|
|
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | [[Kategoria:0p]] | + | #PATRZ [[Aranybulla]] |
| − | {{Uwaga|
| |
| − | |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Z%C5%82ota_Bulla_Andrzeja_II
| |
| − | |autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Z%C5%82ota_Bulla_Andrzeja_II&action=history
| |
| − | |nota = polski
| |
| − | }}
| |
| | | | |
| − | {|
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |-style="vertical-align:top;"
| |
| − | |
| |
| − | | |
| − | '''Złota Bulla Andrzeja II''' (węg. ''Aranybulla'') – dokument wydany w [[1222]] roku przez [[król]]a [[Węgry|Węgier]] [[Andrzej II węgierski|Andrzeja II]], gwarantujący tzw. ''sługom królewskim'' (tzw. serwienci, późniejsza [[szlachta]] średnia) prawa, jakie wcześniej przysługiwały [[magnat]]om:
| |
| − | | |
| − | * nietykalność osobistą
| |
| − | * nietykalność majątkową
| |
| − | * ograniczenie obowiązku służby wojskowej poza granicami Węgier
| |
| − | * władzę sądowniczą nad chłopami
| |
| − | * wolność od podatków
| |
| − | | |
| − | Król zobowiązywał się także do nie uciekania się do [[psucie monety|psucia monety]]. ''Złota Bulla'' zakazywała [[Incompatibilitas|łączenia urzędów]] przez jedną osobę, ograniczała możliwość powoływania obcokrajowców na urzędy państwowe.
| |
| − | | |
| − | Magnaci otrzymali prawo do [[rokosz]]u (''[[prawo oporu|ius resistendi]]'') przeciw królowi, który złamie prawo.
| |
| − | | |
| − | ''Złota Bulla'' była jedną z podstaw [[monarchia stanowa|monarchii stanowej]] na Węgrzech aż do [[XVIII wiek|XVIII]] w. Odegrała dużą rolę w procesie formowania się węgierskiego stanu szlacheckiego. Artykuł o rokoszu skreślono dopiero w [[1687]] roku, kiedy podczas [[V wojna austriacko-turecka|wojny z Turkami]] całe [[Węgry]] opanował zbrojnie król [[Leopold I Habsburg]] (cesarz rzymsko-niemiecki).
| |
| − | | |
| − | ''Złota Bulla'' wpłynęła na postawy szlachty czeskiej i polskiej. Przyczyniła się do rozwoju przywilejów szlacheckich w [[Czechy|Czechach]] i [[Polska|Polsce]].
| |
| − | | |
| − | == Zobacz też ==
| |
| − | * [[Magna Charta Libertatum|Magna Charta]]
| |
| − | * [[Przywilej mielnicki]]
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Historia Węgier]]
| |
| − | [[Kategoria:Złote bulle]] | |
