V wyprawa krzyżowa: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 48: Linia 48:
 
| nazwa    = Piąta Krucjata
 
| nazwa    = Piąta Krucjata
 
| epoka        = średniowiecze
 
| epoka        = średniowiecze
| konflikt      = the [[Crusades]]
+
| konflikt      = wyprawy krzyżowe
 
| grafika      = Capturing Damiate.jpg
 
| grafika      = Capturing Damiate.jpg
 
| image_size  = 300px
 
| image_size  = 300px
 
| opis grafiki    = Frisian crusaders confront the Tower of [[Damietta]], Egypt
 
| opis grafiki    = Frisian crusaders confront the Tower of [[Damietta]], Egypt
 
| czas        = 1217–1221
 
| czas        = 1217–1221
| miejsce      = [[Levant]] and [[Egypt]]
+
| miejsce      = [[Lewant]] i [[Egipt]]
 
| terytorium  =  
 
| terytorium  =  
 
| przyczyna =   
 
| przyczyna =   
| wynik      = [[Muslim]] victory<br>
+
| wynik      = Zwycięstwo mahometan<br>
* Eight-year truce between the Ayyubids and the Crusaders
+
* Ośmioletni rozejm między Ayyubidami a krzyżowcami
 
| jednostki1 =  
 
| jednostki1 =  
 
| jednostki2 =  
 
| jednostki2 =  
 
| strona1  =
 
| strona1  =
[[Plik:Royal banner of Janus of Cyprus.svg|20px|border]]&nbsp;[[Ciprusi Királyság]]<br />
+
[[Plik:Royal banner of Janus of Cyprus.svg|20px|border]]&nbsp;[[Królestwo Cypru]]<br />
[[Plik:Royal_Standard_of_the_King_of_France.svg|20px|border]]&nbsp;[[Francia Királyság]]<br />
+
[[Plik:Royal_Standard_of_the_King_of_France.svg|20px|border]]&nbsp;[[Królestwo Francji]]<br />
[[Plik:Vexillum_Regni_Hierosolymae.svg|20px|border]]&nbsp;[[Jeruzsálemi Királyság]]<br />
+
[[Plik:Vexillum_Regni_Hierosolymae.svg|20px|border]]&nbsp;[[Królestwo Jerozolimskie]]<br />
[[Plik:Flag of Hungary (11th c. - 1301).svg|20px]]&nbsp;[[Magyar Királyság]]<br />
+
[[Plik:Flag of Hungary (11th c. - 1301).svg|20px]]&nbsp;[[Królestwo Węgier]]<br />
[[Plik:Banner_of_the_Holy_Roman_Emperor_(after_1400).svg|20px]]&nbsp;[[Német-római Birodalom]]<br />
+
[[Plik:Banner_of_the_Holy_Roman_Emperor_(after_1400).svg|20px]]&nbsp;[[Święte Cesarstwo Rzymskie]]<br />
[[Plik:Flag_of_the_Papal_States_%281808-1870%29.svg|20px]]&nbsp;[[Pápai Állam]]<br />
+
[[Plik:Flag_of_the_Papal_States_%281808-1870%29.svg|20px]]&nbsp;[[Państwo Papieskie]]<br />
[[Plik:Cross of the Knights Templar.svg|20px|border]]&nbsp;[[templomosok]]<br />
+
[[Plik:Cross of the Knights Templar.svg|20px|border]]&nbsp;[[Templariusze]]<br />
[[Plik:German Cross.svg|20px|border]]&nbsp;[[Német Lovagrend|teuton lovagok]]<br />
+
[[Plik:German Cross.svg|20px|border]]&nbsp;[[Zakon Krzyżacki]]<br />
[[Plik:Cross of the Knights Hospitaller.svg|20px]]&nbsp;[[Máltai lovagrend|ispotályosok]]
+
[[Plik:Cross of the Knights Hospitaller.svg|20px]]&nbsp;[[Zakon Maltański]]
 
   | védekező =  
 
   | védekező =  
[[Plik:Flag of Ayyubid Dynasty.svg|20px]]&nbsp;[[Ajjúbidák|Ajjúbida Birodalom]]
+
[[Plik:Flag of Ayyubid Dynasty.svg|20px]]&nbsp;[[Imerium Ajjúbidów]]
 
'''[[Crusaders]]:'''
 
