Pokój w Zadarze: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 8: | Linia 8: | ||
==Događaji koji su prethodili== | ==Događaji koji su prethodili== | ||
| − | + | == Wydarzenia, które poprzedziły == | |
| − | Sve to prethodilo je "velikom obračunu" na Jadranu. Ludovik je sakupljao križarsku vojsku protiv [[Srbija|Srbije]] uz novčanu pomoć pape ([[papa]] Ludoviku oprašta crkvenu desetinu do tri godine), ali je neočekivano, u ljeto [[1356.]] godine uputio svoju vojsku protiv Mlečana, čime započinje dvogodišnji mletački rat.<ref name="Dubrovački list" /> Ludovik I. sa svojom vojskom provaljuje u sjevernu [[Italija|Italiju]] i nameće Mlečanima rat na njihovom [[državno područje|državnom području]] ugrožavajući i samu [[Venecija|Veneciju]]. Tijekom ljeta 1357. [[Split|Splićani]] i [[Trogir]]ani podižu bune i istjeruju mletačke posade i činovnike, a u prosincu banska vojska ulazi i u [[Šibenik]] i kreće prema Zadru. Na dan 17. prosinca zahvaljujući hrabrim Zadranima, koji su noću prebacili preko zidina konope, vojska ulazi u Zadar, istjeruje Mlečane i čitava Dalmacija je oslobođena. Dvogodišnji rat završio je pobjedom ugarsko-hrvatske vojske.<ref name="Zadarski list" /> | + | W pierwszej połowie XIV wieku trwały walki o Dalmację, zwane także wojnami weneckimi. Szczególnie uparty w jednoczeniu swojego kraju był węgiersko-chorwacki król Ludovik I, który rządził w latach 1342–1382. Przybycie Ludovika do Chorwacji w 1345 r. Podniosło lud Zadarski przeciwko Wenecjanom, którzy następnie oblegli Zadar. Armia osobiście dowodzona przez Ludovika, która przybyła pod Zadar w czerwcu 1346 r., Nie była wystarczająco silna, aby wyzwolić miasto. [1] W wielkiej bitwie z 1 lipca 1346 r., W której udział wzięły dziesiątki tysięcy żołnierzy po obu stronach, armia Ludovika została pokonana, a Zadar musiał powrócić do weneckich rządów 15 grudnia po szesnastomiesięcznym oblężeniu. Następnie, w 1348 r., Ludovik zawarł pokój z Wenecjanami przez osiem lat. [2] [1] Podczas ośmioletniego zawieszenia broni z Republiką Wenecką Ludovik I. Anjuvinac wykorzystał okazję do wzmocnienia swoich rządów w południowo-zachodnich prowincjach wasalnych. Jednocześnie wzmocnił swoje wpływy w Bośni, poślubiając Elżbietę, córkę Szczepana II. Kotromanić (1353), aw Serbii moc cesarza Stefana Dušana zostaje zmiażdżona przez broń. 1353. Ludovik nawet negocjował z Wenecjanami, aby dać im wybrzeże za 5000 dukatów rocznie, ale jego bratu Stjepanowi, chorwackiemu księciu, zapobiegł [1]. |
| + | |||
| + | Kroz čitavu prvu polovicu [[14. stoljeće|14. stoljeća]] nastavile su se borbe za Dalmaciju, zvane i [[Hrvatsko-mletački ratovi|''mletački ratovi'']]. Posebno je uporan u objedinjavanju svoje države bio ugarsko-hrvatski kralj Ludovik I., koji je vladao u razdoblju od [[1342.]] do [[1382.]] Dolazak Ludovika u Hrvatsku [[1345.]] dignulo je Zadrane na otpor protiv Mlečana, koji su potom [[Mletačka opsada Zadra|opsjeli Zadar]]. Vojska koju je Ludovik osobno predvodio i koja je u lipnju 1346. stigla nadomak Zadra, nije bila dovoljno jaka da oslobodi grad.<ref name="Macan">Trpimir Macan, ''Povijest hrvatskoga naroda'', Školska knjiga, Zagreb, 1992.