1241: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
| Linia 22: | Linia 22: | ||
| − | * Styczeń - zbliżające się zagrożenie Tatarami [[IV. Król Węgier Bela IV. Béla]] wzmacnia północno-wschodnią granicę i niesie zakrwawiony miecz w całym kraju. Król zwołuje wiec w [[Óbuda (dystrykt) | Óbuda]], aby poprosić o przystąpienie panów, ale domagają się aresztowania [[księcia Kun bandaża | Kuthen]] pod warunkiem. < | + | * Styczeń - zbliżające się zagrożenie Tatarami [[IV. Król Węgier Bela IV. Béla]] wzmacnia północno-wschodnią granicę i niesie zakrwawiony miecz w całym kraju. Król zwołuje wiec w [[Óbuda (dystrykt) | Óbuda]], aby poprosić o przystąpienie panów, ale domagają się aresztowania [[księcia Kun bandaża | Kuthen]] pod warunkiem. <ref name="GF">Gerencsér Ferenc: ''Magyar történelmi kronológia: Ötezer év, a kezdetektől napjainkig''. [Budapest]: Tárogató. 1998. s. 26. ISBN 963 9063 45 2</ref> |
| − | * [[10 lutego]] - ambasadorowie tatarscy przybywają do Óbudy i żądają uwolnienia Cumanów, ale panowie zabijają ambasadorów. < | + | * [[10 lutego]] - ambasadorowie tatarscy przybywają do Óbudy i żądają uwolnienia Cumanów, ale panowie zabijają ambasadorów. <ref name="GF"> |
| − | * [[12 marca]] - armia tatarska dowodzona przez [[Batu Khan]] atakuje kraj przez [[Przełęcz Vereckei | Cieśnina Vereckei]] <ref name = GF | + | * [[12 marca]] - armia tatarska dowodzona przez [[Batu Khan]] atakuje kraj przez [[Przełęcz Vereckei | Cieśnina Vereckei]] <ref name="GF"> |
| − | * [[15 marca]] - placówki tatarskie znajdują się zaledwie pół dnia drogi od [[Pest (osada historyczna) | Pest]], do którego czasu król [[II. Książę Fryderyk Austrii]] prosi o pomoc, która przybywa - bez armii. Lordowie zbierają swoje armie. < | + | * [[15 marca]] - placówki tatarskie znajdują się zaledwie pół dnia drogi od [[Pest (osada historyczna) | Pest]], do którego czasu król [[II. Książę Fryderyk Austrii]] prosi o pomoc, która przybywa - bez armii. Lordowie zbierają swoje armie. <ref name="GF"> |
| − | * [[17 marca]] - armia tatarska przyjmuje [[Vác]]. Książę Fryderyk Austrii kieruje placówką tatarską i podżega władców przeciwko Kumanom, którzy również zamordowali księcia Kuthena Kuna. W tym celu Cumanie zwracają się również przeciwko Węgrom i pokonują armię biskupa Bulcsú z Csanád i syna Miklósa Barca. < | + | * [[17 marca]] - armia tatarska przyjmuje [[Vác]]. Książę Fryderyk Austrii kieruje placówką tatarską i podżega władców przeciwko Kumanom, którzy również zamordowali księcia Kuthena Kuna. W tym celu Cumanie zwracają się również przeciwko Węgrom i pokonują armię biskupa Bulcsú z Csanád i syna Miklósa Barca. <ref name="GF"> |
* [[23 marca]] - [[IV. Król Węgier Bela IV. King Béla]] z główną armią węgierską maszeruje przeciwko armii tatarskiej przed wycofaniem się armii Batu. | * [[23 marca]] - [[IV. Król Węgier Bela IV. King Béla]] z główną armią węgierską maszeruje przeciwko armii tatarskiej przed wycofaniem się armii Batu. | ||
| − | * [[31 marca]] - [[Transylwania]] najechał [[Transylwania]] przez inwazję dowodzoną przez Kadana [[Transylwania]] <ref name = GF | + | * [[31 marca]] - [[Transylwania]] najechał [[Transylwania]] przez inwazję dowodzoną przez Kadana [[Transylwania]] <ref name="GF"> |
* [[5 kwietnia]] - armia tatarska dowodzona przez [[Orda Khan]] pokonuje wojska polskie, śląskie, niemieckie i czeskie w pobliżu [Bitwy o Legnicę]]. Po bitwie znaczące siły tatarskie wkroczyły również z północy na [[Węgry]]. <ref> Według kilku źródeł 9 kwietnia była bitwa pod Legicą; to nie [[Subotica]] przewodził siłom mongolskim, ale Orda i 2 inne kany, ponieważ Subotia znajdowała się wówczas na terytorium Królestwa Węgier. </ref> | * [[5 kwietnia]] - armia tatarska dowodzona przez [[Orda Khan]] pokonuje wojska polskie, śląskie, niemieckie i czeskie w pobliżu [Bitwy o Legnicę]]. Po bitwie znaczące siły tatarskie wkroczyły również z północy na [[Węgry]]. <ref> Według kilku źródeł 9 kwietnia była bitwa pod Legicą; to nie [[Subotica]] przewodził siłom mongolskim, ale Orda i 2 inne kany, ponieważ Subotia znajdowała się wówczas na terytorium Królestwa Węgier. </ref> | ||
