|
|
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | [[Kategoria:1bi]] | + | #PATRZ [[Nikápolyi csata]] |
| − | [[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
| |
| − | {{Uwaga polska|
| |
| − | |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_pod_Nikopolis_(1396)
| |
| − | |autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Bitwa_pod_Nikopolis_(1396)&action=history
| |
| − | |nota = polski
| |
| − | }}
| |
| | | | |
| − | {|
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |-style="vertical-align:top;"
| |
| − | |
| |
| − | | |
| − | '''Bitwa pod Nikopolis''' – bitwa stoczona [[25 września]] [[1396]], pomiędzy wojskami chrześcijańskimi dowodzonymi przez [[Władcy Węgier|króla Węgier]] [[Zygmunt Luksemburski|Zygmunta Luksemburskiego]] a armią [[Imperium Osmańskie|turecką]] pod wodzą [[Władcy Turcji|sułtana]] [[Bajazyd I Błyskawica|Bajazyda I]]. Starcie zakończyło się całkowitym zwycięstwem Turków i zakończyło [[krucjata|krucjatę]] antyturecką.
| |
| − | | |
| − | == Organizacja krucjaty ==
| |
| − | Po pokonaniu Serbów [[Bitwa nad Maricą|nad Maricą]] w roku [[1371]] i na [[bitwa na Kosowym Polu (1389)|Kosowym Polu]] w roku [[1389]] [[Turcy osmańscy]] podporządkowali Bułgarów (1393) i osiągnęli dominację na [[Półwysep Bałkański|Bałkanach]].
| |
| − | | |
| − | W tej sytuacji zagrożone zostały bezpośrednio [[Węgry]]. Król [[Zygmunt Luksemburski]] postanowił dokonać wyprzedzającego ataku i zwrócił się o pomoc do monarchów chrześcijańskich. Na nową krucjatę wyruszyli rycerze z Francji i Burgundii (2 tys.) oraz innych państw (Niemcy, Anglia, Włochy, Czechy, Polska), których orszaki połączyły się z 5 tys armią węgierską. Ponadto kilka tysięcy ludzi przyprowadził sojusznik – hospodar wołoski. Wojska były wspomagane przez flotę [[Wenecja|wenecką]]. W sumie siły chrześcijańskie liczyły 10-15 tys. ludzi.
| |
| − | | |
| − | Na wieść o zgromadzeniu się sił chrześcijańskich w Budzie, [[sułtan]] osmański [[Bajazyd I Błyskawica|Bajazyd I]] odstąpił od oblężenia [[Konstantynopol]]a i wyruszył na spotkanie krzyżowców. Prowadził ze sobą około 15-20 tys. ludzi, w tym 6 tys. regularnej jazdy ([[Spahisi (Turcja)|sipahów]]), 3 tys. wyborowej piechoty ([[Janczarzy|janczarów]]) i znaczny kontyngent [[Serbia|serbski]].
| |
| − | | |
| − | Armia krzyżowców w trakcie przemarszu wzdłuż Dunaju wzięła szturmem kilka miast i obległa [[Nikopol (Bułgaria)|Nikopolis]] – największą twierdzę naddunajską. W miejscu tym doszło do spotkania obu armii.
| |
| − | | |
| − | == Bitwa ==
| |
| − | Obie strony dysponowały pewnymi atutami. Wojska tureckie były znacznie lepiej zorganizowane i bardziej zdyscyplinowane niż chrześcijanie, natomiast składały się w dużej mierze z gorzej uzbrojonych żołnierzy. Kluczową sprawą było jednak dowodzenie krzyżowców – Francuzi (w tym i Burgundczycy) nie uznawali zwierzchności [[Zygmunt Luksemburski|Zygmunta Luksemburskiego]] i samowolnie podejmowali decyzje. Wynikało to z m.in.: porywczości, arogancji oraz lekceważącej pogardy dla węgierskich sojuszników i tureckich wrogów. Byli zarozumiali i pewni siebie do tego stopnia iż twierdzili, że końcami swoich kopii utrzymają spadające na ziemię niebo.
