|
|
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | [[Kategoria:1b]] | + | #PATRZ [[Bitka kod Bliske]] |
| − | [[Kategoria:Strony importowane z chorwackiej Wikipedii]]
| |
| − | {{Uwaga|
| |
| − | |strona = https://hr.wikipedia.org/wiki/Bitka_kod_Bliske
| |
| − | |autorzy = https://hr.wikipedia.org/w/index.php?title=Bitka_kod_Bliske&action=history
| |
| − | |nota = chorwacki
| |
| − | }}
| |
| | | | |
| − | {|
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |-style="vertical-align:top;"
| |
| − | |
| |
| − | | |
| − | '''Bitwa pod Bliską''' (dziś [[Blizna]] na północny-zachód od [[Trogir]]u w Chorwacja) to bitwa, w której w 1322 r. armia koalicji książąt chorwackich i miast dalmatyńskich pod dowództwem slawońskiego bana [[Ivan I. Babonić|Ivana I. Babonića]] pokonała siły chorwacko-dalmatyńskiego bana [[Mladen II. Šubić Bribirski|Mladena II. Šubića Bribirsiego]] i jego sojuszników.
| |
| − | | |
| − | <small><small>'''Bitka kod Bliske''' (danas [[Blizna]] u zaleđu [[Trogir]]a, [[Zagora]], [[Hrvatska]]) je bitka u kojoj je godine [[1322.]] vojska koalicije hrvatskih knezova i dalmatinskih gradova pod zapovjedništvom [[Dodatak:Popis hrvatskih banova|slavonskog bana]] [[Ivan Babonić|Ivana Babonića]] porazila snage hrvatsko-dalmatinskog bana [[Mladen II. Šubić Bribirski|Mladena II. Šubića Bribirskog]] i njegovih saveznika. </small></small>
| |
| − | | |
| − | == Szerszy kontekst bitwy ==
| |
| − | | |
| − | Po śmierci [[Pavao I. Šubić Bribirski|Pawła I. Šubića Bribirskiego]], chorwacko-dalmatyńskiego bana i władcy Bośni, Humu i dalmatyńskich miast, która nastąpiła 1 maja 1312 r., jego najstarszy syn [[Mladen II.|Mladen II]] przejął jego własność, stając się automatycznie chorwacko-dalmatyńskim i bośniackim banem, Ponieważ w tym czasie władza chorwacko-węgierskiego króla [[I. Károly|Karola Roberta]] Andegaweńskiego nie była jeszcze trwale ugruntowana, Mladen II. na swoim terytorium, z siedzibą w [[Bribir (Skradin)|Bribirze]], miał praktycznie niepodważalną i nieograniczoną władzę. Król tolerował to, ponieważ jego ojciec, [[Paweł I]], pomógł mu dojść do władzy. Jednak z czasem Mladen II. wszedł w konflikt, głównie ze względu na spory własnościowe z chorwackimi arystokratami w ich szerszym sąsiedztwie (książęta Krk - przyszli [[Frankapan]]ie, następnie [[Gusic]]owie (książęta krbawscy) i [[Nelipić]]owie z klanu [[Svačić]]i itp.), z niektórymi miastami na wybrzeżu Adriatyku (Šibenik, Trogir), ze szlachcicem bośniacki [[Stjepan II Kotromanić|Stefanem II Kotromaniciem]] i ponownie ze starym rywalem [[Republika Wenecka|Republiką Wenecką]].