| − | * [[11 kwietnia]] - Tatarzy pokonują główną armię Węgier w [[bitwa muhi | bitwa muhi]], król ucieka, większość armii jest stracona. Młodszy brat króla, [[Książę Kalman]] umiera z powodu poważnych ran podczas ucieczki. < | + | * [[11 kwietnia]] - Tatarzy pokonują główną armię Węgier w [[bitwa muhi | bitwa muhi]], król ucieka, większość armii jest stracona. Młodszy brat króla, [[Książę Kalman]] umiera z powodu poważnych ran podczas ucieczki. <ref name="GF"> |
| − | * [[15 kwietnia]] - Tatarzy zajmują [[Oradea]], a następnie kolejno miasta Transylwanii i obszary na wschód od [[Dunaj | Dunaj]]. W końcu zajmują miasto [[Pest (osada historyczna) | Pest]] podczas trzydniowego oblężenia. < | + | * [[15 kwietnia]] - Tatarzy zajmują [[Oradea]], a następnie kolejno miasta Transylwanii i obszary na wschód od [[Dunaj | Dunaj]]. W końcu zajmują miasto [[Pest (osada historyczna) | Pest]] podczas trzydniowego oblężenia. <ref name="GF"> |
| − | * Król Fryderyk ucieka do austriackiego księcia, który go jednak chwyta i uwalnia tylko w zamian za poddanie się królewskiego skarbca i przyrzeczenie trzech zachodnich hrabstw. Frederick następnie atakuje kraj i niszczy go do [[Győr]]. [[IV. Król Węgier Bela IV. Béla ucieka do [[Dalmacji]], pisząc list pomocy od [[Zagrzebia]] do papieża i cesarza, ale są zajęci walką ze sobą. < | + | * Król Fryderyk ucieka do austriackiego księcia, który go jednak chwyta i uwalnia tylko w zamian za poddanie się królewskiego skarbca i przyrzeczenie trzech zachodnich hrabstw. Frederick następnie atakuje kraj i niszczy go do [[Győr]]. [[IV. Król Węgier Bela IV. Béla ucieka do [[Dalmacji]], pisząc list pomocy od [[Zagrzebia]] do papieża i cesarza, ale są zajęci walką ze sobą. <ref name="GF"> |
* [[23 września]] - [[Arcybiskup Benedek | Biskup Benedykta]] przejmuje [[Archidiecezja Kalocsa-Kecskemét | Diecezja Kalocsa]] na wybranego arcybiskupa. <ref>''[http://lexikon.katolikus.hu/B/Benedek.html Magyar katolikus lexikon I. (A–Bor)]''. Főszerk. Diós István; szerk. Viczián János. Budapest: [https://hu.wikipedia.org/wiki/Szent_Istv%C3%A1n_T%C3%A1rsulat Szent István Társulat]. 1993. s. 744.</ref> | * [[23 września]] - [[Arcybiskup Benedek | Biskup Benedykta]] przejmuje [[Archidiecezja Kalocsa-Kecskemét | Diecezja Kalocsa]] na wybranego arcybiskupa. <ref>''[http://lexikon.katolikus.hu/B/Benedek.html Magyar katolikus lexikon I. (A–Bor)]''. Főszerk. Diós István; szerk. Viczián János. Budapest: [https://hu.wikipedia.org/wiki/Szent_Istv%C3%A1n_T%C3%A1rsulat Szent István Társulat]. 1993. s. 744.</ref> | ||
* [[6 października]] - [[1241. zaćmienie słońca 6 października | zaćmienie słońca na Węgrzech]]. | * [[6 października]] - [[1241. zaćmienie słońca 6 października | zaćmienie słońca na Węgrzech]]. | ||
Wersja z 08:51, 19 kwi 2020
Rok 1241 / MCCXLI
stulecia: XII wiek ~
XIII wiek ~
XIV wiek
lata: 1231 «
1236 «
1237 «
1238 «
1239 «
1240 «
1241
» 1242
Wydarzenia w Polsce
- Przełom 1240/1241 r. – I najazd mongolski na Polskę: miało miejsce pierwsze rozpoznawcze uderzenie Mongołów na Polskę osłabioną brakiem władzy królewskiej (rozbicie dzielnicowe). Po dotarciu w rejony Zawichostu, Raciborza i wzięciu jeńców (przyszłych przewodników) Tatarzy wycofali się w rejon Włodzimierza Wołyńskiego.
