Újlaki III. Lőrinc: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
|strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Lawrence_of_Ilok | |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Lawrence_of_Ilok | ||
| Linia 60: | Linia 60: | ||
|} | |} | ||
| − | '''Újlaki III. Lőrinc''' (pol. ''Laurenty II Újlaki'', chor. '''Lovro III Iločki''') (* ok.1459, † ok.1524), | + | '''Újlaki III. Lőrinc''' (pol. ''Laurenty II Újlaki'', chor. '''Lovro III Iločki''') (* ok.1459, † ok.1524), chorwacko-węgierski szlachcic, członek szlacheckiej rodziny [[Iločki]]ch, bardzo zamożnej i potężnej w [[Chorwacja|Królestwie Chorwacji]. Jego tytulatura to: „Wojewoda (książę) Ilok”, wojewoda Bośni, [[ban Maczwy]] (1477–1492), [[ban Belgradu]] (1511–1513), członek Królewskiej Rady (około 1516 r.) i [[sędzia królewski]] (1518–1524). |
| − | |||
| − | |||
==Biografia == | ==Biografia == | ||
| Linia 68: | Linia 66: | ||
===Pochodzenie i rodzina=== | ===Pochodzenie i rodzina=== | ||
| − | Lőrinc urodził się między 6 sierpnia a 3 września 1459 r. Jego ojcem był [[Újlaki V. Miklós|Mikołaj]] | + | Lőrinc urodził się między 6 sierpnia a 3 września 1459 r. Jego ojcem był [[Újlaki V. Miklós|Mikołaj V]], [[ban Dalmacji i Chorwacji]], [[wojewoda Siedmiogrodu]], a także tytularny [[król Bośni]]. Matka zaś była Dorota Széchy z Gornja Lendava, druga żona ojca. Urodził się prawdopodobnie w Iloku, siedzibie rodziny, jako potomek niegdyś mniej ''szlachetnej'' rodziny z Dubicy w [żupania|żupanii]] [[Dolna Slawonia|Dolnej Slawonii]] (obszar odpowiadający współczesnej północno-zachodniej Bośni, na prawym brzegu rzeki Sawy), którego pierwszym znanym członkiem był Gug (w niektórych źródłach w ''Göge''), który żył w XIII wieku. Był trzecim z rzędu, noszącym w rodzinie imię Lőrinc; jego pra-pra-pra-pradziadkiem był Lőrinc I, zwany ''Slaven'' (łac. ''Sclavus'', węg. ''Tót''), który zmarł w 1349 r., a bratanek tego ostatniego otrzymał imię Lőrinc II (floruit 1325-1367 ). |
| − | |||
| − | |||
| − | Pozostając jedynym męskim potomkiem ojca, odziedziczył duże majątki z mnóstwem zamków i warownych miast po śmierci ojca w 1477 r. Udało mu się zachować większość władzy i pozycji rodziny. Z dwóch jego małżeństw był tylko jeden | + | Pozostając jedynym męskim potomkiem ojca, odziedziczył duże majątki z mnóstwem zamków i warownych miast po śmierci ojca w 1477 r. Udało mu się zachować większość władzy i pozycji rodziny. Z dwóch jego małżeństw był tylko jeden syn, który zmarł w młodym wieku. Jego pierwszą żoną była [[Katarzyna Pongrác]] z Dengeleg, córka [[Pongrác de Dengeleg János|Jana Pongráca]] ''de Dengeleg'', [[wojewoda|wojewody Siedmiogrodu]], który zmarł około 1510 roku. Potem poślubił Magdalenę Bakóci, która przeżyła go, a później poślubiła Władysława Morea z Csuli. |
===Orientacja polityczna=== | ===Orientacja polityczna=== | ||
| − | + | Lőrinc po raz pierwszy wspomniany jest w dokumentach już w 1460 r., a następnie w testamencie ojca w 1471 r. Lőrinc odziedziczył w 1477 r. nie tylko własność ojca Mikołaja, ale ciągłość jego orientacji politycznej. Stało się to widoczne po śmierci króla [[I. Mátyás|Macieja Korwina]] w 1490 r., ponieważ on, podobnie jak większość chorwackiej szlachty, silnie wspierał nieślubnego syna Macieja, [[Corvin János|Jana Korwina]], by został nowym królem. Ponieważ węgierska szlachta preferowała i ostatecznie wybrała [[II. Ulászló|Władysława II Jagiellończyka]], nie przyjął go, ale dołączył do zwolenników trzeciego kandydata na tron, [[Maksymilian I Habsburg|Maksymiliana I Austrii]], który rozpoczął wojnę z Jagiellonem. | |
| − | Był to długotrwały związek między Habsburgami a | + | Był to długotrwały związek między Habsburgami a rodziną [[Újlaki]]ch, ponieważ jego ojciec Mikołaj był zwolennikiem [[Fryderyk III|Fryderyka III]] na długo przed urodzeniem Lőrinca, a nawet stał się ojcem chrzestnym nowo narodzonego syna Fryderyka [[Maximilian I. (HRR)|Maksymiliana]] w 1459 roku. |
