Pusztamaróti harcok: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 20: Linia 20:
 
[[Plik:Pusztamarót.png|thumb|left]]
 
[[Plik:Pusztamarót.png|thumb|left]]
  
'''Pusztamaróti harcok''' (pol. ''Bitwa pod Pusztamarót'') miała miejsce między 13 września a 15 września [[1526]] r. w pobliżu obecnego Pusztamarót, gdzie węgierskie chłopstwo w regionie Vértes zamknęło się w ufortyfikowanym obozie przed najeżdżającymi Turkami.
+
'''Pusztamaróti harcok''' (pol. ''Bitwa pod Pusztamarót'') miała miejsce między 13 września a 15 września [[1526]] r. w pobliżu obecnego Pusztamarót, gdzie węgierskie chłopstwo w regionie Vértes zamknęło się w ufortyfikowanym obozie przed nacierającymi Turkami.
  
<small><small>A '''pusztamaróti harcok''' [[1526]]. [[szeptember 13.]] és [[szeptember 15.]] között zajlottak a mai [[Pusztamarót]] mellett, ahol a [[Vértes (hegység)|Vértes]]-környéki magyar parasztság egy megerősített táborba zárkózott a portyázó törökök ellen. </small></small>
+
Turecki sułtan po pokonaniu [[II. Lajos|Ludwika II]] nad Dunajem wkroczył do stolicy. Stamtąd rozesłał [[Akıncı|akindżich na wschód i zachód, aby grabili okolice Budy i węgierską wieś.
  
Turecki sułtan po pokonaniu [[II. Lajos|Ludwika II]] nad Dunajem wkroczył do stolicy. Stamtąd przerażający patronowie armii, akindżi, zostali wysłani na wschód i zachód, aby głosić obszar Budy i węgierską wieś.
+
Ludność komitatu [[Esztergom]] uciekła masowo do [[Herégy]] i Pusztamarót, gdzie rozbili obóz, ale został on zajęty przez akindżich, a jego obrońcy zostali wymordowani.
  
<small><small>A török szultán, miután a [[mohács]]i síkon legyőzte [[II. Lajos magyar király|II. Lajos]]t, a [[Duna|Dunán]] felfelé bevonult a fővárosba. Innen a sereg rettegett elővédjeit, az [[akindzsi]]ket keleti és nyugati irányba indította, hogy prédálják fel [[Buda (történelmi település)|Buda]] környékét és a magyar vidékeket. </small></small>
+
Druga masa chłopstwa (około 25.000 osób) ustawiła swoje wozy w okrąg, tworząc ostrą siłę w Maró, otoczona rowami i wypełniona wodą z pobliskiego jeziora. Akinji już na próżno oblegali tabor, a obrońcy byli zdeterminowani, gdyż chronili swoje rodziny i mienie. W międzyczasie wypadali kilka razy i zabili wielu Turków. Nie mogło to jednak trwać długo, z powodu regularnych posiłków z głównego obozu wojskowego Turków, sześciu tysięcy janczarów, dziesiątek tysięcy jeźdźców oraz tzw. armat skorpiona ustawionych przeciwko sile taboru. Tabor był bohatersko broniony przez chłopów, ale ostatecznie zostali oni pokonane. Właśnie wtedy pewien Michał Bokser próbował ocalić swoją żonę przed rozlewem krwi.Ponieważ Turcy byli bardziej płodni, legenda głosi, że zabił kobietę, aby nie wpadła w ręce wroga, podczas gdy ona sama pogalopowała między Turków, gdzie straciła życie.
  
Z Turków najeżdżających komitat [[Esztergom]] ludność uciekła masowo do Hereszu i Pusztamarót, gdzie rozbili obóz, ale zostali schwytani przez Akinji i zabici przez jego obrońców.
+
Podobny los spotkał obozy chłopskie [[Matra]] i [[Bács]], jedynie ten koło [[Péterváradi harcok|Péterváradu]] skutecznie przeciwstawił Turkom. Poza nimi, Wyszehradem i Esztergomem, Turcy nie spotkali żadnego poważnego oporu w kraju.
  