- Luty – I najazd mongolski na Polskę: drugi atak Tatarów, którzy już 10 lutego przeszli przez zamarzniętą Wisłę pod Krakowem. Po zdobyciu Sandomierza (13 lutego), Koprzywnicy, Wiślicy i Skalbmierza oraz wygranej bitwie z wojskami młodego Bolesława Wstydliwego dowodzonymi przez wojewodę krakowskiego Włodzimierza pod Turskiem, Tatarzy ponownie wycofują się na Ruś.
- 13 lutego – I najazd mongolski na Polskę: zwycięstwo Mongołów w bitwie pod Turskiem.
- Marzec – I najazd mongolski na Polskę: rozpoczęło się jednoczesne uderzenie Mongołów na Polskę (ok. 10 tys. jazdy), Siedmiogród i na Węgry (ok. 50 tys. jazdy). Zagony tatarskie pod wodzą Ordu, wnuka Czyngis-chana w rejonie Sandomierza podzieliły się i ruszyły na Łęczycę i Sieradz oraz na Kraków. Siłami zmierzającymi w kierunku Krakowa dowodził Ordu-Irczen.
- 18 marca – I najazd mongolski na Polskę: bitwa pod Chmielnikiem zakończyła się klęską rycerstwa krakowskiego i sandomierskiego pod wodzą wojewody krakowskiego Włodzimierza i wojewody sandomierskiego Pakosława.
- 20 marca – I najazd mongolski na Polskę: książę raciborski Mieszko Otyły rozbił podjazd tatarski pod Raciborzem.
- 28 marca – I najazd mongolski na Polskę: Tatarzy zdobyli i ograbili Kraków.
- 31 marca – I najazd mongolski na Polskę: spalenie Krakowa. Ocalał jedynie kamienny kościół Św. Andrzeja i gród wawelski. Zginęło ok. 3 tys. ludzi.
- 1 kwietnia – I najazd mongolski na Polskę: połączenie sił tatarskich w rejonie Krakowa - Batu-chan ruszył na Śląsk. W drodze na Wrocław pod Opolem Tatarzy znieśli wojska księcia opolskiego Władysława.
- 9 kwietnia – I najazd mongolski na Polskę: w bitwie pod Legnicą (Legnickie Pole) z Tatarami rycerstwo śląskie poniosło klęskę, a śmierć poniósł dowodzący Polakami książę Henryk Pobożny. Tatarzy ruszyli na Węgry przez Morawy.
- Wracający z bitwy pod Legnicą Mongołowie zniszczyli urządzenia kąpielowe w Lądku-Zdroju (wówczas Landeck) - informacja o tym wydarzeniu zapisana w dokumentach miejskich służy do datowania początków istnienia uzdrowiska w tym mieście.
- Pierwszy dokument stwierdzający istnienie Warszawy.
- Po bitwie pod Legnicą synowie Władysława Odonica Bolesław Pobożny i Przemysł I podporządkowali sobie całą Wielkopolskę. Ślązacy przez pewien czas trzymali Santok, Międzyrzecz, Zbąszyń i Kalisz, ale wycofali się stamtąd. Śląsk po najeździe tatarskim nie tylko utracił znaczenie dzielnicy przodującej krajowi, ale także sam rozpadł się na księstwa: wrocławskie, legnickie i głogowskie, podzielone między synów Henryka Pobożnego: Bolesława Rogatkę (inaczej Łysego), Henryka III wrocławskiego (a później Konrada głogowskiego).
