Klissza bevétele: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 48: | Linia 48: | ||
[[File:Clissa, principal fortezza del Turcho nella Dalmatia - Camocio Giovanni Francesco - 1574.jpg|250px|thumb|left|[[Klis Fortress]] (16th century)]] | [[File:Clissa, principal fortezza del Turcho nella Dalmatia - Camocio Giovanni Francesco - 1574.jpg|250px|thumb|left|[[Klis Fortress]] (16th century)]] | ||
| − | Papież Paweł III domagał się pewnych praw do Klis, | + | Papież Paweł III domagał się pewnych praw do Klis, |
| − | + | {{refn|group="Note"|According to Theodōros Spandouginos, Papal concern for Klis safety was expressed in a number of documents.<ref name="Spandouginos 105"/>}} | |
| − | + | , a we wrześniu 1536 r. W Kurii rozmawiano o wzmocnieniu obrony twierdzy<ref name="Setton 421">Setton (1984), p. 421.</ref>. Papież powiadomił Ferdynanda, że jest gotów podzielić koszty utrzymania odpowiedniego garnizonu w Klis<ref name="Setton 421"/>. Ferdynand wysłał pomoc Klisowi i najwyraźniej miał nadzieję utrzymać fortecę, kiedy Turcy ponownie ją oblężą<ref name="Setton 421"/>. Ferdynand rekrutował mężczyzn z Triestu i innych krajów Habsburgów, a papież wysyłał żołnierzy z Ankony<ref name="Setton 421"/>. W posiłkach znajdowało się około 3000 piechoty, co stanowiło znaczną siłę pomocniczą, dowodzoną przez Petara Kružicia, Niccolo dalla Torre i papieskiego komisarza Jacomo Dalmoro d'Arbe<ref name="Setton 421"/>. 9 marca 1537 r. Zeszli na ląd w pobliżu Klis, w miejscu zwanym S. Girolamo, z czternastoma kawałkami artylerii.<ref name="Setton 421"/> Po śmierci Ibrahima Sulejman wysłał 8 000 ludzi pod dowództwem Murata-błagającego Tardica (Amurat Vaivoda), Chorwata, który urodził się w Sibeniku, aby udał się i obległ fortecę Klis (Clissa) i walczył z Kruziciem<ref name="Spandouginos 75">Spandouginos (1997), p. 75.</ref>. Początkowe spotkanie z chrześcijańskimi siłami pomocowymi z Turkami było niezdecydowane, ale 12 marca zostali przytłoczeni przybyciem dużej liczby Turków<ref name="Setton 421"/>. | |
| − | + | Próby uwolnienia cytadeli zakończyły się farsą<ref name="Bousfield 313"/>. Źle wywiercone posiłki wysłane przez Habsburgów uciekły w obawie przed Turkami, a ich próby ponownego wejścia na pokład łodzi w Zatoce Solin spowodowały zatonięcie wielu statków<ref name="Bousfield 313"/>. Niccolo dalla Torre i papieskiemu komisarzowi udało się uciec.<ref name="Spandouginos 75"/> Sam krąg - który miał lewą fortecę do kontaktu ze posiłkami - został schwytany i stracony; widok jego głowy na patyku przytłoczonym przez pozostałych obrońców Klis, którzy byli teraz gotowi zrezygnować z fortecy w zamian za bezpieczne przejście na północ<ref name="Bousfield 313"/>. Po śmierci Kružicia i przy braku zapasów wody obrońcy Klis ostatecznie poddali się Turkom w zamian za wolność, 12 marca 1537 r.<ref name="Povijest Klisa"/><ref name="Perojevic198">Perojević (1931), p. 198</ref> Wielu mieszkańców uciekło z miasta, podczas gdy Uskoci wycofali się do miasta Senj, gdzie kontynuowali walkę z armią osmańską.<ref name="Povijest Klisa"/> | |
== Następstwa == | == Następstwa == | ||