<small><small>Az [[Esztergom vármegye]] területére behatoló törökök elől a lakosság tömegesen menekült [[Herégy]] és Pusztamarót felé, ahol tábort ütöttek, de azt az akindzsik elfoglalták és a védőit lemészárolták. </small></small>
+
Powszechnym błędem jest przekonanie, że miejsce walk ma związek z [[Pilismarót]], gdyż wykluczają to również zupełnie inne cechy geograficzne tych dwóch osad.
  
Druga masa chłopstwa (około 25 000 osób) ułożyła swoje rydwany w okrągły kształt, tworząc ostrą siłę w Maró, otoczona rowami i wypełniona wodą z pobliskiego jeziora. Akinji już na próżno oblegało tę siłę, a obrońcy byli zdeterminowani, aby chronić swoje rodziny i mienie. W międzyczasie wybuchły kilka razy i zdeponowały wielu Turków. Nie mogły jednak trwać długo, ani z powodu regularnych posiłków z głównego obozu wojskowego, ani sześciu tysięcy janczarów, dziesiątek tysięcy jeźdźców i obozów, tzw. armaty skorpiona ustawione przeciw sile korozyjnej. Wagon został bohatersko broniony przez chłopów, ale ostatecznie zwycięstwo zostało pokonane. Właśnie wtedy pewien Michał Bokser próbował ocalić swoją żonę przed rozlewem krwi. Ponieważ Turcy byli bardziej płodni, zgodnie z legendą, zabiła kobietę, aby nie wpadła w ręce wroga, gdy została wyrzucona na Turków, gdzie straciła życie.
+
== Źródło ==
  
<small><small>A parasztság másik tömege (kb. 25 ezer fő) szekereit kör alakba rendezve hevenyészett erősséget alkotott Marótnál, amit árkokkal vett körül és a közeli tóból vízzel töltötte fel. Az akindzsik ezt az erősséget már hiába ostromolták, a védők eltökélték, hogy megvédik családjaikat és vagyonukat. Közben több ízben kitörtek és sok törököt terítettek le. De nem sokáig tarthattak ki, mert a fősereg táborából reguláris erősítések érkeztek, vagy hatezer janicsár, tízezer lovas és tábori, ún. ''skorpió'' ágyúk sorakoztak fel a maróti erősség ellen. A szekérvárat a parasztok hősiesen védték, de végül győzött a túlerő. Ekkor történt, hogy egy bizonyos [[Dobozi Mihály]] megpróbálta kimenteni feleségét a vérontásból. Mivel a törökök szaporábbak voltak, ezért a legenda szerint az asszonyt megölte, nehogy az ellenség kezére jusson, míg ő maga a török közé vágtatott, ahol életét vesztette. </small></small>
+
* ''Magyarország hadtörténete'', Zrínyi katonai kiadó, Budapest 1985. wyd.: Liptai Ervin ISBN 9633263379.
 
+
* Istvánffy Miklós: Magyarok dolgairól írt históriája Tállyai Pál XVII. századi fordításában. Balassi Kiadó, 2009. Budapest. ISBN 9789635067909.
Po upadku Maró podobny los spotkał obozy chłopskie Matra i Wujek, a region Piotrogrodzki skutecznie stłumił Turków. Poza nimi, Wyszehradem i Esztergom, Turcy nie znaleźli żadnego poważnego oporu w kraju.
 
 
 
<small><small>Marót eleste után hasonló sorsra jutottak a [[mátra]]i és [[bács]]i paraszttáborok, míg a [[pétervárad]]i sikeresen visszaverte a törököket. Ezeken és [[Visegrád]]on, valamint [[Esztergom]]on kívül a török komolyabb ellenállásra nem talált az országban. </small></small>
 
 
 
Jest powszechnym błędnym przekonaniem, że walki męczenników miały miejsce w Pilismarot, ale wykluczają to zupełnie inne warunki geograficzne obu osad.
 