Wydarzenia na Węgrzech
- Styczeń - zbliżające się zagrożenie Tatarami IV. Król Węgier Bela IV. Béla wzmacnia północno-wschodnią granicę i niesie zakrwawiony miecz w całym kraju. Król zwołuje wiec w Óbuda, aby poprosić o przystąpienie panów, ale domagają się aresztowania Kuthen pod warunkiem. [1]
- 10 lutego - ambasadorowie tatarscy przybywają do Óbudy i żądają uwolnienia Cumanów, ale panowie zabijają ambasadorów. Błąd rozszerzenia cite: Brak znacznika zamykającego
</ref>po otwartym znaczniku<ref> - 11 kwietnia - Tatarzy pokonują główną armię Węgier w bitwa muhi, król ucieka, większość armii jest stracona. Młodszy brat króla, Książę Kalman umiera z powodu poważnych ran podczas ucieczki. Błąd rozszerzenia cite: Brak znacznika zamykającego
</ref>po otwartym znaczniku<ref> - 6 października - zaćmienie słońca na Węgrzech.
- Grudzień - Węgrzy starają się chronić linię Dunaju, łamiąc lód na rzece w dzień iw nocy.
- Muzułmanie ponownie zajmują Jeruzalem.
Események
- január – a közeledő tatár veszélyre IV. Béla megerősíti az északkeleti országhatárt és körülhordoztatja az országban a véres kardot. A király Óbudára gyűlést hív össze, melyen a főurak csatlakozását kéri, azok azonban feltételként Kuthen kun fejedelem elfogatását követelik.[1]
- február 10. – tatár követek érkeznek Óbudára és a kunok kiadását követelik, de a főurak megölik a követeket.[1]
- március 12. – a Vereckei-szoroson át a Batu kán vezette tatár fősereg benyomul sz országba.[1]
- március 15. – a tatár előőrsök már csak félnapi járóföldre vannak Pesttől, mire a király II. Frigyes osztrák herceg segítségét kéri, aki meg is érkezik – sereg nélkül. A főurak összegyűjtik seregeiket.[1]
- március 17. – a tatár sereg beveszi Vácot. Frigyes osztrák herceg megfutamítja a tatárok előőrsét, a főurakat pedig a kunok ellen uszítja, akik meg is gyilkolják Kuthen kun fejedelmet. Erre a kunok is a magyarok ellen fordulnak és megverik Bulcsú csanádi püspök és Barc fia Miklós seregét.[1]
- március 23. – IV. Béla király a magyar fősereggel a tatár fősereg ellen indul, mire Batu serege visszavonul.
- március 31. – a Kadán vezérletével Moldvából benyomuló tatár sereg megszállja Erdélyt.[1]
- április 5. – az Orda kán vezette tatár sereg a Legnica melletti csatában legyőzi a lengyel, s sziléziai, a német lovagrendi és cseh seregeket. A csatát követően jelentős tatár erők vonulnak be északról is Magyarországra.[2]
- április 11. – a tatárok a muhi csatában legyőzik a magyar fősereget, a király elmenekül, a sereg nagy része odavész. Menekülés közben súlyos sebeibe belehal a király öccse, Kálmán herceg.[1]
- április 15. – a tatárok beveszik Nagyváradot, majd sorra elfoglalják az erdélyi városokat és a Dunától keletre eső területeket. Végül három napos ostrommal beveszik Pest városát is.[1]
- A király Frigyes osztrák herceghez menekül, aki azonban elfogatja és csak a királyi kincstár átadása fejében, valamint három nyugati vármegye elzálogosításával szabadul ki. Frigyes ezután betör az országba és Győrig pusztít. IV. Béla Dalmácia felé menekül, közben Zágrábból segélykérő levelet ír a pápának és a császárnak, de azok az egymás elleni harccal vannak elfoglalva.[1]
- szeptember 23. – Benedek budai prépost veszi át a kalocsai egyházmegyét, mint választott érsek.[3]
- október 6. – napfogyatkozás Magyarországon.
- december – a magyarok a Duna-vonal védelmével próbálkoznak, éjjel-nappal törik a jeget a folyón.
- A muszlimok újra megszállják Jeruzsálemet.
Wydarzenia na świecie
- 28 marca – Eryk IV został królem Danii.
- 11 kwietnia – nad rzeką Sajó wojska węgierskie poniosły klęskę w bitwie z najeźdźcami mongolskimi.
- Wiosna – przez Morawy pociągnęli Tatarzy na Węgry. Cały ten kraj dostał się w ich ręce. Król Bela IV uszedł na wyspy dalmatyńskie, przednie straże mongolskie docierały już do granic Austrii, kiedy przyniesiona z Karakorum wieść o śmierci wielkiego chana Ogedeja skłoniła Batu-chana do odwrotu. Podział imperium, który teraz nastąpił, uczynił Batu-chana władcą jego zachodniej części, zwanej odtąd Złotą albo Siną Ordą. Państwo to dotykało Dniestru, obejmowało kraje nad dolnym Dnieprem, cały bieg Wołgi, dochodziło do Gór Uralskich i przez Stepy Kipczackie sięgało aż do Azji Środkowej. Stolicą był Saraj położony nad Achtubą, ramieniem Wołgi.