| |
| − | | |
| − | <small><small>Nakon smrti [[Pavao I. Šubić Bribirski|Pavla I. Šubića Bribirskog]], hrvatsko-dalmatinskog bana i gospodara [[Bosna (država)|Bosne]], [[Zahumlje|Huma]] i dalmatinskih gradova, koja je uslijedila [[1. svibnja]] [[1312.]] godine, njegove posjede preuzeo je najstariji sin [[Mladen II. Šubić Bribirski|Mladen II.]], postavši odmah i hrvatsko-dalmatinski te bosanski ban. Kako u to vrijeme vlast [[Hrvatska u personalnoj uniji s Ugarskom|hrvatsko-ugarskog]] kralja [[Karlo I. Robert|Karla Roberta]] Anžuvinskog još nije bila učvršćena, Mladen II. je na svojem području, sa sjedištem u [[Bribir (Skradin)|Bribiru]], odnosno [[Skradin]]u, imao praktički skoro neprikosnovenu i neograničenu vlast. Kralj je to tolerirao, jer mu je njegov otac Pavao I. pomogao da dođe na vlast. Ipak, s vremenom je Mladen II. došao u sukobe, najčešće zbog vlasništva, s hrvatskim velikašima u svom širem susjedstvu (knezovima Krčkim - budućim [[Frankopani]]ma, zatim [[Gusići]]ma - knezovima Krbavskim, pa [[Nelipići]]ma iz plemena Svačića itd.), s nekim gradovima na jadranskoj obali (Šibenik, Trogir), s bosanskim plemićem [[Stjepan II. Kotromanić|Stjepanom II. Kotromanićem]], te ponovno sa starim suparnikom [[Mleci|Mletačkom Republikom]]. </small></small>
| |
| − | | |
| − | Burzliwe wydarzenia miały miejsce w latach 1317–1322, z serią zamieszek, oblężeń, konfliktów zbrojnych, przejścia z jednego obozu do drugiego i '''wybuchów''' taktycznych po obu stronach. [[Ivan I. Babonić]], [[ban całej Slawonii]], zaangażował się między innymi w poparcie króla, przekonany, że nadszedł czas, by osłabić potęgę [[Šubić|Bribirów]].
| |
| − | | |
| − | <small><small>Slijedili su burni događaji u vremenu od [[1317.]] do [[1322.]] godine, s nizom pobuna, opsada, oružanih sukoba, prelazaka iz jednog tabora u drugi i taktičkih nadmudrivanja obiju strana. Uključio se, među ostalima, i [[Ivan Babonić]], [[Dodatak:Popis hrvatskih banova|ban cijele Slavonije]], koji je imao potporu kralja uvjerenog da je došao pravi trenutak da se skrši moć Bribiraca. </small></small>
| |
| − | | |
| − | Decydująca bitwa miała miejsce późnym latem lub wczesną jesienią 1322 r. pod Bliską, obecnie Blizna koło Trogiru, w której ban [[Mladen II.]] ze swoimi sojusznikami był po jednej stronie (wśród nich był jego młodszy brat [[Juraj II.]]), a po drugiej stała armia szerokiej koalicji dowodzonej przez [[Ivan I. Babonić|Ivana]]. Nie są dostępne żadne szczegóły dotyczące samej bitwy, ale wiadomo, że siły Mladena przegrały bitwę. On i jego brat Juraj zdołali uciec i tymczasowo schronić się w forcie Świętego Jerzego w [[Klis]]ie.
| |
| − | | |
| − | <small><small>Do odlučujuće bitke došlo je krajem ljeta ili početkom jeseni [[1322.]] godine kod Bliske, današnje [[Blizna|Blizne]] u zaleđu [[Trogir]]a, u kojoj je na jednoj strani bio ban Mladen sa svojim saveznicima, među kojima je bio i njegov mlađi brat [[Juraj II. Šubić Bribirski|Juraj II.]], a na drugoj se strani nalazila vojska široke koalicije kojom je zapovijedao Ivan Babonić. O detaljima samog tijeka bitke nema dostupnih podataka, ali se zna da su Mladenove snage bitku izgubile. On i njegov brat Juraj uspjeli su se spasiti i privremeno skloniti u Jurjevu tvrđavu u [[Klis]]u. </small></small>
| |
| − | | |
| − | [[Plik:Blizna (Croatia), naselje u zaleđu Trogira.jpg|thumb|220px|left|[[Blizna Donja]] - dzisiejszy wygląd miejsca, w którym kiedyś miała miejsce bitwa]]
| |
| − | | |
| − | Krótko po bitwie chorwacko-węgierski król [[Karol Robert]] Andegaweński przybył ze swoją armią do południowej Chorwacji, aby spróbować uspokoić sytuację. 8 października 1322 r. na zgromadzeniu w twierdzy [[Knin]] zwycięzcy bitwy pod Blisną zostali '''podzieleni''' i potwierdzili swój majątek oraz przywileje, a on pojmał i zabrał ze sobą pokonanego Mladena na Węgry, gdzie spędził dwadzieścia lat na dworze króla, aż do swojej śmierci w latach 1341–1343.