Wersja z 13:09, 7 lip 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Klissza bevétele (pol. Oblężenie Klisa lub Bitwa pod Klisem, chor. Bitka kod Klisa 1537, tur. Klise Kuşatması) było oblężeniem twierdzy Klis w Królestwie Chorwacji w obrębie monarchii Habsburgów. Oblężenie twierdzy, które trwało ponad dwie dekady, oraz ostatnia bitwa pod Klis w 1537 r., toczyły się w ramach wojen osmańsko-habsburskich między broniącymi siłami chorwackimi - Habsburgami pod dowództwem chorwackiego feudalnego władcy Petara Kružicia oraz atakującą armię osmańską pod dowództwem generała osmańskiego Murat-beg Tardićia. Po decydującym zwycięstwie Osmanów w bitwie na polu Krbavskim w 1493 r., a zwłaszcza po bitwie pod Mohaczem w 1526 r., Chorwaci nadal bronili się przed atakami osmańskimi. Podbój osmański w pierwszych latach XVI wieku spowodował powstanie Uskoków, pod dowództwem chorwackiego kapitana Petara Kružicia, zwanego także księciem Klis. W ramach systemu obronnego Habsburgów Uskokowie wykorzystawi bazę w Klis jako ważną pozycję obronną. Walczyli prawie samotnie z Turkami i przez ponad dwie dekady bronili twierdzy przed atakami osmańskimi.[1] Po ostatniej bitwie, która zakończyła się zwycięstwem osmańskim i śmiercią Petara Kružicia, obrońcy Klis, którym brakowało zapasów wody, ostatecznie poddali się Turkom w zamian za wolność 12 marca 1537 r. Obywatele uciekli z miasta, podczas gdy Uskoki wycofały się do miasta Senj, gdzie kontynuowali walkę z armią osmańską. Klis stał się centrum administracyjnym [Kliški sandžak sandżaku Klis] w Bosnia Eyalet i takim pozostał przez stulecia. Spis treściTłoPo upadku Królestwa Bośni w ręce osmańskie w 1463 r. Południowa i środkowa część Królestwa Chorwacji pozostała niezabezpieczona, której obrony pozostawiono szlachcie chorwackiej, która zatrzymywała mniejsze wojska na umocnionych obszarach granicznych na własny koszt . [2] Decydujące zwycięstwo Osmanów w bitwie na polu Krbava w 1493 r. Wstrząsnęło całą Chorwacją. Nie zniechęciło to jednak Chorwatów do podejmowania bardziej zdecydowanych i wytrwałych prób obrony przed atakami znacznie większego wroga. Nowa fala podboju osmańskiego rozpoczęła się w 1521 r., Po czym znaczna część Chorwacji została podbita lub splądrowana[2]. 29 sierpnia 1526 r. W bitwie pod Mohaczem chrześcijańskie siły lodowe króla Ludwika II zostały pokonane przez siły osmańskie pod lodem przez sułtana Sulejmana Wspaniałego.[3] Ludwik zginął w bitwie, która poległa pod koniec niepodległego Królestwa Węgier, ponieważ zmarł bez spadkobiercy. Zarówno Królestwa Węgier, jak i Chorwacja stały się spornymi terytoriami z roszczeniami zarówno imperiów Habsburgów, jak i Imperium Osmańskiego. Ferdynand I, arcyksiążę Austrii, członek rodu Habsburgów, brat Świętego Cesarza Rzymskiego Karola V i samego przyszłego Świętego Cesarza Rzymskiego, poślubił siostrę Ludwika II[4] i został wybrany królem przez szlachciców obu Węgier i Chorwacja.[5]{{refn|group="Note"|The Croatian nobles had convened the 1527 election in Cetin to confirm Ferdinand as their king.[6] Ze względu na swoje położenie Twierdza Klis była ważną pozycją obronną podczas podboju Osmanów na Bałkanach[7]. Twierdza stoi wzdłuż trasy, przez którą Turcy mogą przedostać się przez barierę górską oddzielającą przybrzeżne niziny od okolic Splitu od osmańskiej Bośni.[7] Chorwacki feudał Lord Petar Kružić skomponował garnizon złożony z chorwackich uchodźców, którzy korzystali z bazy w Klis zarówno w celu powstrzymania Turków, jak i udziału w marudach i piractwie przeciwko żegludze przybrzeżnej.