- 3 maja – w bitwie morskiej pod Monte Christo flota cesarza niemieckiego Fryderyka II pokonała flotę papieską.
- 25 października – Celestyn IV rozpoczął swój pontyfikat.
Urodzili się
- 4 września – Aleksander III, król Szkocji (zm. 1286)
- Leszek Czarny, książę łęczycki, sieradzki, krakowski i sandomierski (zm. 1288)
- 3 września - III. Król Aleksander Szkocji III. Alexander King of Scotland († 1286)
- II. Będę polskim księciem († 1288)
- Eleonora Kastylii, I. Żona króla Edwarda z Anglii. († 1290)
Születések
- szeptember 3. – III. Sándor skót király († 1286)
- II. Leszek lengyel fejedelem († 1288)
- Kasztíliai Eleonóra, I. Eduárd angol király felesége. († 1290)
Zmarli
- 3 stycznia – Herman II – landgraf Turyngii (ur. 1222)
- 28 marca – Waldemar II Zwycięski, król Danii (ur. 1170)
- 9 kwietnia – Henryk II Pobożny, książę wrocławski, krakowski i wielkopolski, zginął w bitwie pod Legnicą (ur. 1196/1207)
- 9 kwietnia – Bolesław Dypoldowic, książę z dynastii Przemyślidów, zginął w bitwie pod Legnicą (ur. 1182–1183)
- 23 września – Snorri Sturluson, islandzki poeta i historyk (ur. 1179)
9 kwietnia - II. Książę Henryk Polski (* 1196) 11 kwietnia
- Tylko arcybiskup Ugrin z Kalocsa, kanclerz królewski
- Arcybiskup Mátyás z Esztergom z Rátót
- Biskup Gergely z Győr
- Biskup Jakub z Nitry [4]
- Biskup Transylwanii [5]
- Miklós Provost of Sibiu, wicekanclerz królewski [4]
- Maj - Książę Kálmán, IV. Brat króla Bela (* 1208)
- 24 czerwca (około) - II. Car bułgarski Ivan Asen (* ok. 1195)
- 22 sierpnia - IX. Papież Grzegorz (* ok. 1167)
- 23 września - Snorri Sturluson Islandzki historyk, poeta i mąż stanu (* 1178)
- 10 listopada - IV. Papież Celestyn (* 1187)
- 11 grudnia - babcia mongolska Ögödej (* 1186/89)
- Syn Sokoła, Pósa, jest wojewodą transylwańskim
Halálozások
- április 9. – II. Henrik lengyel fejedelem (* 1196)
- április 11. –
- Csák Ugrin kalocsai érsek, királyi kancellár
- Rátót nembeli Mátyás esztergomi érsek
- Gergely győri püspök
- Jakab nyitrai püspök[4]
- Rajnáld erdélyi püspök[5]
- Miklós szebeni prépost, királyi alkancellár[4]
- május – Kálmán herceg, IV. Béla király öccse (* 1208)
- június 24. (körül) – II. Iván Aszen bolgár cár (* 1195 k.)
- augusztus 22. – IX. Gergely pápa (* 1167 k.)
- szeptember 23. – Snorri Sturluson izlandi törtéteníró, költő és államférfi (* 1178)
- november 10. – IV. Celesztin pápa (* 1187)
- december 11. – Ögödej mongol nagykán (* 1186/89)
- Sólyom fia Pósa erdélyi vajda
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 1,9 Gerencsér Ferenc: Magyar történelmi kronológia: Ötezer év, a kezdetektől napjainkig. [Budapest]: Tárogató. 1998. s. 26. ISBN 963 9063 45 2 Błąd rozszerzenia cite: Nieprawidłowy znacznik
<ref>; nazwę „GF” zdefiniowano więcej niż raz z różną zawartością - ↑ Több forrás szerint április 9-én volt a legnicai csata; nem Szubotáj vezette a mongol erőket, hanem Orda meg 2 másik kán, mivel Szubotáj ekkor a Magyar Királyság területén volt.
- ↑ Szablon:KatLex
- ↑ 4,0 4,1 Szablon:CitLib
- ↑ Szablon:CitLib
