Liburnia: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 29: | Linia 29: | ||
Od 550 i 551 r. Słowianie (''Sclabenoi'') zaczęli się przedzierać do Ilirii i Dalmacji, jak odnotował [https://pl.wikipedia.org/wiki/Prokopiusz_z_Cezarei Prokopiusz z Cezarei]; niektórzy sądzili, że był to początek kolonizacji słowiańskiej, która trwała przez kilka następnych stuleci. Początkowe jądro etniczne pod chorwacką nazwą pochodzi z liburniańskiego lądu, skąd wkrótce rozprzestrzeniło się na całą Liburnię, a stamtąd na inne regiony byłej prowincji Illyricum. W epoce przedromańskiej Liburnianie byli zorganizowani w 14 gminach (tetradekapolis), Chorwaci prawdopodobnie korzystali z istniejącej struktury gminy iliryjskiej i mieli 14 żupanii, starych chorwackich form polityczno-jurysdykcyjnych (gmin), jak donosi [https://pl.wikipedia.org/wiki/Konstantyn_VII_Porfirogeneta Konstantyn VII Porfirogeneta], podczas gdy wiele z dwunastu plemion starochorwackich osiedlono w Liburni. W następnych stuleciach język chorwacki nakładał się na język dalmatyński używany w Liburni i Dalmacji<ref>I. Mužić, ''Hrvatska povijest IX stoljeća'', Naklada Bošković, Split, 2007, page 117, 145</ref>, a już pod koniec IX wieku na wyspach wodnych w Zadarze ponad 70% toponimów stanowiły formy słowiańskie<ref>Nada Klaić, Ivo Petricioli, ''Prošlost Zadra – knjiga II, Zadar u srednjem vijeku do 1409''., Filozofski fakultet Zadar, 1976, page 59</ref>. | Od 550 i 551 r. Słowianie (''Sclabenoi'') zaczęli się przedzierać do Ilirii i Dalmacji, jak odnotował [https://pl.wikipedia.org/wiki/Prokopiusz_z_Cezarei Prokopiusz z Cezarei]; niektórzy sądzili, że był to początek kolonizacji słowiańskiej, która trwała przez kilka następnych stuleci. Początkowe jądro etniczne pod chorwacką nazwą pochodzi z liburniańskiego lądu, skąd wkrótce rozprzestrzeniło się na całą Liburnię, a stamtąd na inne regiony byłej prowincji Illyricum. W epoce przedromańskiej Liburnianie byli zorganizowani w 14 gminach (tetradekapolis), Chorwaci prawdopodobnie korzystali z istniejącej struktury gminy iliryjskiej i mieli 14 żupanii, starych chorwackich form polityczno-jurysdykcyjnych (gmin), jak donosi [https://pl.wikipedia.org/wiki/Konstantyn_VII_Porfirogeneta Konstantyn VII Porfirogeneta], podczas gdy wiele z dwunastu plemion starochorwackich osiedlono w Liburni. W następnych stuleciach język chorwacki nakładał się na język dalmatyński używany w Liburni i Dalmacji<ref>I. Mužić, ''Hrvatska povijest IX stoljeća'', Naklada Bošković, Split, 2007, page 117, 145</ref>, a już pod koniec IX wieku na wyspach wodnych w Zadarze ponad 70% toponimów stanowiły formy słowiańskie<ref>Nada Klaić, Ivo Petricioli, ''Prošlost Zadra – knjiga II, Zadar u srednjem vijeku do 1409''., Filozofski fakultet Zadar, 1976, page 59</ref>. | ||