| |
| − | | |
| − | Z kolei wszyscy, bez wyjątku, lekceważyli [[Mircza Stary|hospodara mołdawskiego]], który od początku kampanii doradzał daleko posuniętą ostrożność w działaniach i przyjęcie strategii defensywnej albo też jedną szybką, zdecydowaną ofensywę w kierunku co najmniej [[Sofia|Sofii]] (lub nawet [[Konstantynopol]]a) i niemarnowanie czasu na zdobywanie mniejszych twierdz po drodze.
| |
| − | | |
| − | Rano [[25 września]] [[1396]] r. Francuzi, butnie odmówiwszy propozycji króla Węgier, by najpierw lekka piechota „oczyściła” teren bitwy, wyszli w pole i uderzyli na Turków, zanim [[Zygmunt Luksemburski]] uszykował pozostałe wojska. Francuzi oświadczyli, że nie po to szli taki szmat drogi, żeby teraz iść do boju za jakąś zgrają chłopów – honor nie pozwalał rycerzom kryć się za kimś w tyle, bo spotkała by ich pogarda ze strony innych przedstawicieli szlachetnie urodzonych. Uważali, że król Węgier znieważa Francuzów i wątpi w ich odwagę.
| |
| − | | |
| − | W pierwszym ataku ciężkozbrojni rycerze rozproszyli lekkozbrojną jazdę turecką, jednak następnie natknęli się na umocnioną piechotę. Nominalnie dowodzący Francuzami hrabia d'Eu, przekonany że wszystko idzie gładko, planował zarządzić nawet krótki odpoczynek (!) w trakcie walki, ale nie pozwolili mu na to Turcy. W ciężkiej walce szyki Francuzów zostały zdezorganizowane, wielu rycerzy utraciło konie i walczyło pieszo. Wtedy uderzyła na nich jazda turecka i całkowicie ich rozbiła.
| |
| − | | |
| − | [[Zygmunt Luksemburski]] nie mógł im pomóc, gdyż wtedy dopiero rozwijał szyki wojsk uznających jego rozkazy. Zanim tego dokonał, sułtan przegrupował swe siły i przygotował się na następny atak. Gdy krzyżowcy uderzyli, historia się powtórzyła – uderzenie na lekkozbrojnych, zatrzymanie się na umocnionej piechocie i rozstrzygająca szarża jazdy osmańskiej. Reszty zniszczenia dokonali sprzymierzeni z sułtanem [[Serbowie]]. Chrześcijanie ponieśli całkowitą klęskę i niewielu udało się umknąć – między nimi samemu [[Zygmunt Luksemburski|Zygmuntowi Luksemburskiemu]], któremu życie uratował podobno pozostający na jego służbie polski szlachcic [[Ścibor ze Ściborzyc]].
| |
| − | | |
| − | Straty chrześcijan szacowane są na 8 tysięcy zabitych i wziętych do niewoli, zaś wojsk sułtana na kilka tysięcy rannych i zabitych.
| |
| − | | |
| − | === Skutki ===
| |
| − | Krucjata zwana '''nikopolitańską''' była jedną z największych i zarazem ostatnią międzynarodową wyprawą krzyżową. W przeciwieństwie do poprzednich wypraw, decydująca bitwa odbyła się na ziemiach Europy. Klęska ta uwidoczniła słabość europejskiego rycerstwa i ostatecznie pogrzebała ideę krucjat.
| |
| − | | |
| − | == Bibliografia ==
| |
| − | * [[David Nicolle]], ''Bitwa pod Nikopolis 1396. Wielkie Bitwy Historii'', Wyd. AmerCom, Poznań 2011.
| |
| − | * Geoffrey Regan, ''Błędy militarne'', przekł. Konrad Gocman, Warszawa 1992, s. 64.