| |
| − | | |
| − | <small><small>Nedugo poslije bitke u južnu je Hrvatsku sa svojom vojskom stigao sam [[Hrvatska u personalnoj uniji s Ugarskom|hrvatsko-ugarski]] kralj [[Karlo I. Robert|Karlo Robert]] Anžuvinski, kako bi pokušao smiriti prilike. Pobjednicima bitke kod Blizne je na saboru u [[Kninska tvrđava|Kninskoj tvrđavi]] dana [[8. listopada]] [[1322]]. podijelio, odnosno potvrdio, posjede i povlastice, a poraženog Mladena Šubića je zarobio i odveo sa sobom u Ugarsku. Tamo je ovaj proveo na kraljevom dvoru dvadesetak godina, sve do svoje smrti između [[1341]]. i [[1343.]] </small></small>
| |
| − | | |
| − | Bitwa pod Bliską złamała potęgę i wpływy książąt [[Šubić|Bribiru]]. Oznaczało to utratę części dóbr, które Bribirski posiadał do tej pory, ale także utratę dziedzicznego tytułu bana, ponieważ [[Ivan I. Babonić]] został mianowany przez króla chorwacko-dalmatyński banem. Z drugiej strony [[Stjepan II. Kotromanić|Stjepan II.]] stał się bośniackim banem. Konsekwencją upadku władzy [[Šubić]]ów było umocnienie innych chorwackich wielmoży, przede wszystkim książąt [[Blagajski]]ch (Babonićów), [[Nelipić]]a i książąt Krčkich. Jednak bracia Mladena Juraj II./II. György, Pavao II./II. Pál, Grgur V./V. Gergely i Marko II./II. Márk oraz ich synowie Mladen III., Pavao III., Bozidar/Boldizsár, Juraj III. (przyszły Juraj I. Zryński) i Pribko przeżyli i utrzymali swoje dawne posiadłości przez kolejne trzydzieści lat, '''dopóki''' tylko król [[I. Lajos|Ludwik I. Wielki]], syn Karola Roberta, nie zdołał ich zastąpić ani w inny sposób wysiedlić.
| |
| − | | |
| − | <small><small>Bitkom kod Bliske skrena je velika moć i utjecaj [[Šubići|knezova Bribirskih]]. Ona je značila gubitak dijela posjeda koje su Bribirski do tada imali, ali i gubitak nasljedne banske časti, jer je [[Ivan Babonić]] imenovan od kralja hrvatsko-dalmatinskim banom. Bosanskim banom postao je pak [[Stjepan II. Kotromanić]]. Posljedice pada moći Šubića bile su i jačanje drugih hrvatskih velikaša, prije svega knezova Blagajskih ([[Babonići|Babonića]]), [[Nelipići|Nelipića]] i [[Frankopani|knezova Krčkih]]. Ipak, braća Mladena Šubića [[Juraj II. Šubić Bribirski|Juraj II.]], [[Pavao II. Šubić Bribirski|Pavao II.]], Grgur i Marko, te njihovi sinovi [[Mladen III. Šubić Bribirski|Mladen III.]], Pavao III., Božidar, Juraj III. (budući [[Juraj I. Zrinski]]) i Pribko opstali su i zadržali svoje stare posjede još tridesetak godina, da bi tek kralj [[Ludovik I. Anžuvinac|Ljudevit I. Veliki]], sin Karla Roberta, uspio zamjenom posjeda ili na drugi način djelomično ih raseliti. </small></small>
| |
| − | | |
| − | == Linki zewnętrzne ==
| |
| − | | |
| − | *[http://hr.wikisource.org/wiki/Povijest_Hrvatske_I._(R._Horvat)/Pavao_i_Mladen_%C5%A0ubi%C4%87 Bitka kod Bliske u „Povijesti Hrvatske“ Rudolfa Horvata]
| |
| − | *[http://www.templari.hr/strucni-radovi/Miha%20Madijev_Legende%20i%20kronike.pdf Poraz bana Mladena kod Bliske]
| |
| − | *[http://mudrac.ffzg.hr/~ltatomir/skripte/skripte/Raukar-Povijest%20Hrvatske%20u%20razvijenom%20i%20kasnom%20srednjem%20vijeku-20str.rtf Poraz Mladena Bribirskog u bitki kod Blizne 1322.]
