kunchegowi [11].
| |
| − | | |
| − | <small><small>Since 1322, the office of judge of the Cumans was again assumed to the palatinal dignity, and all palatines bore this title, except [[Leustach Jolsvai]] (1392–1397) and the early reign of [[Derek Bebek]] (1397–1398).{{sfn|Engel|1996|p=147}} However Pál Engel noted other authorities also held the title at the same time beside the Palatine, because they exercised sovereignty over each [[Seat (territorial-administrative unit)|seats]].{{sfn|Engel|1996|p=147}} In this simultaneous system, the Palatine was only a ceremonial and "honorary" judge of the Cumans, and the judges acted independently of the Palatine, according to Tibor Szőcs.{{sfn|Szőcs|2014|p=197}} The first known Palatine was [[Nicholas Zsámboki]], who took action on the matter of Cumans, in accordance with a diploma from 12 April 1343. The document preserved that the Cuman chieftain Buthemer's kindred came under the jurisdiction of Zsámboki from Thomas Szécsényi, [[Voivode of Transylvania]] in order to [[Louis I of Hungary|Louis I]]'s provision. This also confirms that the Palatine's authority was due to an ''ad hoc'' royal privilegium, and not a permanently fixed role. In 1371, Louis I granted this privilegium to his Cuman-origin royal fowler, Ladislaus and his Kuncheg kindred too.{{sfn|Szőcs|2014|p=198}} </small></small>
| |
| − | | |
| − | Od lat 70. XIX wieku istnieją karty, które potwierdziły istnienie wyroku Palatyna w sprawach prawnych Węgrów i Kumanów lub w wyraźnie jedynej sprawie Kumana. Przez cały XV wiek nadzór Palatynów nad Kumanami był zmienny. Statut XI z 1485 r., Będący częścią tak zwanych artykułów palatynackich z 1485 r., Ustalił, że Palatyn był z urzędu sędzią Kumanów, który „osądza całą Cumanię, a także jest ispánem (hrabią) i sędzią Kumanów”. Za tę rolę Palatyn otrzymał 3000 złotych monet z dystryktu Cuman, potwierdzając uprzednio ustanowione prawo zwyczajowe. Od końca XV wieku tytuł był często zmieniany na „Judge of the Cumans and Jassics” (łac. Iudex Cumanorum et Philisteorum) [12].
| |
| − | | |
| − | <small><small>Since the 1370s, there are charters which confirmed the existence of the Palatine's judgment in legal matters of Hungarians and Cumans, or in clearly sole Cuman case. Throughout the 15th century, still, the Palatine's supervision over the Cumans was fluctuating. The Statute XI of 1485, a part of the so-called Palatinal Articles of 1485, fixed the Palatine was ''ex officio'' judge of the Cumans, who "judges over whole Cumania and is also ''[[ispán]]'' (count) and judge of the Cumans". For this role, the Palatine received 3,000 gold coins from the Cuman district, confirming the previously established customary law. Since the late 15th century, the title was frequently changed to "Judge of the Cumans and [[Jász people|Jassics]]" ({{lang-la|iudex Cumanorum et Philisteorum}}).{{sfn|Szőcs|2014|p=200}} </small></small>
| |
| − | | |
| − | Podczas gdy władza nad Peczenegami stopniowo ulegała atrofii z powodu procesu asymilacji, tytułowy sędzia Kumanów wybrał inną drogę. Po bitwie pod Mohaczem (1526 r.) I kolejnych wojnach osmańsko-habsburskich większość obszaru dzielnicy Jassic-Cuman została zaanektowana przez Turków, a inne części administracyjnie przyłączono do pobliskich zamków granicznych, takich jak Eger, Szolnok i Gyula. [ 13] Przez większość XVI wieku urząd Palatyna pozostawał pusty, dlatego zachowane obszary Kumanu cieszyły się większą autonomią pod zwierzchnictwem Izby Pressburg, a następnie Szepes [14]. W 1608 roku Macieja II przywrócił średniowieczny węgierski system administracyjny oparty na zwyczajowym prawie. Palatyn ponownie został sędzią Cumanów, którzy mianowali kapitanem generalnym szefem dystryktu Cuman. Statut XLIII z 1630 r. Gwarantował władzę sądową kapitana generalnego w imieniu Palatyna [14]. Tibor Szőcs zauważa, że teoretyczna jurysdykcja Palatyna nad Kumanami, ustanowiona pod koniec XIII wieku, zmaterializowała się dopiero w XVII wieku jako nowy element, ale nie odnowa tradycji [12].