| |
| − | | |
| − | == Linki zewnętrzne ==
| |
| − | * Michał Kozłowski, ''Klęska krucjaty pod Nikopolis – 25 września 1396 roku'' [http://histmag.org/Kleska-krucjaty-pod-Nikopolis-25-wrzesnia-1396-roku-8463]
| |
| − | | |
| − | |
| |
| − | {{Wojna infobox
| |
| − | |nazwa = Bitwa pod Nikopolis
| |
| − | |epoka = średniowiecze
| |
| − | |konflikt = Podboje Turcji Osmańskiej
| |
| − | |grafika = Nicopol final battle 1398.jpg
| |
| − | |opis grafiki = Finał bitwy pod Nikopolis
| |
| − | |czas = [[25 września]] [[1396]]
| |
| − | |miejsce = pod [[Nikopol (Bułgaria)|Nikopolem]]
| |
| − | |terytorium = Imperium Osmańskie
| |
| − | |przyczyna = zablokowanie przez krzyżowców twierdzy Nikopolis
| |
| − | |wynik = zwycięstwo tureckie
| |
| − | | |
| − | |strona1 =
| |
| − | | |
| − | [[File:Flag of Sigismund of Hungary.svg|22px]] [[Królestwo Węgier]]<ref name="Tuchman548"/>
| |
| − | | |
| − | *[[File:Flag of Transylvania (1350).svg|17px]] [[Siedmiogród]]<br>
| |
| − | | |
| − | [[File:Flag of Croatia (Early 16th century–1526) (Border).svg|22px]] [[Królestwo Chorwacji]]<ref name="Tuchman548"/><br>
| |
| − | | |
| − | [[File:Coa Romania Country Wallachia History 2 (14th century).svg|17px]] [[Wołoszczyzna]]<ref name=Hunyadi>The Crusades and the military orders: expanding the frontiers of latin christianity; Zsolt Hunyadi page 226</ref><br>
| |
| − | | |
| − | [[File:Flag of the Sovereign Military Order of Malta.svg|17px]] [[Zakon Maltański]]<ref name="Tuchman548"/>
| |
| − | | |
| − | [[File:Red St George's Cross.svg|17px]] '''[[Krzyżowcy]]:'''<br>
| |
| − | [[File:Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1400-1806).svg|17px]] [[Święte Cesarstwo Rzymskie|Świętego Cesarstwa Rzymskiego]]
| |
| − | *[[File:Coat of arms of Bohemian Crown.svg|17px]] [[Korona Czeska]]
| |
| − | *[[File:Savoie flag.svg|17px]] [[Księstwo Sabaudii-Piemontu]]
| |
| − | *[[File:Early Swiss cross.svg|17px]] [[Konfederacja Szwajcarska]]
| |
| − | [[File:Pavillon_royal_de_la_France.svg|17px]] [[Królestwo Francji]]<ref name="Tuchman548"/>
| |
| − | * [[File:Ancient Flag of Burgundy.svg|17px]] [[Księstwo Burgundii]]
| |
| − | [[File:Flag_of_Most_Serene_Republic_of_Venice.svg|17px]] [[Republika Wenecka]]<ref name="Tuchman548"/>
| |
| − | [[File:Flag_of_Genoa.svg|17px]] [[Republika Genui]]
| |
| − | [[File:Flag of the Second Bulgarian Empire.svg|17px]] [[Bułgarskie Carstwo]]<ref>Valerii︠a︡ Fol, ''Bulgaria: History Retold in Brief'', (Riga, 1999), 103.</ref><br />
| |
| − | [[File:Royal Standard of England (1406-1603).svg|17px]] [[Królestwo Anglii]]<br />
| |
| − | [[File:Alex K Kingdom of Poland-flag.svg|17px]] [[Królestwo Polskie]]<br />
| |
| − | [[File:Royal Banner of the Crown of Castile (Early Style)-Variant.svg|17px]] [[Kastylia-León]]<br />
| |
| − | [[File:Royal Banner of Aragón.svg|17px]] [[Królestwo Aragonii]]<br />
| |
| − | [[File:PortugueseFlag1385.svg|17px]] [[Królestwo Portugalii]]<br />
| |
| − | [[File:Bandera de Reino de Navarra.svg|17px]] [[Królestwo Nawarry]]<br />
| |
| − | [[File:Flag of the State of the Teutonic Order.svg|17px]] [[Zakon Krzyżacki]]<br />
| |
| − | [[File:Byzantine imperial flag, 14th century.svg|17px]] [[Byzantine Empire under the Palaiologos dynasty|Byzantine Empire]]<br />
