Ajtony: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]] | [[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]] | ||
{{Uwaga polska| | {{Uwaga polska| | ||
| Linia 15: | Linia 15: | ||
| | | | ||
| − | '''Ajtony''' (''' | + | '''Ajtony''', także '''''Ahtum''''' lub '''''Achtum''''' (węg. ''Ajtony'', bułg. ''Охтум'', rum. ''Ahtum'', serb. ''Ахтум'') – książę [[Banat (kraina)|Banatu]] na przełomie X i XI wieku. |
Około 1002 r. księstwo Ajtonya rozpościerało się między rzekami [[Dunaj]] i [[Temesz]] i w dorzeczu [[Marusza|Maruszy]]. Stolica księstwa był Maroszwar na Maroszą, dzisiejszy [[Cenad]] położony Rumunii<ref name="Awarzy">W. Szymański, E. Dąbrowska: ''Awarzy. Węgrzy''. Wrocław: Ossolineum, 1979. str. 174-176, 217-219, 229.</ref>. | Około 1002 r. księstwo Ajtonya rozpościerało się między rzekami [[Dunaj]] i [[Temesz]] i w dorzeczu [[Marusza|Maruszy]]. Stolica księstwa był Maroszwar na Maroszą, dzisiejszy [[Cenad]] położony Rumunii<ref name="Awarzy">W. Szymański, E. Dąbrowska: ''Awarzy. Węgrzy''. Wrocław: Ossolineum, 1979. str. 174-176, 217-219, 229.</ref>. | ||
| Linia 43: | Linia 43: | ||
| | | | ||
{{Władca infobox | {{Władca infobox | ||
| − | |władca = Ajtony | + | |władca = Ajtony<br>Ahtum<br>Achtum<br>Ajtony (węg.)<br>Охтум (bułg.)<br>Ahtum (rum.)<br>Ахтум (serb.) |
|imiona = | |imiona = | ||
|tytulatura = | |tytulatura = | ||
| Linia 53: | Linia 53: | ||
|opis faksymile = | |opis faksymile = | ||
|dewiza = | |dewiza = | ||
| − | |1. tytuł = książę | + | |1. tytuł =książę |
|1. od = | |1. od = | ||
|1. do = | |1. do = | ||
| Linia 80: | Linia 80: | ||
|} | |} | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:Historia Bułgarii]] |
| − | |||
[[Kategoria:Historia Rumunii]] | [[Kategoria:Historia Rumunii]] | ||
| + | [[Kategoria:Historia Węgier]] | ||
| + | [[Kategoria:Nieznana data urodzenia]] | ||
[[Kategoria:Urodzeni w X wieku]] | [[Kategoria:Urodzeni w X wieku]] | ||
| + | [[Kategoria:Zmarli w 1002]] | ||
| + | [[Kategoria:Zmarli w XI wieku]] | ||
Wersja z 12:34, 8 cze 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Ajtony, także Ahtum lub Achtum (węg. Ajtony, bułg. Охтум, rum. Ahtum, serb. Ахтум) – książę Banatu na przełomie X i XI wieku. Około 1002 r. księstwo Ajtonya rozpościerało się między rzekami Dunaj i Temesz i w dorzeczu Maruszy. Stolica księstwa był Maroszwar na Maroszą, dzisiejszy Cenad położony Rumunii[1]. Informacje o księciu Ajtony pochodzą zasadniczo z dwóch źródeł – z łacińskiej kroniki Gesta Hungarorum anonimowego autora z początku XIII wieku i Legendy o świętym Gerardzie (Sancti Gerardi) z końca XIV wieku. Wynika z nich, że był on potomkiem innego lokalnego władcy – Glada, wzniósł w Maroszwarze prawosławny monastyr pod wezwaniem świętego Jana Chrzciciela, dysponował silną armią i toczył wojny z węgierskim królem Stefanem I[2]. Plik:Ahtum sermon03 01.png Księstwo Ajtonya W sprawie przynależności etnicznej księcia Ajtonya i charkteru jego księstwa istnieje kilka hipotez. Według dominującej teorii był jednym z trzech (obok Kalana i Gyuli Młodszego) wodzów węgierskich zarządzających wielkimi prowincjami, na które pierwotnie podzielili swe państwo władcy węgierscy[1]. Według historyków rumuńskich i mołdawskich księstwo Ajtonya było jednym z pierwszych samodzielnych państw wołoskich[3]. Wreszcie wedle trzeciej hipotezy wysuniętej przez historyków bułgarskich Ajtony mógł być Bułgarem. Historycy ci nie są jednak zgodni, czy ziemie jego wchodziły w skład państwa bułgarskiego czy też Ajtony był władcą samodzielnym[2][3]. Niewątpliwie ziemie księstwa znajdowały się w zasięgu penetracji węgierskiej już w X wieku. W połowie tego stulecia Nizina Panońska i Siedmiogród stanowiły konglomerat mniej lub bardziej samodzielnych księstw węgierskich. W 953 roku władający ziemiami położonymi na wschód od księstwa Ajtonya książę Gyula Starszy przyjął chrzest w Konstantynopolu. Ajtony również sprzyjał wschodniemu chrześcijaństwu, otaczał opieką prawosławnych kapłanów, a w stolicy swego księstwa wzniósł prawosławny monaster. Przyjmuje się, że pragnąc zachować niezależność szukał przeciw władcy węgierskiemu, podobnie jak książę Gyula, oparcia na wschodzie i w tym celu zawarł przymierze z carem bułgarskim Samuelem[1]. Istnieje hipoteza, że pierwsza żona syna Samuela Gabriela Radomira była córką księcia Ajtonya, a nie władcy Węgier[4] W 1002 roku cesarz bizantyński Bazyli II obległ leżący na północnym krańcu państwa bułgarskiego Widyń. Próbując przeciwdziałać zagrożeniu car zaatakował ziemie cesarstwa, najeżdżając Trację. Z trudności cara skorzystał król węgierski Stefan I atakując ziemie księcia Ajtonya. Jednocześnie mszcząc zniewagę córki, którą syn carski porzucił dla greckiej niewolnicy i podporządkowując sobie ziemie opornego poddanego[1][5] </ref>. Ajtony zginął w bitwie z Węgrami. Jego ziemie zostały włączone do królestwa węgierskiego i ze względu na separatystyczne tendencje dotychczasowych zarządców prowincji podzielone na mniejsze komitaty. Król wygnał też z Maroszwaru księży greckich i mnichów z monasteru świętego Jana Chrzcicela. A miasto przemianował na Csanad. W 1030 roku erygował biskupstwo Csanad[6] Przypisy
Bibliografia
|
| |||||||||||||||||