| − | W wojnie między dwoma pretendentami do korony, która trwała od 1490 do 1491 roku i zakończyła się podpisaniem [[pokój w Pressburgu (1491)|pokoju w | + | W wojnie między dwoma pretendentami do korony, która trwała od 1490 do 1491 roku i zakończyła się podpisaniem [[pokój w Pressburgu (1491)|pokoju w Pozsony]] , był zdecydowanie po stronie [[Habsburg]]a. Pod koniec działań wojennych nadal nie uznawał traktatu i Jagiellona za nowego króla. Gdy armia Jagiellona zaatakowała go w 1494 r., został zmuszony do wycofania się i ucieczki, tracąc prawie wszystkie posiadłości. W końcu jednak zmienił zdanie i przy pomocy wpływowych doradców króla zdołał dotrzeć do króla na audiencję w Peczu, aby go przeprosić i pogodzić. Dopiero w 1496 r. jego majątki zostały mu zwrócone pod warunkiem przejęcia po jego śmierci w razie nie pozostawienia męskiego spadkobiercy. |
===Wiek dojrzały i ostatnie lata=== | ===Wiek dojrzały i ostatnie lata=== | ||
| Linia 88: | Linia 84: | ||
Wspierał Kościół katolicki i był jego patronem. Finansował budowę nowych obiektów sakralnych i odnowienie starych. Szczególnie skoncentrował swoje wysiłki na zachęcaniu papieża do kanonizacji [[Jan Kapistran|Jana Capistrano]], ponieważ ten katolicki męczennik zmarł w Iloku i został tam pochowany w miejscowym kościele franciszkańskim, lecz bez powodzenia. | Wspierał Kościół katolicki i był jego patronem. Finansował budowę nowych obiektów sakralnych i odnowienie starych. Szczególnie skoncentrował swoje wysiłki na zachęcaniu papieża do kanonizacji [[Jan Kapistran|Jana Capistrano]], ponieważ ten katolicki męczennik zmarł w Iloku i został tam pochowany w miejscowym kościele franciszkańskim, lecz bez powodzenia. | ||
| − | Po pojednaniu z królem pełnił kilka wysokich funkcji państwowych, np. | + | Po pojednaniu z królem pełnił kilka wysokich funkcji państwowych, np. bana Belgradu (1511–1513), członek Królewskiej Rady (około 1516 r.) i [[sędzia królewski]] (1517–1524). |
| − | Lőrinc zmarł między 23 maja a 15 czerwca 1524 r. i został pochowany w kościele franciszkanów | + | Lőrinc zmarł między 23 maja a 15 czerwca 1524 r. i został pochowany w kościele franciszkanów pw. św. Jana z Capistrano w jego mieście Ilok, obok grobów jego pierwszej żony Katarzyny i jego ojca Mikołaja. Choć nieco uszkodzony, jego nagrobek jest dość dobrze zachowany i jest dziś dostępny dla publiczności. |
== Zobacz także == | == Zobacz także == | ||
| Linia 98: | Linia 94: | ||
*[[Banate of Macsó]] | *[[Banate of Macsó]] | ||
| − | == | + | == Linki zewnętrzne == |
*[http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=108184 Duke Lovro of Ilok – ruler in Ilok's Palace] | *[http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=108184 Duke Lovro of Ilok – ruler in Ilok's Palace] | ||
*[https://books.google.com/books?id=TE7_GZuM-gYC&pg=PA52&dq=Lawrence+of+Ilok&hl=hr&sa=X&ei=0aNgT5exOIbLtAae6827CQ&ved=0CDEQ6AEwAA#v=onepage&q=Lawrence%20of%20Ilok&f=false Lovro / Lawrence – the last scion of his family] | *[https://books.google.com/books?id=TE7_GZuM-gYC&pg=PA52&dq=Lawrence+of+Ilok&hl=hr&sa=X&ei=0aNgT5exOIbLtAae6827CQ&ved=0CDEQ6AEwAA#v=onepage&q=Lawrence%20of%20Ilok&f=false Lovro / Lawrence – the last scion of his family] | ||
Wersja z 10:27, 29 lip 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Újlaki III. Lőrinc (pol. Laurenty II Újlaki, chor. Lovro III Iločki) (* ok.1459, † ok.1524), chorwacko-węgierski szlachcic, członek szlacheckiej rodziny Iločkich, bardzo zamożnej i potężnej w [[Chorwacja|Królestwie Chorwacji]. Jego tytulatura to: „Wojewoda (książę) Ilok”, wojewoda Bośni, ban Maczwy (1477–1492), ban Belgradu (1511–1513), członek Królewskiej Rady (około 1516 r.) i sędzia królewski (1518–1524). Spis treściBiografiaPochodzenie i rodzinaLőrinc urodził się między 6 sierpnia a 3 września 1459 r. Jego ojcem był Mikołaj V, ban Dalmacji i Chorwacji, wojewoda Siedmiogrodu, a także tytularny król Bośni. Matka zaś była Dorota Széchy