| |
| − | *[http://povijest.net/sadrzaj/hrvatska/hr-srednji-vijek/226-bribirski-knezovi-subici.html Kraj bribirske prevlasti nakon poraza Mladena II. kod Bliske]
| |
| − | *[http://www.archive.org/stream/bribirskiknezov01hrvagoog/bribirskiknezov01hrvagoog_djvu.txt "Veliki boj kod Bliske" - kako je naveden u knjizi Vjekoslava Klaića ''Bribirski knezovi od plemena Šubić do god. 1347., naklada Matice hrvatske, Zagreb 1897.]
| |
| − | | |
| − | |
| |
| − | {{Wojna infobox
| |
| − | |nazwa = Bitwa pod Bliską (1322)
| |
| − | |epoka = średniowiecze
| |
| − | |konflikt = chorwacka wojna domowa
| |
| − | |grafika = Dolazak Hrvata Celestin Medović.JPG
| |
| − | |opis grafiki = Od przybycia Chorwatów nad Adriatyk sporadyczne wrogości wielkich były nieodłączną częścią życia |
| |
| − | sukob = dynastyczno-feudalna walka<br>o dominację w Chorwacji
| |
| − | |czas =
| |
| − | |miejsce = Bliska, dzisiaj [[Blizna]] w głębi lądu koło [[Trogir]]u, [[Zagora|Zagory]], [[Hrvatska]]
| |
| − | |terytorium =
| |
| − | |przyczyna =
| |
| − | |wynik = Zwycięstwo koalicji książąt i miast chorwackich nad Mladenem II Šubićem Bribirskim|
| |
| − | |strona1 = Koalicja książąt i miast chorwackich przy wsparciu króla<br>[[Karol Robert|Karola Roberta]]
| |
| − | |strona2 = [[Mladen II. Šubić Bribirski|Mladen II Šubić Bribirski]]<br>ban Dalmacji i Chorwacji z sojusznikami
| |
| − | |dowódca1 = [[Ivan Babonić]]<br>[[ban całej Slawonii]]
| |
| − | |dowódca2 = [[Mladen II. Šubić Bribirski|Mladen II Šubić Bribirski]]<br>[[ban Dalmacji i Chorwacji]]
| |
| − | |jednostki1 =
| |
| − | |jednostki2 =
| |
| − | |siły1 = nieznana liczba
| |
| − | |siły2 = nieznana liczba
| |
| − | |straty1 = nieznana liczba
| |
| − | |straty2 = nieznana liczba
| |
| − | |lokalizacja =
| |
| − | |mapa =
| |
| − | |opis mapy =
| |
| − | |kod mapy =
| |
| − | |współrzędne =
| |
| − | |commons =
| |
| − | }}
| |
| − | | |
| − | {{Wojny Chorwatów}}
| |
| − | |}|
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Bitwy]]
| |
| − | [[Kategoria:Bitwy w historii Chorwacj]]
| |
| − | [[Kategoria:Šubići]] | |