| − | Od VI do IX wieku nazwy Liburnia i Dalmacja były stale używane w osobnych źródłach, co niekoniecznie oznacza, że Liburnia była odrębną jednostką polityczną, ale z pewnością była używana jak w przypadku zasięgu klasycznego Liburnia. Pod koniec VIII wieku Karol Wielki podbił Panonię i Dację, następnie Istrę, Liburnię i Dalmację, ale główne wybrzeża Liburni i Dalmacji pozostały jednak pod kontrolą bizantyjską, zorganizowane w | + | Od VI do IX wieku nazwy Liburnia i Dalmacja były stale używane w osobnych źródłach, co niekoniecznie oznacza, że Liburnia była odrębną jednostką polityczną, ale z pewnością była używana jak w przypadku zasięgu klasycznego Liburnia. Pod koniec VIII wieku [https://pl.wikipedia.org/wiki/Karol_Wielki Karol Wielki] podbił [[Panonia|Panonię]] i [[Dacja|Dację]], następnie Istrę, Liburnię i Dalmację, ale główne wybrzeża Liburni i Dalmacji pozostały jednak pod kontrolą bizantyjską, zorganizowane w archontię Dalmacji z Jaderą (Zadar) o statusie prowincjonalnej metropolii. Większość Liburni znajdowała się pod bezpośrednim panowaniem [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pa%C5%84stwo_frankijskie Franków] (król, książę friulski) i oddzielona od chorwackiego [[Księstwo Dalmacji|Księstwa Dalmacji]] do 820 r. Według niektórych przypuszczeń, chorwacki książę [https://pl.wikipedia.org/wiki/Borna_(ksi%C4%85%C5%BC%C4%99_chorwacki) Born]a był frankońskim wasalem wysłanym z Liburni do Dalmacji, aby zorganizować go w jako państwo wasalne Imperium Franków; w 820 r. [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ludwik_I_Pobo%C5%BCny Ludwik Pobożny] nagrodził go za zasługi i oddanie, przekazując także Liburnię jego jurysdykcji. Borna cieszył się tytułem „''dux Dalmatiae atque Liburniae''”<ref>I. Mužić, Hrvatska povijest IX stoljeća, Naklada Bošković, Split, 2007, pages 82, 83</ref>. |
| − | + | Po Bornie chorwaccy władcy zamienili „Liburnia” na „Chorwacja” w swoich tytułach i nieprzerwanie po panowaniu [[https://pl.wikipedia.org/wiki/Stefan_Dr%C5%BEislav Stefana Držislava] (969-997) byli królami „Dalmacji i Chorwacji”;<ref>I. Guberina, ''Državna politika'', I., str. 158</ref> stąd nazwa geograficzna Liburnia zniknęła z oficjalnego użytku i był dalej używany tylko na terenie historycznym. | |
| − | |||
| − | Po Bornie chorwaccy władcy zamienili „Liburnia” na „Chorwacja” w swoich tytułach i nieprzerwanie po panowaniu Držislava (969-997) byli królami „Dalmacji i Chorwacji” | ||
| − | |||
| − | |||
== Zobacz także == | == Zobacz także == | ||
Wersja z 07:42, 8 cze 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Średniowieczna LiburniaPlik:Map of the Western Balkans around 814 AD.png Księstwo „Dalmacji i Liburni” jako jednego z adriatyckich „Sklaviniae” ok. 800 Po upadku Cesarstwa Rzymskiego i prawdopodobnie już od 490 r. Liburnia w Dalmacji przeszła pod panowanie Ostrogotów, które trwało sześć dekad. Region Savia został administracyjnie dodany do gotyckiej prowincji Dalmacji; stolicą obu prowincji była Salona (Solin), siedziba władcy „comes Dalmatiarum et Saviae”[1] Gotowie stracili większość Dalmacji i części Liburnii na południowym wschodzie wokół Skradina w 536 r., w wojnie z bizantyjskim cesarzem Justynianem Wielkim, który rozpoczął odbudowę terytoriów byłego Cesarstwa Zachodniego (patrz Wojna Gotycka), podczas gdy część Liburni w Ravni Kotari z Zadarem poddała się Bizantyjczykom w 552 r. [2] Jednak północna Liburnia i reszta klasycznej Liburni pozostały w rękach gotyckich do 555 r.; po bizantyjskim podboju Savii (540 r.) i Istrii (543 r.) została zorganizowana w specjalnej jednostce administracyjno-terytorialnej państwa gotyckiego, znanej jako „Liburnia Tarsatica”, prowincji wojskowej podlegającej