| |
| − | | |
| − | |strona2 =
| |
| − | | |
| − | [[File:Ottoman red flag.svg|22px]] [[Imperium osmańskie]]
| |
| − | *[[File:Coat of arms of Moravian Serbia.svg|22px]] [[Moravian Serbia]]<ref name="Madgearu90">Alexandru Madgearu, ''The Wars of the Balkan Peninsula: Their Medieval Origins'', ed. Martin Gordon, (Scarecrow Press, 2008), 90.</ref>
| |
| − | | |
| − | |dowódca1 =
| |
| − | | |
| − | [[File:Sigismund Arms.svg|15px]] [[Zygmunt Luksemburski]]<br>
| |
| − | [[File:POL COA Ostoja Ścibor.svg|15px]] [[Stiborici Stibor]]<br>
| |
| − | [[File:Coat of arms of Croatia 1495.svg|15px|link=Croatia in union with Hungary]] [[Garai II. Miklós]]<br>
| |
| − | [[File:Arms of Robert dArtois.svg|15px]] [[Philip of Artois, Count of Eu|Philip, Count of Eu]]<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Surrender_(military)]</ref><br>
| |
| − | [[File:Boucicaut.svg|15px]] [[Jean Le Maingre]]<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Surrender_(military)]</ref><br>
| |
| − | [[File:Blason comte fr Nevers.svg|15px]] [[John the Fearless|John, Count of Nevers]]<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Surrender_(military)]</ref><br>
| |
| − | [[File:Blason Enguerrand VII, Seigneur de Coucy.svg|15px]] [[Enguerrand VII de Coucy|Enguerrand de Coucy]]<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Surrender_(military)]</ref><br>
| |
| − | [[File:Blason Jean de Vienne, Amiral de France.svg|15px]] [[Jean de Vienne]] '''†'''<br>
| |
| − | [[Jean de Carrouges]] '''†'''<br>
| |
| − | [[File:Arms of Mircea I of Wallachia.png|15px]] [[Mircea the Elder]]<br>
| |
| − | [[Lackfi II. István]]<br>
| |
| − | [[File:Coat of Arms of the Bulgarian Empire.PNG|15px]] [[Ivan Sratsimir]]<br>
| |
| − | [[file: Philippe de Naillac.jpg.png|15px]] [[Philibert de Naillac]]<br>
| |
| − | | |
| − | |dowódca2 =
| |
| − | | |
| − | [[File:Ottoman red flag.svg|22px]] [[Bayezid I]]
| |
| − | [[File:Ottoman red flag.svg|22px]] [[Çandarlı Ali Pasha]]<ref>{{cite book|last=Nicolle|first=David|title=Constantinople 1453: The End of Byzantium|url=https://books.google.com/books?id=9yGRZTZhlDQC&pg=PA19|year=2000|publisher=Osprey Publishing|isbn=978-1-84176-091-9|page=19|quote=Ali Pasha Candarli, who served Bayazit I so well (see Campaign 64, Nicopolis 1396) .}}</ref>
| |
| − | [[File:Coat of arms of Moravian Serbia.svg|22px]] [[Stefan Lazarević]]<br>
| |
| − | [[File:Ottoman red flag.svg|22px]] [[Evrenos]]
| |
| − | | |
| − | |siły1 = ok. 10 000 (głównie jazda)
| |
| − | | |
| − | |siły2 = ok. 15 000 – 20 000, w tym:<br />* 6 000 ciężkiej jazdy<br />* 3 000 janczarów
| |
| − | | |
| − | |straty1 = ok. 8 000
| |
| − | | |
| − | |straty2 = kilka tysięcy
| |
| − | | |
| − | |kod mapy = Bułgaria
| |
| − | |współrzędne =
| |
| − | |commons =
| |
| − | }}
| |
| − | {{Podboje Turcji Osmańskiej}}
| |
| − | {{Wojny węgiersko-tureckie}}
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {{SORTUJ:Bitwa, Nikopolis}}
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Bitwy w historii Rumunii]]
| |
| − | [[Kategoria:Bitwy w historii Bułgarii]]
| |
| − | [[Kategoria:Bitwy w historii Turcji]]
| |
| − | [[Kategoria:Bitwy w historii Imperium Osmańskiego]]
| |
| − | [[Kategoria:Bitwy w historii Węgier]] | |