'''[[Crusaders]]:'''
*[[Holy Roman Empire]]
+
*[[Święte Cesarstwo Rzymskie]]
**[[Duchy of Austria|Austria]]
+
**[[Księstwo Austri]]
**[[County of Tyrol|Tyrol]]
+
**[[Hrabstwo Tyrolu]]
**[[Duchy of Bavaria|Bavaria]]
+
**[[Księstwo Bawarii]]
**[[Duchy of Merania|Merania]]
+
**[[Księstwo Meranii]]
**[[Landgraviate of Thuringia|Thuringia]]
+
**[[Landgrafstwo Turyngii]]
**[[County of Holland|Holland]]
+
**[[Hrabstwo Holandii]]
 
**[[Margraviate of Baden|Baden]]
 
**[[Margraviate of Baden|Baden]]
**[[Electorate of Cologne|Cologne]]
+
**[[Elektorat Kolonii]]
**[[Bishopric of Brixen|Brixen]]
+
**[[Biskupstwo Brixen]]
**[[Bishopric of Passau|Passau]]
+
**[[Biskupstwo Passawy]]
**[[Republic of Genoa|Genoa]]
+
**[[Republika Genui]]
*[[Kingdom of Sicily]]  
+
*[[Królestwo Sycylii]]  
*[[Kingdom of Hungary]]
+
*[[Królestwo Wegier]]
**[[Kingdom of Croatia (1102-1526)|Croatia]]
+
**[[Królestwo Chorwacji]]
**[[Principality of Halych|Halych]]
+
**[[Księstwo Halickie]]
*[[Kingdom of France]]
+
*[[Królestwo Francji]]
**[[County of Flanders|Flanders]]
+
**[[Hrabstwo Flandrii]]
**[[County of Rodez|Rodez]]
+
**[[Hrabstwo Rodos]]
*[[Papal States]]
+
*[[Państwo Papieskie]]
 
'''[[Crusader states#First Crusade|Levantine Crusader states]]:'''
 
'''[[Crusader states#First Crusade|Levantine Crusader states]]:'''
*[[Kingdom of Jerusalem]]
+
*[[Królestwo Jerozolimskie]]
*[[Kingdom of Cyprus]]
+
*[[Królestwo Cypru]]
 
'''[[Frankokratia|Balkan Crusader states]]:'''
 
'''[[Frankokratia|Balkan Crusader states]]:'''
*[[Latin Empire of Constantinople|Latin Empire]]
+
*[[Cesarstwo Łacińskie]]
 
'''[[Military order (society)|Crusading orders]]:'''
 
'''[[Military order (society)|Crusading orders]]:'''
*[[Knights Templar]]
+
*[[Templariusze]]
*[[Teutonic Order]]
+
*[[Zakon Krzyżacki]]
*[[Knights Hospitaller]]
+
*[[Zakon Joannitów]]
'''[[Islam|Muslim allies]]:'''
+
'''[[Muzułmańscy sojusznicy]]:'''
*[[Sultanate of Rûm]]
+
*[[Sułtanat Rûm]]
  
 
| strona2  =
 
| strona2  =
 
'''[[Crusades|Muslim forces]]:'''
 
'''[[Crusades|Muslim forces]]:'''
 
* [[Ayyubids|Ayyubid Sultanate]]
 
* [[Ayyubids|Ayyubid Sultanate]]
** [[Emirate of Damascus|Damascus]]
+
** [[Emirat Damaszku]]
** [[Emirate of Homs|Homs]]
+
** [[Emirat Homs]]
** [[Emirate of Hama|Hama]]
+
** [[Emirat Hamy]]
** [[Emirate of Aleppo|Aleppo]]
+
** [[Emirat Aleppo]]
** [[Emirate of Baalbek|Baalbek]]
+
** [[Emirat Baalbek]]
 
| strona3  =  
 
| strona3  =  
 
| dowódca1  =  [[John of Brienne]]<br/> [[Bohemond IV of Antioch|Bohemond IV]]<br/> [[Hugh I of Cyprus|Hugh I]] <br/> [[Kaykaus I]] <br/> [[Frederick II, Holy Roman Emperor|Frederick II]]<br/> [[Leopold VI, Duke of Austria|Leopold VI]]<br/> [[Albert IV, Count of Tyrol|Albert IV]]<br/> [[Louis I, Duke of Bavaria|Ludwig I]]<br/> [[Louis IV, Landgrave of Thuringia|Louis IV]] † <br/> [[Otto I, Duke of Merania|Otto I]]<br/> [[Pedro de Montaigu]]<br/> [[Hermann von Salza]]<br/>[[Guérin de Montaigu]]<br/> [[Andrew II of Hungary|Andrew II]] <br/>  [[William I, Count of Holland|William I]] <br/>  [[Philip II of France|Phillip II]] <br/>  [[Henry I of Rodez]] † <br/>  [[Pelagio Galvani]]
 