bezpośrednio comes Gotharum osiedlonemu w Akwilei[2]. Ten region „morsko-wojskowy”, chroniony przez ciężką flotę, stał się barierą dla kroku armii bizantyjskiej do Liki i Gorskiego Kotaru, utrzymując bezpieczną drogę kontynentalną przez Tarsaticę do Akwilei i północnych Włoch. Według anonimowego kosmografa z Rawenny (VI lub VII wiek) Liburnia Tarsatica rozważała wszystkie przybrzeżne miasta od Albony (Labin) do Elony (Aenona, Nin) klasycznych osad Liburnia i Japodian w głębi lądu (Lika).[3][4] This "military-naval" region, protected by heavy fleet, became a barrier to the Byzantine army step to Lika and Gorski Kotar, keeping safe continental road route over Tarsatica to Aquileia and northern Italy. According to anonymous Cosmographer of Ravenna (6th or 7th century), Liburnia Tarsatica considered all coastal cities from Albona (Labin) to Elona (Aenona, Nin) of Classical Liburnia and Iapodian settlements in the inland (Lika). Od 550 i 551 r. Słowianie (Sclabenoi) zaczęli się przedzierać do Ilirii i Dalmacji, jak odnotował Prokopiusz z Cezarei; niektórzy sądzili, że był to początek kolonizacji słowiańskiej, która trwała przez kilka następnych stuleci. Początkowe jądro etniczne pod chorwacką nazwą pochodzi z liburniańskiego lądu, skąd wkrótce rozprzestrzeniło się na całą Liburnię, a stamtąd na inne regiony byłej prowincji Illyricum. W epoce przedromańskiej Liburnianie byli zorganizowani w 14 gminach (tetradekapolis), Chorwaci prawdopodobnie korzystali z istniejącej struktury gminy iliryjskiej i mieli 14 żupanii, starych chorwackich form polityczno-jurysdykcyjnych (gmin), jak donosi Konstantyn VII Porfirogeneta, podczas gdy wiele z dwunastu plemion starochorwackich osiedlono w Liburni. W następnych stuleciach język chorwacki nakładał się na język dalmatyński używany w Liburni i Dalmacji[5], a już pod koniec IX wieku na wyspach wodnych w Zadarze ponad 70% toponimów stanowiły formy słowiańskie[6]. Od VI do IX wieku nazwy Liburnia i Dalmacja były stale używane w osobnych źródłach, co niekoniecznie oznacza, że Liburnia była odrębną jednostką polityczną, ale z pewnością była używana jak w przypadku zasięgu klasycznego Liburnia. Pod koniec VIII wieku Karol Wielki podbił Panonię i Dację, następnie Istrę, Liburnię i Dalmację, ale główne wybrzeża Liburni i Dalmacji pozostały jednak pod kontrolą bizantyjską, zorganizowane w archontię Dalmacji z Jaderą (Zadar) o statusie prowincjonalnej metropolii. Większość Liburni znajdowała się pod bezpośrednim panowaniem Franków (król, książę friulski) i oddzielona od chorwackiego Księstwa Dalmacji do 820 r. Według niektórych przypuszczeń, chorwacki książę Borna był frankońskim wasalem wysłanym z Liburni do Dalmacji, aby zorganizować go w jako państwo wasalne Imperium Franków; w 820 r. Ludwik Pobożny nagrodził go za zasługi i oddanie, przekazując także Liburnię jego jurysdykcji. Borna cieszył się tytułem „dux Dalmatiae atque Liburniae”[7]. Po Bornie chorwaccy władcy zamienili „Liburnia” na „Chorwacja” w swoich tytułach i nieprzerwanie po panowaniu [Stefana Držislava (969-997) byli królami „Dalmacji i Chorwacji”;[8] stąd nazwa geograficzna Liburnia zniknęła z oficjalnego użytku i był dalej używany tylko na terenie historycznym. Zobacz takżeBibliografia
Przypisy
|