| |
| − | | |
| − | <small><small>While the authority over the [[Pechenegs]] gradually atrophied due to assimilation process, the title judge of the Cumans went to a different route. After the [[Battle of Mohács]] (1526) and subsequent [[Ottoman–Habsburg wars in Hungary (1526–1568)|Ottoman–Habsburg Wars]], most of the area of Jassic-Cuman district was annexed by the Ottomans, while other parts were administratively attached to nearby border castles, such as [[Castle of Eger|Eger]], [[Szolnok Castle|Szolnok]] and Gyula.{{sfn|Ember|1946|p=579}} Most of the 16th century, the office of Palatine remained vacant, thus the preserved Cuman areas enjoyed greater autonomy under the authorition of the Pressburg, then Szepes Chamber.{{sfn|Ember|1946|p=580}} In 1608, [[Matthias, Holy Roman Emperor|Matthias II]] restored the Hungarian medieval administrative system based on customary law. The Palatine again became judge of the Cumans, who appointed a captain-general to head of the Cuman district. The Statute XLIII of 1630 guaranteed the judicial powers of the captain-general in the name of the Palatine.{{sfn|Ember|1946|p=580}} Tibor Szőcs notes, the Palatine's theoretical jurisdiction over the Cumans, which laid down in the late 13th century, only materialized in the 17th century, as new element, but not renovation of the tradition.{{sfn|Szőcs|2014|p=200}} </small></small>
| |
| − | | |
| − | == Lista osób sprawujących urząd ==
| |
| − | === Przed 1270 ===
| |
| − | | |
| − | {| class="wikitable" style="width: 70%"
| |
| − | |-
| |
| − | ! scope="col" width="9%" | Term
| |
| − | ! scope="col" width="17%" | Incumbent
| |
| − | ! scope="col" width="9%" | Monarch
| |
| − | ! scope="col" width="33%" | Notes
| |
| − | ! scope="col" width="10%" | Source
| |
| − | |-
| |
| − | | '''1269'''
| |
| − | | [[Gregory III Monoszló|Gregory Monoszló]]
| |
| − | | [[Béla IV of Hungary|Béla IV]]
| |
| − | | member of Junior King [[Stephen V of Hungary|Stephen]]'s royal court; there is a scholarly debate, whether [[Gregory II Monoszló|Gregory II]] or his namesake son served in that capacity
| |
| − | | {{sfn|Zsoldos|2011|p=240}}{{sfn|Zsoldos|2011|p=303}}
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | === Po 1270 ===
| |
| − | [[Palatyni|Lista palatynów Królestwa Węgier]]
| |
| − | | |
| − | Od 1270 r. [[palatyn]] pełnił funkcję ''z urzędu '' sędziego Kumanów, z wyjątkiem kilku lat przerwy na początku XIV wieku (pierwsze dwie dekady, między 1300 a 1322) i od 1392 do 1398. Inne władze posiadały również tytuł w tym samym czasie poza palatynem, ponieważ sprawowali oni zwierzchnictwo nad każdym mandatem. Poniższa lista zawiera osoby, które oprócz obecnych palatynów nosiły podobne tytuły.
| |
| − | | |
| − | <small><small>Since 1270, the Palatine served as ''ex officio'' Judge of the Cumans, except some years of interval in early 14th century (first two decades, between 1300 and 1322) and from 1392 to 1398. Other authorities also held the title at the same time beside the Palatine, because they exercised sovereignty over each seats. The following list contains those persons, who also bore similar titles in addition to the incumbent Palatines. </small></small>
| |
| − | | |
| − | {| class="wikitable" style="width: 70%"
| |
| − | |-
| |
| − | ! scope="col" width="9%" | Term
| |
| − | ! scope="col" width="17%" | Incumbent
| |
| − | ! scope="col" width="9%" | Monarch
| |