</ref> U velikoj bitki [[1. srpnja]] [[1346.]], u kojoj je s obje strane ukupno sudjelovalo više desetaka tisuća vojnika, Ludovikova vojska je poražena i [[Zadar]] se nešto kasnije, nakon šesnaestomjesečne opsade, morao vratiti pod mletačku upravu [[15. prosinca]]. Nakon toga Ludovik je [[1348.]] sklopio s Mlečanima mir na osam godina.<ref name="Zadarski list">[http://www.zadarskilist.hr/clanci/07072008/kako-je-i-zasto-ladislav-prodao-dalmaciju ''Kako je i zašto Ladislav prodao Dalmaciju?'', Zadarski list, 7. srpnja 2008.]</ref><ref name="Macan" /> Za vrijeme osmogodišnjeg primirja s Mletačkom Republikom Ludovik I. Anžuvinac iskoristio je priliku da ojača svoju vlast u jugozapadnim vazalnim pokrajinama. Istovremeno je ojačao i svoj utjecaj u [[Bosna|Bosni]] oženivši se [[Elizabeta Kotromanić|Elizabetom]], kćerkom [[Stjepan II. Kotromanić|Stjepana II. Kotromanića]] ([[1353.]]), a u [[Srednjovjekovna Srbija|Srbiji]] oružjem slama snagu cara [[Stefan Dušan|Stefana Dušana]]. 1353. Ludovik je čak pregovarao s Mlečanima da im ustupi obalu za 5000 dukata godišnje, ali je to spriječio njegov brat Stjepan, hrvatski herceg.<ref name="Macan" /> | ||
| + | |||
| + | Wszystko to poprzedzało „wielkie starcie” na Adriatyku. Ludovik zebrał krucjatę przeciwko Serbii przy pomocy finansowej papieża (papież Ludovik wybacza dziesięcinę kościelną na okres do trzech lat), ale nieoczekiwanie latem 1356 roku wysłał swoją armię przeciwko Wenecjanom, rozpoczynając w ten sposób dwuletnią wojnę wenecką [3]. Ludwik I. ze swoją armią najeżdża północne Włochy i narzuca Wenecjanom wojnę na ich terytorium, zagrażając samej Wenecji. Latem 1357 r. Mieszkańcy Splitu i Trogiru wznieśli powstanie i wyrzucili weneckie załogi i urzędników, aw grudniu armia Bansko wkroczyła do Szybenika i skierowała się do Zadaru. 17 grudnia dzięki dzielnym mieszkańcom Zadaru, którzy w nocy przekroczyli mury linowe, armia wkroczyła do Zadaru, wypędziła Wenecjan i cała Dalmacja została wyzwolona. Dwuletnia wojna zakończyła się zwycięstwem armii węgiersko-chorwackiej. [2] | ||
| + | |||
| + | Sve to prethodilo je "velikom obračunu" na Jadranu. Ludovik je sakupljao križarsku vojsku protiv [[Srbija|Srbije]] uz novčanu pomoć pape ([[papa]] Ludoviku oprašta crkvenu desetinu do tri godine), ali je neočekivano, u ljeto [[1356.]] godine uputio svoju vojsku protiv Mlečana, čime započinje dvogodišnji mletački rat.<ref name="Dubrovački list" /> Ludovik I. sa svojom vojskom provaljuje u sjevernu [[Italija|Italiju]] i nameće Mlečanima rat na njihovom [[državno područje|državnom području]] ugrožavajući i samu [[Venecija|Veneciju]]. Tijekom ljeta 1357. [[Split|Splićani]] i [[Trogir]]ani podižu bune i istjeruju mletačke posade i činovnike, a u prosincu banska vojska ulazi i u [[Šibenik]] i kreće prema Zadru. Na dan 17. prosinca zahvaljujući hrabrim Zadranima, koji su noću prebacili preko zidina konope, vojska ulazi u Zadar, istjeruje Mlečane i čitava Dalmacija je oslobođena. Dvogodišnji rat završio je pobjedom ugarsko-hrvatske vojske.<ref name="Zadarski list" /> | ||
==Sklapanje mira i posljedice== | ==Sklapanje mira i posljedice== | ||
Wersja z 07:48, 3 paź 2019
Źródło: Zadarski mir
Zadarski mir naziv je za mirovni ugovor koji je sklopljen 18. veljače 1358. godine između Mletačke Republike i ugarsko-hrvatskog kralja Ludovika I. Anžuvinca, kojim se Mletačka Republika morala odreći svojih posjeda u Dalmaciji.
