Ajtony: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 19: | Linia 19: | ||
Około 1002 r. księstwo Ajtonya rozpościerało się między rzekami [[Dunaj]] i [[Temesz]] i w dorzeczu [[Marusza|Maruszy]]. Stolica księstwa był Maroszwar na Maroszą, dzisiejszy [[Cenad]] położony Rumunii<ref name="Awarzy">W. Szymański, E. Dąbrowska: ''Awarzy. Węgrzy''. Wrocław: Ossolineum, 1979. str. 174-176, 217-219, 229.</ref>. | Około 1002 r. księstwo Ajtonya rozpościerało się między rzekami [[Dunaj]] i [[Temesz]] i w dorzeczu [[Marusza|Maruszy]]. Stolica księstwa był Maroszwar na Maroszą, dzisiejszy [[Cenad]] położony Rumunii<ref name="Awarzy">W. Szymański, E. Dąbrowska: ''Awarzy. Węgrzy''. Wrocław: Ossolineum, 1979. str. 174-176, 217-219, 229.</ref>. | ||
| − | Informacje o księciu Ajtony pochodzą zasadniczo z dwóch źródeł – z łacińskiej kroniki ''[[Gesta Hungarorum]]'' anonimowego autora z początku XIII wieku i ''Legendy o świętym Gerardzie'' (''Sancti Gerardi'') z końca XIV wieku. Wynika z nich, że był on potomkiem innego lokalnego władcy – [[Glad]]a, wzniósł w Maroszwarze prawosławny monastyr pod wezwaniem świętego Jana Chrzciciela, dysponował silną armią i toczył wojny z węgierskim królem [[Stefan I Święty|Stefanem I]]<ref name="Nikołow">G. Nikołow: ''Centralizm i regionalizm w rannosrednowekowna Byłgaria (kraja na VII - naczałato na XI w.)''. Sofia: Маrin Drinow, 2005. str. 149 | + | Informacje o księciu Ajtony pochodzą zasadniczo z dwóch źródeł – z łacińskiej kroniki ''[[Gesta Hungarorum]]'' anonimowego autora z początku XIII wieku i ''Legendy o świętym Gerardzie'' (''Sancti Gerardi'') z końca XIV wieku. Wynika z nich, że był on potomkiem innego lokalnego władcy – [[Glad]]a, wzniósł w Maroszwarze prawosławny monastyr pod wezwaniem świętego Jana Chrzciciela, dysponował silną armią i toczył wojny z węgierskim królem [[Stefan I Święty|Stefanem I]]<ref name="Nikołow">G. Nikołow: ''Centralizm i regionalizm w rannosrednowekowna Byłgaria (kraja na VII - naczałato na XI w.)''. Sofia: Маrin Drinow, 2005. str. 149.</ref>. |
[[Plik:Ahtum sermon03 01.png|thumb|300 px|left|Księstwo Ajtonya]] | [[Plik:Ahtum sermon03 01.png|thumb|300 px|left|Księstwo Ajtonya]] | ||
Wersja z 12:28, 8 cze 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Ajtony (Ahtum, Ohtum) – książę Banatu na przełomie X i XI wieku. Około 1002 r. księstwo Ajtonya rozpościerało się między rzekami Dunaj i Temesz i w dorzeczu Maruszy. Stolica księstwa był Maroszwar na Maroszą, dzisiejszy Cenad położony Rumunii[1]. Informacje o księciu Ajtony pochodzą zasadniczo z dwóch źródeł – z łacińskiej kroniki Gesta Hungarorum anonimowego autora z początku XIII wieku i Legendy o świętym Gerardzie (Sancti Gerardi) z końca XIV wieku. Wynika z nich, że był on potomkiem innego lokalnego władcy – Glada, wzniósł w Maroszwarze prawosławny monastyr pod wezwaniem świętego Jana Chrzciciela, dysponował silną armią i toczył wojny z węgierskim królem Stefanem I[2]. Plik:Ahtum sermon03 01.png Księstwo Ajtonya W sprawie przynależności etnicznej księcia Ajtonya i charkteru jego księstwa istnieje kilka hipotez. Według dominującej teorii był jednym z trzech (obok Kalana i Gyuli Młodszego) wodzów węgierskich zarządzających wielkimi prowincjami, na które pierwotnie podzielili swe państwo władcy węgierscy[1]. Według historyków rumuńskich i mołdawskich księstwo Ajtonya było jednym z pierwszych samodzielnych państw wołoskich[3]. Wreszcie wedle trzeciej hipotezy wysuniętej przez historyków bułgarskich Ajtony mógł być Bułgarem. Historycy ci nie są jednak zgodni, czy ziemie jego wchodziły w skład państwa bułgarskiego czy też Ajtony był władcą samodzielnym[2][3]. Niewątpliwie ziemie księstwa znajdowały się w zasięgu penetracji węgierskiej już w X wieku. W połowie tego stulecia Nizina Panońska i Siedmiogród stanowiły konglomerat mniej lub bardziej samodzielnych księstw węgierskich. W 953 roku władający ziemiami położonymi na wschód od księstwa Ajtonya książę Gyula Starszy przyjął chrzest w Konstantynopolu. Ajtony również sprzyjał wschodniemu chrześcijaństwu, otaczał opieką prawosławnych kapłanów, a w stolicy swego księstwa wzniósł prawosławny monaster. Przyjmuje się, że pragnąc zachować niezależność szukał przeciw władcy węgierskiemu, podobnie jak książę Gyula, oparcia na wschodzie i w tym celu zawarł przymierze z carem bułgarskim Samuelem[1]. Istnieje hipoteza, że pierwsza żona syna Samuela Gabriela Radomira była córką księcia Ajtonya, a nie władcy Węgier[4] W 1002 roku cesarz bizantyński Bazyli II obległ leżący na północnym krańcu państwa bułgarskiego Widyń. Próbując przeciwdziałać zagrożeniu car zaatakował ziemie cesarstwa, najeżdżając Trację. Z trudności cara skorzystał król węgierski Stefan I atakując ziemie księcia Ajtonya. Jednocześnie mszcząc zniewagę córki, którą syn carski porzucił dla greckiej niewolnicy i podporządkowując sobie ziemie opornego poddanego[1][5] </ref>. Ajtony zginął w bitwie z Węgrami. Jego ziemie zostały włączone do królestwa węgierskiego i ze względu na separatystyczne tendencje dotychczasowych zarządców prowincji podzielone na mniejsze komitaty. Król wygnał też z Maroszwaru księży greckich i mnichów z monasteru świętego Jana Chrzcicela. A miasto przemianował na Csanad. W 1030 roku erygował biskupstwo Csanad[6] Przypisy
Bibliografia
|
| |||||||||||||||||
