Záh III. Felicián

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Plik:Madarász Zách Felicián.jpg Felicjan Zach - obraz autorstwa Viktora Madarásza. Záh III. Felicián (pol. Felicjan Zach) (* nieznana, †. 17 kwietnia 1330 w Wyszehradzie) – magnat węgierski, palatyn hrabiego trenczyńskiego i wojewody siedmiogradzkiego Mateusza Czaka. Życiorys Relacje z królem węgierskim W 1308 uczestniczył w spotkaniu nuncjusza papieskiego Gentilisa z magnatem węgierskim Mateuszem Csákiem. W tym czasie należał do grona zwolenników przeciwnego królowi magnata. Mimo klęski Csáka w bitwie pod Rozgony Zach nie przeszedł na stronę króla, za co został pozbawiony majątku. W 1315 Felicjan wstąpił ostatecznie w służbę króla węgierskiego Karola Roberta, aby odzyskać utracone dobra. Wkrótce trafił do grona zaufanych dworzan i zyskał tytuł kasztelana zamku Sempte. Miał wolny dostęp na królewski dwór, zaś jego córka Klara należała do dam dworu królowej Elżbiety Łokietkówny. Około 1328 został zwolniony z funkcji kasztelana i odsunięty od królewskiego dworu. Zamach na rodzinę królewską 17 kwietnia 1330 Felicjan Zach wtargnął wraz z synem i służbą na dwór królewski w pobliżu zamku wyszehradzkiego, podczas gdy rodzina królewska jadła obiad. Felicjan ranił króla w rękę, zaś królowa straciła w zamachu cztery palce u prawej ręki i zwana była odtąd Kikutą. Próbował zabić synów królewskich: Ludwika i Andrzeja, został jednak pochwycony przez rycerzy królewskich i zabity na miejscu. Zwłoki Zacha poćwiartowano i rozesłano do większych miast Królestwa Węgierskiego. Motywy zbrodni nie są jasne. Plotki krążące wówczas na terenie Węgier głosiły, że zamach Felicjana miał związek z ówczesnym pobytem królewicza polskiego Kazimierza na Węgrzech. Słynna z urody córka Felicjana Klara miała zostać zgwałcona przez polskiego dynastę. Obecnie uważa się, że zgwałcenie Zachówny nie miało większego związku z zamachem Felicjana na rodzinę królewską. Zemsta króla na rodzie Zachów Za zbrodnię popełnioną przez Felicjana, ród Zachów został doszczętnie wymordowany. Córkę Felicjana Klarę okaleczono i obwożąc ją po kraju zmuszano do wyznawania ojcowskiej winy. Druga z córek Zacha, Zeba została stracona pod miastem Léva koło Ostrzyhomia, zaś jej mąż Kopay Palásthy zmarł w więzieniu. Synów Zeby i Kopaya wygnano z kraju, zaś jedynego syna Felicjana włóczono przywiązanego do ogona końskiego, dopóki nie umarł. Miesiąc po zamachu sąd urzędników dworskich skazał wszystkich krewnych Felicjana do trzeciego stopnia na śmierć, a dalszych wygnano i skonfiskowano ich dobra materialne. Niekiedy krewni Felicjana są błędnie uważani za protoplastów rodu Amadejów. Wynika to z błędnej identyfikacji Felicjana Zacha z innym magnatem węgierskim Amadejem Abą. Bibliografia Źródła Długosz J., Roczniki, czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009, ISBN 978-83-01-16072-2, str. 185-189 i przyp. 29-51. Opracowania Semkowicz W., O pochodzeniu i rozsiedleniu rodu Amadejów w Polsce [w:] Semkowicz W. (red.), Miesięcznik Heraldyczny. Organ Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. R.5 1912 nr 9-10, Towarzystwo Heraldyczne, Lwów 1912, str. 139-143. Sroka S. A., Zamach Felicjana Zacha w świetle najnowszej historiografii węgierskiej [w:] Kuczyński S. K. (red.), Studia źródłoznawcze, t. XLIV, Wydawnictwo DiG, Warszawa 2007, ISBN 83-7181-427-5, str. 149-154. Śliwiński J., Mariaże Kazimierza Wielkiego. Studium z zakresu obyczajowości i etyki dworu królewskiego w Polsce XIV wieku, Wydawnictwa Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Olsztynie, Olsztyn 1987, ISBN 83-85010-28-9, str. 140-146.