Zadarski mir naziv je za mirovni ugovor koji je sklopljen 18. veljače 1358. godine između Mletačke Republike i ugarsko-hrvatskog kralja Ludovika I. Anžuvinca, kojim se Mletačka Republika morala odreći svojih posjeda u Dalmaciji.
Spis treści
Događaji koji su prethodili
Wydarzenia, które poprzedziły
W pierwszej połowie XIV wieku trwały walki o Dalmację, zwane także wojnami weneckimi. Szczególnie uparty w jednoczeniu swojego kraju był węgiersko-chorwacki król Ludovik I, który rządził w latach 1342–1382. Przybycie Ludovika do Chorwacji w 1345 r. Podniosło lud Zadarski przeciwko Wenecjanom, którzy następnie oblegli Zadar. Armia osobiście dowodzona przez Ludovika, która przybyła pod Zadar w czerwcu 1346 r., Nie była wystarczająco silna, aby wyzwolić miasto. [1] W wielkiej bitwie z 1 lipca 1346 r., W której udział wzięły dziesiątki tysięcy żołnierzy po obu stronach, armia Ludovika została pokonana, a Zadar musiał powrócić do weneckich rządów 15 grudnia po szesnastomiesięcznym oblężeniu. Następnie, w 1348 r., Ludovik zawarł pokój z Wenecjanami przez osiem lat. [2] [1] Podczas ośmioletniego zawieszenia broni z Republiką Wenecką Ludovik I. Anjuvinac wykorzystał okazję do wzmocnienia swoich rządów w południowo-zachodnich prowincjach wasalnych. Jednocześnie wzmocnił swoje wpływy w Bośni, poślubiając Elżbietę, córkę Szczepana II. Kotromanić (1353), aw Serbii moc cesarza Stefana Dušana zostaje zmiażdżona przez broń. 1353. Ludovik nawet negocjował z Wenecjanami, aby dać im wybrzeże za 5000 dukatów rocznie, ale jego bratu Stjepanowi, chorwackiemu księciu, zapobiegł [1].
Kroz čitavu prvu polovicu 14. stoljeća nastavile su se borbe za Dalmaciju, zvane i mletački ratovi. Posebno je uporan u objedinjavanju svoje države bio ugarsko-hrvatski kralj Ludovik I., koji je vladao u razdoblju od 1342. do 1382. Dolazak Ludovika u Hrvatsku 1345. dignulo je Zadrane na otpor protiv Mlečana, koji su potom opsjeli Zadar. Vojska koju je Ludovik osobno predvodio i koja je u lipnju 1346. stigla nadomak Zadra, nije bila dovoljno jaka da oslobodi grad.[1] U velikoj bitki 1. srpnja 1346., u kojoj je s obje strane ukupno sudjelovalo više desetaka tisuća vojnika, Ludovikova vojska je poražena i Zadar se nešto kasnije, nakon šesnaestomjesečne opsade, morao vratiti pod mletačku upravu 15. prosinca. Nakon toga Ludovik je 1348. sklopio s Mlečanima mir na osam godina.[2][1] Za vrijeme osmogodišnjeg primirja s Mletačkom Republikom Ludovik I. Anžuvinac iskoristio je priliku da ojača svoju vlast u jugozapadnim vazalnim pokrajinama. Istovremeno je ojačao i svoj utjecaj u Bosni oženivši se Elizabetom, kćerkom Stjepana II. Kotromanića (1353.), a u Srbiji oružjem slama snagu cara Stefana Dušana. 1353. Ludovik je čak pregovarao s Mlečanima da im ustupi obalu za 5000 dukata godišnje, ali je to spriječio njegov brat Stjepan, hrvatski herceg.[1]
Wszystko to poprzedzało „wielkie starcie” na Adriatyku. Ludovik zebrał krucjatę przeciwko Serbii przy pomocy finansowej papieża (papież Ludovik wybacza dziesięcinę kościelną na okres do trzech lat), ale nieoczekiwanie latem 1356 roku wysłał swoją armię przeciwko Wenecjanom, rozpoczynając w ten sposób dwuletnią wojnę wenecką [3]. Ludwik I. ze swoją armią najeżdża północne Włochy i narzuca Wenecjanom wojnę na ich terytorium, zagrażając samej Wenecji. Latem 1357 r. Mieszkańcy Splitu i Trogiru wznieśli powstanie i wyrzucili weneckie załogi i urzędników, aw grudniu armia Bansko wkroczyła do Szybenika i skierowała się do Zadaru. 17 grudnia dzięki dzielnym mieszkańcom Zadaru, którzy w nocy przekroczyli mury linowe, armia wkroczyła do Zadaru, wypędziła Wenecjan i cała Dalmacja została wyzwolona. Dwuletnia wojna zakończyła się zwycięstwem armii węgiersko-chorwackiej. [2]