| − | ! scope="col" width="33%" | Notes
| |
| − | ! scope="col" width="10%" | Source
| |
| − | |-
| |
| − | | '''1306–1308'''
| |
| − | | [[James Borsa]]
| |
| − | | [[Charles I of Hungary|Charles I]]
| |
| − | | only Palatine (1306–1314), who styled himself Judge of the Cumans too among multiple office-holders during the feudal anarchy
| |
| − | | {{sfn|Engel|1996|p=147}}
| |
| − | |-
| |
| − | | '''1319'''
| |
| − | | [[Thomas Szécsényi]]
| |
| − | | [[Charles I of Hungary|Charles I]]
| |
| − | | also ''[[ispán]]'' of [[Arad County (former)|Arad]], [[Bács County|Bács]] and [[Szerém County|Szerém]] Counties, castellan of Solymos and Hasznos Castles (1318–1321)
| |
| − | | {{sfn|Engel|1996|p=147}}
| |
| − | |-
| |
| − | | '''1328'''
| |
| − | | Demetrius Nekcsei
| |
| − | | [[Charles I of Hungary|Charles I]]
| |
| − | | Judge of the Olás kindred ("''iudex Cumanorum de genere Olaas''"); also [[Master of the treasury]] (1316–1338), ''[[ispán]]'' of [[Trencsén County|Trencsén]] (1321–1328) and [[Bács County|Bács]] Counties (1321–1329); also castellan of [[Körösszeg]] Castle (1327–1228)
| |
| − | | {{sfn|Engel|1996|p=147}}
| |
| − | |-
| |
| − | | '''1380'''
| |
| − | | Nicholas Pekri
| |
| − | | [[Louis I of Hungary|Louis I]]
| |
| − | | Judge of the Queens's Cumans
| |
| − | | {{sfn|Engel|1996|p=147}}
| |
| − | |-
| |
| − | | '''1390–1392'''
| |
| − | | Desiderius Serkei
| |
| − | | [[Mary, Queen of Hungary|Mary]]<br />& [[Sigismund, Holy Roman Emperor|Sigismund]]
| |
| − | | Judge of the Queens's Cumans
| |
| − | | {{sfn|Engel|1996|p=147}}
| |
| − | |-
| |
| − | | '''1393'''
| |
| − | | [[Frank Szécsényi]]
| |
| − | | [[Mary, Queen of Hungary|Mary]]<br />& [[Sigismund, Holy Roman Emperor|Sigismund]]
| |
| − | | Judge of the Jassics; also [[Royal treasurer (Kingdom of Hungary)|royal treasurer]] (1392–1393)
| |
| − | | {{sfn|Engel|1996|p=147}}
| |
| − | |-
| |
| − | | '''1394–1395'''
| |
| − | | Nicholas Kanizsai
| |
| − | | [[Mary, Queen of Hungary|Mary]]<br />& [[Sigismund, Holy Roman Emperor|Sigismund]]
| |
| − | | also [[Master of the treasury]] (1388–1398); also ''[[ispán]]'' of [[Zala County (former)|Zala]], [[Vas County (former)|Vas]] and [[Sopron County|Sopron]] Counties (1387–1398)
| |
| − | | {{sfn|Engel|1996|p=147}}
| |
| − | |-
| |
| − | | rowspan="2" | '''1397–1400'''
| |
| − | | Nicholas Csáki
| |
| − | | rowspan="2" | [[Sigismund, Holy Roman Emperor|Sigismund]]
| |
| − | | rowspan="2" | also ''[[ispán]]''s of [[Temes County|Temes]] and [[Krassó County|Krassó]] Counties (1394–1402)
| |
| − | | {{sfn|Engel|1996|p=147}}
| |
| − | |-
| |
| − | | Nicholas Marcali
| |
| − | | {{sfn|Engel|1996|p=147}}
| |
| − | |-
| |
| − | | '''1404'''
| |
| − | | John Antimus
| |
| − | | [[Sigismund, Holy Roman Emperor|Sigismund]]
| |
| − | | Judge of the Royal Cumans; also Vice-Palatine (c. 1404–1419)
| |
| − | | {{sfn|Engel|1996|p=148}}
| |
| − | |-
| |
| − | | '''1411'''
| |
| − | | John de Nassis
| |
| − | | [[Sigismund, Holy Roman Emperor|Sigismund]]
| |
| − | | Judge of the Jassics; also [[Master of the Horse (Kingdom of Hungary)|Master of the horse]] (1409–1412)
| |
| − | | {{sfn|Engel|1996|p=148}}
| |
| − | |-
| |
| − | | '''1419'''
| |
| − | | Nicholas Perényi de Rihnó
| |
| − | | [[Sigismund, Holy Roman Emperor|Sigismund]]
| |
| − | | Judge of the Cumans and Jassics; also Lord Steward (1417–1420)
| |
| − | | {{sfn|Engel|1996|p=148}}
| |
| − | |-
| |
| − | | '''1424'''