[7] Chociaż nominalnie akceptując suwerenność cesarza Habsburgów Ferdynanda, który uzyskał koronę chorwacką w 1527 r., Kružić i jego wolniutki Uskoks byli dla siebie prawem[7]. OblężenieNieudane próbyOd 1513 r. Petar Kružić był jednym z dowódców twierdzy Klis[8]. Turcy kilkakrotnie próbowali podbić Twierdzę Klis.[1] Pierwsza poważna próba została podjęta przez Skender-beg Ornosovic w 1515 r.[1] Turcy zdobyli Klis, wioskę tuż pod fortecą o tej samej nazwie, ale garnizon w twierdzy powyżej utrzymał.[9] Kružić został awansowany na kapitana Twierdzy Klis przez Petara Berislavicia w 1520 r.[8] Druga poważna próba została podjęta w 1520 r.[1][10], a rok później Makut Pasza podjęła kolejną próbę z dodatkowym 2000 piechotą, 50 jeźdźcami i sprzętem oblężniczym[11]. Kolejną nieudaną próbę podjęli w 1522 r. Hasan-Pasza z Mostaru i Mehmed-błagał Mihalbegović.[1][12] Później tego samego roku Mihalbegovic podjął kolejną próbę oblężenia 3000 żołnierzy, ale znów poniósł porażkę.[1] W 1523 r. Twierdza Klis została ponownie zaatakowana przez armię sułtana[12]. Próbę podjął także Gazi Husrev-beg w 1526 i 1528, a później w 1531 i 1532.[1] W 1534 r. Osmanie pod Mihalbegoviciem przeprowadzili miesięczne oblężenie ze stałą skoncentrowaną armatą[1]. Ferdynand wezwał papieża do wysłania statków w celu złagodzenia oblężenia osmańskiego [12]. Chociaż Turcy ostatecznie zlikwidowali oblężenie, Ferdinand był niezadowolony, że Papież nie udzielił żadnej pomocy w obronie twierdzy[13]. W 1535 r. Turcy próbowali przejąć fortecę przez zdradę, a ponownie w 1536 r., Ale nie udało im się to w obu przypadkach[1]. W tym roku Turcy rozpoczęli nowe oblężenie, które potrwa do ostatecznego upadku twierdzy.[1] In 1534, the Ottomans under Mihalbegović laid a months-long siege with a constant concentrated cannonade.[1] Ferdinand urged the Pope to send ships to relieve the Ottoman siege.[14] Although the Ottomans Kiedy duże siły osmańskie zagroziły fortecy, Kruzic zwrócił się do Ferdynanda o pomoc, ale uwaga cesarza została odwrócona przez atak osmański w Slawonii[7]. Koło poprowadziło obronę Klis i wraz ze swoimi żołnierzami walczyło prawie samotnie przeciwko Turkom, gdy wielokrotnie rzucali armie przeciwko twierdzy.[1] Żadne wojska króla węgierskiego nie przybyły, ponieważ zostali zamordowani przez Turków w bitwie pod Mohaczami w 1526 r., A Wenecjanie narazili się na wysłanie jakiejkolwiek pomocy[1]. Tylko papież był gotów zapewnić ludzi i pieniądze.[1] Ostatnia bitwaPapież Paweł III domagał się pewnych praw do Klis, , a we wrześniu 1536 r. W Kurii rozmawiano o wzmocnieniu obrony twierdzy[15]. Papież powiadomił Ferdynanda, że jest gotów podzielić koszty utrzymania odpowiedniego garnizonu w Klis[15]. Ferdynand wysłał pomoc Klisowi i najwyraźniej miał nadzieję utrzymać fortecę, kiedy Turcy ponownie ją oblężą[15]. Ferdynand rekrutował mężczyzn z Triestu i innych krajów Habsburgów, a papież wysyłał żołnierzy z Ankony[15]. W posiłkach znajdowało się około 3000 piechoty, co stanowiło znaczną siłę pomocniczą, dowodzoną przez Petara Kružicia, Niccolo dalla Torre i papieskiego komisarza Jacomo Dalmoro d'Arbe[15]. 9 marca 1537 r. Zeszli na ląd w pobliżu Klis, w miejscu zwanym S. Girolamo, z czternastoma kawałkami artylerii.