z Gornja Lendava, druga żona ojca. Urodził się prawdopodobnie w Iloku, siedzibie rodziny, jako potomek niegdyś mniej szlachetnej rodziny z Dubicy w [żupania|żupanii]] Dolnej Slawonii (obszar odpowiadający współczesnej północno-zachodniej Bośni, na prawym brzegu rzeki Sawy), którego pierwszym znanym członkiem był Gug (w niektórych źródłach w Göge), który żył w XIII wieku. Był trzecim z rzędu, noszącym w rodzinie imię Lőrinc; jego pra-pra-pra-pradziadkiem był Lőrinc I, zwany Slaven (łac. Sclavus, węg. Tót), który zmarł w 1349 r., a bratanek tego ostatniego otrzymał imię Lőrinc II (floruit 1325-1367 ). Pozostając jedynym męskim potomkiem ojca, odziedziczył duże majątki z mnóstwem zamków i warownych miast po śmierci ojca w 1477 r. Udało mu się zachować większość władzy i pozycji rodziny. Z dwóch jego małżeństw był tylko jeden syn, który zmarł w młodym wieku. Jego pierwszą żoną była Katarzyna Pongrác z Dengeleg, córka Jana Pongráca de Dengeleg, wojewody Siedmiogrodu, który zmarł około 1510 roku. Potem poślubił Magdalenę Bakóci, która przeżyła go, a później poślubiła Władysława Morea z Csuli. Orientacja politycznaLőrinc po raz pierwszy wspomniany jest w dokumentach już w 1460 r., a następnie w testamencie ojca w 1471 r. Lőrinc odziedziczył w 1477 r. nie tylko własność ojca Mikołaja, ale ciągłość jego orientacji politycznej. Stało się to widoczne po śmierci króla Macieja Korwina w 1490 r., ponieważ on, podobnie jak większość chorwackiej szlachty, silnie wspierał nieślubnego syna Macieja, Jana Korwina, by został nowym królem. Ponieważ węgierska szlachta preferowała i ostatecznie wybrała Władysława II Jagiellończyka, nie przyjął go, ale dołączył do zwolenników trzeciego kandydata na tron, Maksymiliana I Austrii, który rozpoczął wojnę z Jagiellonem. Był to długotrwały związek między Habsburgami a rodziną Újlakich, ponieważ jego ojciec Mikołaj był zwolennikiem Fryderyka III na długo przed urodzeniem Lőrinca, a nawet stał się ojcem chrzestnym nowo narodzonego syna Fryderyka Maksymiliana w 1459 roku. W wojnie między dwoma pretendentami do korony, która trwała od 1490 do 1491 roku i zakończyła się podpisaniem pokoju w Pozsony , był zdecydowanie po stronie Habsburga. Pod koniec działań wojennych nadal nie uznawał traktatu i Jagiellona za nowego króla. Gdy armia Jagiellona zaatakowała go w 1494 r., został zmuszony do wycofania się i ucieczki, tracąc prawie wszystkie posiadłości. W końcu jednak zmienił zdanie i przy pomocy wpływowych doradców króla zdołał dotrzeć do króla na audiencję w Peczu, aby go przeprosić i pogodzić. Dopiero w 1496 r. jego majątki zostały mu zwrócone pod warunkiem przejęcia po jego śmierci w razie nie pozostawienia męskiego spadkobiercy. Wiek dojrzały i ostatnie lataPo odzyskaniu swoich nieruchomości, podobnie jak jego ojciec, starał się je utrzymać, a także budować i odnawiać fortyfikacje, wobec z każdym dniem zwiększającego się zagrożenia ze strony Osmanów. Najbardziej narażone ze wszystkich jego ziem były ziemie w północno-wschodniej Bośni i południowej części Maczwy. Wspierał Kościół katolicki i był jego patronem. Finansował budowę nowych obiektów sakralnych i odnowienie starych. Szczególnie skoncentrował swoje wysiłki na zachęcaniu papieża do kanonizacji Jana Capistrano, ponieważ ten katolicki męczennik zmarł w Iloku i został tam pochowany w miejscowym kościele franciszkańskim, lecz bez powodzenia. Po pojednaniu z królem pełnił kilka wysokich funkcji państwowych, np. bana Belgradu (1511–1513), członek Królewskiej Rady (około 1516 r.) i sędzia królewski (1517–1524). Lőrinc zmarł między 23 maja a 15 czerwca 1524 r. i został pochowany w kościele franciszkanów pw. św. Jana z Capistrano w jego mieście Ilok, obok grobów jego pierwszej żony Katarzyny i jego ojca Mikołaja. Choć nieco uszkodzony, jego nagrobek jest dość dobrze zachowany i jest dziś dostępny dla publiczności. Zobacz takżeLinki zewnętrzne
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