| |
| − | | [[Pippo Spano|Pipo of Ozora]]
| |
| − | | [[Sigismund, Holy Roman Emperor|Sigismund]]
| |
| − | | also ''[[ispán]]'' of [[Temes County|Temes]], [[Csanád County (medieval)|Csanád]], [[Arad County (former)|Arad]], [[Krassó County|Krassó]], [[Keve County|Keve]] Counties (1404–1426); also ''[[ispán]]'' of the chamber of salt (1400–1426)
| |
| − | | {{sfn|Engel|1996|p=148}}
| |
| − | |-
| |
| − | | '''1428'''
| |
| − | | Michael Kátai
| |
| − | | [[Sigismund, Holy Roman Emperor|Sigismund]]
| |
| − | | Judge of the Royal Cumans, Jassics and Tatars; also ''[[ispán]]'' of Outer Szolnok County (1428–1429)
| |
| − | | {{sfn|Engel|1996|p=148}}
| |
| − | |-
| |
| − | | '''1429–1430'''
| |
| − | | Lawrence Hédervári
| |
| − | | [[Sigismund, Holy Roman Emperor|Sigismund]]
| |
| − | | Count of the Jassics and Cumans; also [[Master of the Horse (Kingdom of Hungary)|Master of the horse]] (1428–1437) and ''[[ispán]]'' of Outer Szolnok County (1429–1436)
| |
| − | | {{sfn|Engel|1996|p=148}}
| |
| − | |-
| |
| − | | '''1430'''
| |
| − | | Nicholas Gereci
| |
| − | | [[Sigismund, Holy Roman Emperor|Sigismund]]
| |
| − | | Count and Judge of the Cumans; also a royal knight
| |
| − | | {{sfn|Engel|1996|p=148}}
| |
| − | |-
| |
| − | | '''1431'''
| |
| − | | Joseph Kristallóci
| |
| − | | [[Sigismund, Holy Roman Emperor|Sigismund]]
| |
| − | |
| |
| − | | {{sfn|Engel|1996|p=148}}
| |
| − | |-
| |
| − | | '''1434'''
| |
| − | | [[Matko Talovac]]
| |
| − | | [[Sigismund, Holy Roman Emperor|Sigismund]]
| |
| − | | also ''[[ispán]]'' of [[Keve County]] (1429–1435)
| |
| − | | {{sfn|Engel|1996|p=148}}
| |
| − | |-
| |
| − | | '''1436–1437'''
| |
| − | | John Ország
| |
| − | | [[Sigismund, Holy Roman Emperor|Sigismund]]
| |
| − | | also castellan of Világos Castle and ''[[ispán]]'' of [[Zaránd County]] (1430–1438)
| |
| − | | {{sfn|Engel|1996|p=148}}
| |
| − | |-
| |
| − | | '''1436'''
| |
| − | | Ladislaus Kátai
| |
| − | | [[Sigismund, Holy Roman Emperor|Sigismund]]
| |
| − | | son of Michael Kátai (1428); also ''[[ispán]]'' of Outer Szolnok County (1436–1443)
| |
| − | | {{sfn|Engel|1996|p=148}}
| |
| − | |-
| |
| − | | '''1437'''
| |
| − | | John Siebenlinden
| |
| − | | [[Sigismund, Holy Roman Emperor|Sigismund]]
| |
| − | | Count of the Queen's Cumans; also castellan of Óbuda and Solymár Castles (1436–1437)
| |
| − | | {{sfn|Engel|1996|p=149}}
| |
| − | |-
| |
| − | | '''1438–1443'''
| |
| − | | Stephen Berzevici
| |
| − | | [[Albert II of Germany|Albert]]<br />[[Ladislaus the Posthumous|Ladislaus V]]
| |
| − | | Judge of the Jassics; also Count of the Royal Cumans and Jassics (1442) according to a sole charter; also Master of the doorkeepers for the Queen, ''[[ispán]]'' of [[Borsod County]], castellan of [[Diósgyőr]], Dédes and Cserép Castles (1438–1439)
| |
| − | | {{sfn|Engel|1996|p=149}}
| |
| − | |-
| |
| − | | '''1439'''
| |
| − | | Ladislaus Maglódi
| |
| − | | [[Albert II of Germany|Albert]]
| |
| − | | Judge of the Queen's Cumans; also Count of [[Kecskemét]]
| |
| − | | {{sfn|Engel|1996|p=149}}
| |
| − | |-
| |
| − | | '''1439'''
| |
| − | | Paul Kompolti
| |
| − | | [[Albert II of Germany|Albert]]
| |
| − | |
| |
| − | | {{sfn|Engel|1996|p=149}}
| |
| − | |-
| |
| − | | '''1444–1446'''
| |
| − | | [[John Székely de Szentgyörgy]]
| |
| − | | [[Ladislaus the Posthumous|Ladislaus V]]
| |
| − | |
| |
| − | | {{sfn|Engel|1996|p=149}}
| |
| − | |-
| |