| dowódca1  =  [[John of Brienne]]<br/> [[Bohemond IV of Antioch|Bohemond IV]]<br/> [[Hugh I of Cyprus|Hugh I]] <br/> [[Kaykaus I]] <br/> [[Frederick II, Holy Roman Emperor|Frederick II]]<br/> [[Leopold VI, Duke of Austria|Leopold VI]]<br/> [[Albert IV, Count of Tyrol|Albert IV]]<br/> [[Louis I, Duke of Bavaria|Ludwig I]]<br/> [[Louis IV, Landgrave of Thuringia|Louis IV]] † <br/> [[Otto I, Duke of Merania|Otto I]]<br/> [[Pedro de Montaigu]]<br/> [[Hermann von Salza]]<br/>[[Guérin de Montaigu]]<br/> [[Andrew II of Hungary|Andrew II]] <br/>  [[William I, Count of Holland|William I]] <br/>  [[Philip II of France|Phillip II]] <br/>  [[Henry I of Rodez]] † <br/>  [[Pelagio Galvani]]
Linia 132: Linia 132:
  
  
| siły1  = 32,000 men
+
| siły1  = 32.000 ludzi
 
| siły2  = nieznane
 
| siły2  = nieznane
 
| straty1 = nieznane
 
| straty1 = nieznane

Wersja z 17:19, 9 lip 2020

V wyprawa krzyżowa – wyprawa wojenna podjęta w 1217 roku[1]. Wydarzenia towarzyszące czwartej wyprawie krzyżowej nie zraziły papieża Innocentego III do idei krucjat[2] i w 1215 roku proklamował on nową krucjatę na IV soborze laterańskim[3]. Udział w niej wzięło rycerstwo francuskie, włoskie, węgierskie, niemieckie. Tym razem na wezwanie papieża odpowiedziało wielu możnych. Nowa wyprawa miała zostać skierowana do Egiptu.

Većina europskih vladara su već bili u nekim sukobima i nisu mogli napustiti svoje zemlje na duže vrijeme. Andrija II. Madžarski, Leopold VI. Austrijski i, nešto kasnije, križarska flota s područja donje Rajne se napokon uputila u Akru (20.000 vitezova i 12.000 garnizona, najveća križarska vojska do tada). Tu su im se pridružili Ivan od Briennea, kralj Jeruzalemskog kraljevstva, Hugo I. Ciparski, i Princ Bohemud IV. Antiohijski kako bi se borili protiv Ejubida u Siriji.

W 1215 roku krzyż przyjął przyszły cesarz Fryderyk II Hohenstauf. Do wyprawy przyłączyło się też wielu francuskich możnych, chociaż konflikt zbrojny z Anglią spowodował pewne opóźnienie ich wyjazdu. Pod koniec lata 1217 roku w Akce zaczęły się gromadzić pierwsze oddziały krzyżowców. W listopadzie znaczące siły krzyżowców pod wodzą króla Węgier Andrzeja II, księcia Antiochii Boemunda IV Jednookiego oraz króla Cypru Hugona I Cypryjskiego podjęły działania na terenie Zajordanii. Muzułmanie wycofali się do Damaszku. W tej sytuacji krzyżowcy zdecydowali się również na odwrót, nie przystępując zimą do oblężenia miasta.

Rozczarowany przebiegiem dotychczasowych działań król węgierski postanowił wracać do domu. Jego nagły wyjazd wywołał konsternację wśród baronów Outremer. Sytuację poprawiło jednak w pewnym stopniu przybycie do Akki w kwietniu 1218 roku nowych oddziałów krzyżowców francuskich i niemieckich. Niemniej sam cesarz pozostawał nadal w Europie.

W maju 1218 roku silna flota krzyżowców, pozostawiając w Ziemi Świętej kontyngent niemiecki, wypłynęła z Akki w kierunku Damietty. Dowodzone przez króla jerozolimskiego Jana z Brienne wojska krzyżowców zdobyły położoną w pobliżu Damietty twierdzę i przystąpiły do oblężenia miasta. W imieniu papieża dowództwo nad wyprawą sprawował jego legat, kardynał Pelagio Galvani.