[15] Po śmierci Ibrahima Sulejman wysłał 8 000 ludzi pod dowództwem Murata-błagającego Tardica (Amurat Vaivoda), Chorwata, który urodził się w Sibeniku, aby udał się i obległ fortecę Klis (Clissa) i walczył z Kruziciem[16]. Początkowe spotkanie z chrześcijańskimi siłami pomocowymi z Turkami było niezdecydowane, ale 12 marca zostali przytłoczeni przybyciem dużej liczby Turków[15]. Próby uwolnienia cytadeli zakończyły się farsą[17]. Źle wywiercone posiłki wysłane przez Habsburgów uciekły w obawie przed Turkami, a ich próby ponownego wejścia na pokład łodzi w Zatoce Solin spowodowały zatonięcie wielu statków[17]. Niccolo dalla Torre i papieskiemu komisarzowi udało się uciec.[16] Sam krąg - który miał lewą fortecę do kontaktu ze posiłkami - został schwytany i stracony; widok jego głowy na patyku przytłoczonym przez pozostałych obrońców Klis, którzy byli teraz gotowi zrezygnować z fortecy w zamian za bezpieczne przejście na północ[17]. Po śmierci Kružicia i przy braku zapasów wody obrońcy Klis ostatecznie poddali się Turkom w zamian za wolność, 12 marca 1537 r.[1][18] Wielu mieszkańców uciekło z miasta, podczas gdy Uskoci wycofali się do miasta Senj, gdzie kontynuowali walkę z armią osmańską.[1] NastępstwaPlik:Cannon-in-klis.JPG Cannon in the Klis Fortress Podczas wojen osmańskich w Europie Twierdza Klis stała się centrum administracyjnym lub marzeniem (Kilis Sancağı) Bosnia Eyalet i tak pozostanie przez stulecie. [1] Jako pierwsza ucieczka marzeń Klis, Murat-beg Tardic zbudował znaczący meczet wewnątrz Twierdzy Klis [18]. W tym samym roku siły osmańskie zajęły Wronę, zaś Nadin i Perusic polegli w 1538 r. [19] During the Ottoman wars in Europe, Klis Fortress became an administrative centre or sanjak (Kilis Sancağı) of the Bosnia Eyalet, and would remain so for a century.[1] As the first Sanjak-Beg of Klis, Murat-beg Tardić built a notable mosque inside the Klis Fortress.[19] That same year, the Ottoman forces took Vrana, while Nadin and Perušić fell in 1538.[20] Kilka miesięcy po upadku Klis rozpoczęła się wojna osmańsko-wenecka w latach 1537–1540, a podczas tej wojny, podobnie jak wojna osmańsko-wenecka w latach 1570–1573, Osmanie zajęli znaczną część dalmatyńskiego zaplecza w pobliżu Sibenika i Zadaru [ 19] 7 kwietnia 1596 r. Szlachcic w Splicie Ivan Alberti i Nikola Cindro wraz z nieregularnymi Uskoci, Poljicani i Kaštelani zorganizowali wyzwolenie Klis. [1] Udało im się to, korzystając z dysydenckich elementów garnizonu osmańskiego. [1] [20] W odpowiedzi Mustafa-błagał sprowadzając ponad 10 000 żołnierzy pod fortecę. [1] Generał Ivan Lenković, prowadzący 1000 Uskoci, przyszedł z pomocą 1500 obrońcom Klis [1] Podczas bitwy Ivan Lenković i jego ludzie wycofali się po tym, jak został ranny w bitwie, a forteca została utracona przez Turków, 31 maja. [1] Niemniej jednak ta tymczasowa ulga rozbrzmiewała w Europie i wśród miejscowej ludności [1]. Months after the fall of Klis, the Ottoman–Venetian War of 1537-1540 started, and in that war, as well as the Ottoman–Venetian War of 1570-1573, the Ottomans took much of the Dalmatian hinterland near Šibenik and Zadar.[20] On 7 April 1596, Split noblemen Ivan Alberti and Nikola Cindro, along with Uskoci, Poljičani, and Kaštelani irregulars, organized a liberation of Klis.