Sve to prethodilo je "velikom obračunu" na Jadranu. Ludovik je sakupljao križarsku vojsku protiv Srbije uz novčanu pomoć pape (papa Ludoviku oprašta crkvenu desetinu do tri godine), ali je neočekivano, u ljeto 1356. godine uputio svoju vojsku protiv Mlečana, čime započinje dvogodišnji mletački rat.[3] Ludovik I. sa svojom vojskom provaljuje u sjevernu Italiju i nameće Mlečanima rat na njihovom državnom području ugrožavajući i samu Veneciju. Tijekom ljeta 1357. Splićani i Trogirani podižu bune i istjeruju mletačke posade i činovnike, a u prosincu banska vojska ulazi i u Šibenik i kreće prema Zadru. Na dan 17. prosinca zahvaljujući hrabrim Zadranima, koji su noću prebacili preko zidina konope, vojska ulazi u Zadar, istjeruje Mlečane i čitava Dalmacija je oslobođena. Dvogodišnji rat završio je pobjedom ugarsko-hrvatske vojske.[2]
Sklapanje mira i posljedice
Zadarski mir sklopljen je dana 18. veljače 1358. u sakristiji crkve Sv. Frane u Zadru, čime je Ludovik I. pod svoju vlast vratio cijelu Dalmaciju, a Mletačka Republika odrekla se posjeda cijelog dalmatinskog kopna i svih otoka od Kvarnera do Drača (Durazzo). Mletački dužd odrekao se, također, titule "hrvatskog i dalmatinskog hercega".
Zadarskim mirom prvi je put nakon Zvonimira hrvatska obala sa svim svojim otocima bila oslobođena od mletačke vlasti.[1] Priključenje Dalmacije hrvatskom kraljevstvu imalo je znatne političke, društvene i gospodoarske implikacije, bez obzira što se takvo stanje održalo pola stoljeća.[4]
Pozivanjem na činjenicu da, za razliku od drugih dalmatinskih gradova, nikad prije nije priznavao vlast ugarskih vladara, Dubrovnik je uspio u samostalnim pregovorima postići izdavanje Višegradskog ugovora, kojim mu je bila zajamčena potpuna autonomija. Od tada se počinje sustavno rabiti i pojam Republika za dubrovačku državu.[3]
Ludovik je još jednom morao ratovati protiv Venecije (tzv. treći mletački rat) od 1378. do 1381., budući da je ometala trgovinu Jadranom. Mlečani, koji su pustošli hrvatsku obalu, privremeno su zauzeli Kotor, koji se 1371. podvrgnuo Hrvatskoj i Ugarskoj, te Šibenik i Rab. Nakon poraza u bitki s genoveškom mornaricom ubrzo je sklopljen mir u Torinu. Njime su Mlečani priznali Zadarski mir te se obvezali plaćati 7000 dukata ugarsko-hrvatskom kralju. Također su vratili Kotor, ali se Ludovik odrekao izvoza soli i druge robe na mletačko područje, što je teško pogodilo južnohrvatsku trgovinu.[1]
Vidi još
Izvori
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Trpimir Macan, Povijest hrvatskoga naroda, Školska knjiga, Zagreb, 1992.
- ↑ 2,0 2,1 Kako je i zašto Ladislav prodao Dalmaciju?, Zadarski list, 7. srpnja 2008.
- ↑ 3,0 3,1 Zadarski mir - zaboravljena obljetnica, Dubrovački list, 10. travnja 2008.
- ↑ Pravni leksikon, Leksikografski zavod Miroslav Krleža, Zagreb, 2006.
Vanjske poveznice
- Dubrovački list Zadarski mir - zaboravljena obljetnica
Kategorija:Hrvatske zemlje pod mletačkom vlašću Kategorija:Hrvatsko-mletački ratovi Kategorija:Povijest Zadra Kategorija:Vojna povijest 14. stoljeća Kategorija:Mirovni sporazumi