| − | | '''1446–1448'''
| |
| − | | Emeric Bebek
| |
| − | | [[Ladislaus the Posthumous|Ladislaus V]]
| |
| − | | Count of the Jassics; also ''[[ispán]]'' of [[Abaúj County]] (1440–1448) and [[Voivode of Transylvania]] (1446–1448)
| |
| − | | {{sfn|Engel|1996|p=149}}
| |
| − | |-
| |
| − | | '''1448–1449'''
| |
| − | | [[Nicholas of Ilok|Nicholas Újlaki]]
| |
| − | | [[Ladislaus the Posthumous|Ladislaus V]]
| |
| − | | Judge, then Count of the Cumans; also [[Voivode of Transylvania]], [[Ban of Macsó]] and commander of [[Nándorfehérvár]] (Beograd, [[Serbia]]) (1441–1458)
| |
| − | | {{sfn|Engel|1996|p=149}}
| |
| − | |-
| |
| − | | '''1454'''
| |
| − | | Dominic Ravaszdi
| |
| − | | [[Ladislaus the Posthumous|Ladislaus V]]
| |
| − | |
| |
| − | | {{sfn|Engel|1996|p=149}}
| |
| − | |-
| |
| − | | '''1456'''
| |
| − | | John Marcali
| |
| − | | [[Ladislaus the Posthumous|Ladislaus V]]
| |
| − | | son of Nicholas Marcali (1397–1400); Judge of the Royal Cumans; also ''[[ispán]]'' of Somogy (1439–1459) and Zala Counties (1453–1456)
| |
| − | | {{sfn|Engel|1996|p=149}}
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | == Zobacz także ==
| |
| − | *[[Kingdom of Hungary (1000–1301)]]
| |
| − | *[[Cumans]]
| |
| − | *[[Roman Catholic Diocese of Cumania]]
| |
| − | *[[Count of the Székelys]]
| |
| − | | |
| − | == Przypisy ==
| |
| − | | |
| − | # Berend 2006, s. 88.
| |
| − | # Engel 1996, s. 147.
| |
| − | # Zsoldos 2011, s. 240.
| |
| − | # Szőcs 2014, s. 194.
| |
| − | # Szőcs 2014, s. 83.
| |
| − | # Szőcs 2014, s. 195.
| |
| − | # Szőcs 2014, s. 196.
| |
| − | # Tatár 2013, s. 37.
| |
| − | # Szőcs 2014, s. 197.
| |
| − | # Szőcs 2014, s. 108.
| |
| − | # Szőcs 2014, s. 198.
| |
| − | # Szőcs 2014, s. 200.
| |
| − | # Ember 1946, s. 579.
| |
| − | # Ember 1946, s. 580.
| |
| − | # Zsoldos 2011, s. 303.
| |
| − | # Engel 1996, s. 148.
| |
| − | # Engel 1996, s. 149.
| |
| − | | |
| − | == Źródła ==
| |
| − | * Berend, Nora (2006). ''At the Gate of Christendom: Jews, Muslims and "Pagans" in Medieval Hungary, c. 1000-c.1300. Cambridge University Press''. ISBN 978-0-521-02720-5.
| |
| − | * Ember, Győző (1946). ''Az újkori magyar közigazgatás története Mohácstól a török kiűzéséig'' [Historia administracji węgierskiej w epoce nowożytnej od Mohaczu po wypędzenie Turków] (po węgiersku). Magyar Országos Levéltár.
| |
| − | * Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I''. [Świecka Archeologia Węgier, 1301–1457, tom I] (in Hungarian). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
| |
| − | * Szőcs, Tibor (2014). ''A nádori intézmény korai története, 1000–1342'' [Wczesna historia instytucji palatynatu: 1000–1342] (po węgiersku). Magyar Tudományos Akadémia Támogatott Kutatások Irodája. ISBN 978-963-508-697-9.
| |
| − | * Tatár, Sarolta (2013). "A rábaközi besenyő ispánság szervezete és fennállása [Organizacja i czas trwania komitatu Pieczyngów Rábaköz]". In Kahler, Frigyes; Bank, Barbara (eds.). ''Utak és útkereszteződések. Ünnepi tanulmányok M. Kiss Sándor tiszteletére'' (po węgiersku). Történelmi Ismeretterjesztő Társulat Egyesület. str. 33–42.
| |
| − | * Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [Świecka Archeologia Węgier, 1000–1301] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-38-3.
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Węgierska historia]]
| |
| − | [[Kategoria:Węgierscy sędziowie]]
| |
| − | [[Kategoria:Kumanowie]] | |