Wśród oblegających Damiettę krzyżowców zaczęły się wkrótce szerzyć choroby. Muzułmanie gotowi byli na podjęcie z krzyżowcami rokowań pokojowych. W zamian za wycofanie się z Egiptu zaproponowali im zwrot Jerozolimy i relikwii Krzyża Świętego. Pelagio Galvani odrzucił jednak tę propozycję. Prawdopodobnie papież i kupcy włoscy przekonali go, iż prawdziwym celem wyprawy jest podbój Egiptu.

W listopadzie 1219 roku krzyżowcom udało się w końcu zdobyć Damiettę. Droga do Kairu stanęła przed nimi otworem.

W lipcu 1220 roku wojska krzyżowe zaczęły posuwać się w górę Nilu. Opieszałość krzyżowców pozwoliła jednak Al-Kamilowi na przygotowanie się do obrony. Wojska egipskie okrążyły armię krzyżowców, a jednocześnie flota sułtana odcięła ich od Damietty. Kardynałowi Galvaniemu udało się wyrwać z oblężenia, jednak większość armii zmuszona została do kapitulacji. W następnym roku krzyżowcy opuścili Damiettę i powrócili do Akki. Sny o łatwym podboju Egiptu się rozwiały.

Nawiązania w kulturze

Krucjata została opisana przez Zofię Kossak w powieści pt. Bez oręża.

Zobacz też

Przypisy

  1. The Fifth Crusade, historylearning.com [dostęp 2018-01-24] (ang.).
  2. The Fifth Crusade, „Encyclopedia Britannica” [dostęp 2018-01-24] (ang.).
  3. The Fifth Crusade, historylearning.com [dostęp 2018-01-24] (ang.).

Bibliografia

  • Steven Runciman: A History of the Crusaders, Volume III: The Kingdom of Acre and the later Crusaders. London: The Folio Society, 1994.

Piąta Krucjata

wyprawy krzyżowe
Frisian crusaders confront the Tower of Damietta, Egypt
Frisian crusaders confront the Tower of Damietta, Egypt
Czas 1217–1221
Miejsce Lewant i Egipt
Wynik Zwycięstwo mahometan
  • Ośmioletni rozejm między Ayyubidami a krzyżowcami
Strony konfliktu
20px Królestwo Cypru

20px Królestwo Francji
20px Królestwo Jerozolimskie
20px Królestwo Węgier
20px Święte Cesarstwo Rzymskie
Plik:Flag of the Papal States (1808-1870).svg Państwo Papieskie
Plik:Cross of the Knights Templar.svg Templariusze
German Cross.svg Zakon Krzyżacki
Cross of the Knights Hospitaller.svg Zakon Maltański

Muslim forces:
Dowódcy
John of Brienne
Bohemond IV
Hugh I
Kaykaus I
Frederick II
Leopold VI
Albert IV
Ludwig I
Louis IV
Otto I
Pedro de Montaigu
Hermann von Salza
Guérin de Montaigu
Andrew II
William I
Phillip II
Henry I of Rodez
Pelagio Galvani

I. János jeruzsálemi király
IV. Bohemund antiochiai fejedelem
II. András magyar király
I. Hugó ciprusi király
VI. Lipót osztrák herceg
Pelagius Galvani
I. Lajos bajor herceg

Al-Adil
Al-Kamil
Al-Mu'azzam
Al-Mujahid
Al-Muzaffar Mahmud
Al-Aziz Muhammad
Bahramshah


I. al-Ádil egyiptomi szultán
al-Kámil egyiptomi szultán
al-Muazzam Ísza damaszkuszi szultán

Siły
32.000 ludzi nieznane
Straty
nieznane nieznane

18px Wojny Chorwatów

Oblężenie Zary (1202)  ♦  IV wyprawa krzyżowa  ♦  V wyprawa krzyżowa  ♦  Bitwa na równinie Mohi (1241)  ♦  Bitwa pod Bliską (1322)  ♦  Oblężenie Zary (1345–46)  ♦  Bitwa pod Samoborem (1441)  ♦  Bitwa pod Zlaticą (1443)  ♦  Bitwa pod Warną (1444)  ♦  Bitwa nad Uną (1483)  ♦  Bitwa w wąwozie Vrpile (1491)  ♦  Bitwa na Krbavskim Polu (1493)  ♦  Bitwa pod Dubicą (1513)  ♦  Bitwa o Jajce (1518)  ♦  Oblężenie Knina (1522)  ♦  Oblężenie Ostrovicy (1523)  ♦  Bitwa pod Mohaczem (1526)  ♦  Węgierska kampania (1527–38)