[1] Assisted by dissident elements of the Ottoman garrison, they succeeded.[1][21] Mustafa-beg responded by bringing more than 10,000 soldiers under the fortress.[1] General Ivan Lenković, leading 1,000 Uskoci, came in relief of the 1,500 Klis defenders.[1] During the battle, Ivan Lenković and his men retreated after he was wounded in battle, and the fortress was lost to the Ottomans, on 31 May.[1] Nevertheless, this temporary relief resounded in Europe and among the local population.[1] Wenecjanie walczyli przez dziesięciolecia, zanim w końcu udało im się ponownie wziąć Klis. [1] Podczas wojny kreteńskiej w latach 1645–1669 Wenecjanie w Dalmacji cieszyli się poparciem miejscowej ludności, zwłaszcza Morlachów (Morlacchi). [1] Wenecki dowódca Leonardo Foscolo zdobył kilka fortów, odbił Novigrad, tymczasowo zdobył Twierdzę Knin i zdołał zmusić garnizon Twierdzy Klis do poddania się. [21] [22] The Venetians fought for decades before they finally managed to re-take Klis.[1] During the Cretan War of 1645-1669, the Venetians in Dalmatia enjoyed the support of the local population, particularly the Morlachs (Morlacchi).[1] Venetian commander Leonardo Foscolo seized several forts, retook Novigrad, temporarily captured the Knin Fortress, and managed to compel the garrison of Klis Fortress to surrender.[22][23] References
Dalsze czytanie
Linki zewnętrzne
|
|
Przypisy
- ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 1,19 1,20 1,21 1,22 1,23 1,24 Listeš, Srećko. "Povijest Klisa". Official website - klis.hr (po chorwacku). Municipality of Klis. [dostęp:2010-05-16].
- ↑ Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu
<ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwieÁgoston and Alan Masters163-164 - ↑ Turnbull (2003), p. 49.
- ↑ Turnbull (2003), pp. 49–51.
- ↑ Corvisier and Childs (1994), p. 289
- ↑ R. W. Seton-Watson. The southern Slav question and the Habsburg Monarchy. str. 18. https://archive.org/stream/southernslavques00seto/southernslavques00seto_djvu.txt.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu
<ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwieSingleton 60-61 - ↑ 8,0 8,1 "Klis –vrata Dalmacije" [Klis – A gateway to Dalmatia] (PDF). Građevinar (po chorwacku). Zagreb: Croatian Society of Civil Engineers. 53 (9): str. 605–611. Wrzesień 2001. ISSN 0350-2465. [dostęp:2009-12-17].
- ↑ Perojević (1931), p. 35
- ↑ Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu
<ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwiegrađevinar - ↑ Perojević (1931), p. 45
- ↑ 12,0 12,1 Spandouginos (1997), p. 72. Błąd rozszerzenia cite: Nieprawidłowy znacznik
<ref>; nazwę „Spandouginos 72” zdefiniowano więcej niż raz z różną zawartością - ↑ Schutte (1977), p. 80.
- ↑ Schutte (1977), p. 63.
- ↑ 15,0 15,1 15,2 15,3 15,4 15,5 15,6 Setton (1984), p. 421.
- ↑ 16,0 16,1 Spandouginos (1997), p. 75.
- ↑ 17,0 17,1 17,2 Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu
<ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwieBousfield 313 - ↑ Perojević (1931), p. 198
- ↑ {{#invoke:Citation/CS1|citation |CitationClass=journal }}
- ↑ 20,0 20,1 {{#invoke:Citation/CS1|citation |CitationClass=journal }}
- ↑ Setton (1984), p. 9.
- ↑ Fraser (1854), pp. 244–245.
- ↑ Setton (1991), pp. 148–149.