 
 
<small><small>Gyakori tévhit, hogy a maróti harcok helyszíne [[Pilismarót]]nál volt, ezt azonban a két település teljesen eltérő földrajzi adottságai is kizárják. </small></small>
 
 
 
==Forrás==
 
 
 
* Magyarország hadtörténete, Zrínyi katonai kiadó, [[Budapest]] [[1985]]. szerk.: Liptai Ervin {{ISBN|9633263379}}
 
* Istvánffy Miklós: Magyarok dolgairól írt históriája Tállyai Pál XVII. századi fordításában. Balassi Kiadó, 2009. Budapest. {{ISBN|9789635067909}}
 
 
* [https://web.archive.org/web/20130331090211/http://www.nyeomszsz.org/orszavak/pdf/BrodaricsMohacs.pdf Brodarics István: De conflictu hungarorum cum Solymano turcarum imperatore ad Mohach historia verissima – Kulcsár Péter fordítása (részlet)]
 
* [https://web.archive.org/web/20130331090211/http://www.nyeomszsz.org/orszavak/pdf/BrodaricsMohacs.pdf Brodarics István: De conflictu hungarorum cum Solymano turcarum imperatore ad Mohach historia verissima – Kulcsár Péter fordítása (részlet)]
  

Wersja z 09:17, 4 sie 2020

Pusztamaróti harcok (pol. Bitwa pod Pusztamarót) miała miejsce między 13 września a 15 września 1526 r. w pobliżu obecnego Pusztamarót, gdzie węgierskie chłopstwo w regionie Vértes zamknęło się w ufortyfikowanym obozie przed nacierającymi Turkami.

Turecki sułtan po pokonaniu Ludwika II nad Dunajem wkroczył do stolicy. Stamtąd rozesłał [[Akıncı|akindżich na wschód i zachód, aby grabili okolice Budy i węgierską wieś.

Ludność komitatu Esztergom uciekła masowo do Herégy i Pusztamarót, gdzie rozbili obóz, ale został on zajęty przez akindżich, a jego obrońcy zostali wymordowani.

Druga masa chłopstwa (około 25.000 osób) ustawiła swoje wozy w okrąg, tworząc ostrą siłę w Maró, otoczona rowami i wypełniona wodą z pobliskiego jeziora. Akinji już na próżno oblegali tabor, a obrońcy byli zdeterminowani, gdyż chronili swoje rodziny i mienie. W międzyczasie wypadali kilka razy i zabili wielu Turków. Nie mogło to jednak trwać długo, z powodu regularnych posiłków z głównego obozu wojskowego Turków, sześciu tysięcy janczarów, dziesiątek tysięcy jeźdźców oraz tzw. armat skorpiona ustawionych przeciwko sile taboru. Tabor był bohatersko broniony przez chłopów, ale ostatecznie zostali oni pokonane. Właśnie wtedy pewien Michał Bokser próbował ocalić swoją żonę przed rozlewem krwi.Ponieważ Turcy byli bardziej płodni, legenda głosi, że zabił kobietę, aby nie wpadła w ręce wroga, podczas gdy ona sama pogalopowała między Turków, gdzie straciła życie.

Podobny los spotkał obozy chłopskie Matra i Bács, jedynie ten koło Péterváradu skutecznie przeciwstawił Turkom. Poza nimi, Wyszehradem i Esztergomem, Turcy nie spotkali żadnego poważnego oporu w kraju.

Powszechnym błędem jest przekonanie, że miejsce walk ma związek z Pilismarót, gdyż wykluczają to również zupełnie inne cechy geograficzne tych dwóch osad.

Źródło

Pusztamaróti harcok (węg.)
Bitwa pod Pusztamarót (pol.)

Podboje Turcji Osmańskiej
Székely Bertalan: Dobozi Mihály és felesége
Székely Bertalan: Dobozi Mihály és felesége
Czas 13-15 września 1526
Miejsce komitat Esztergom, dawne osady Pusztamarót i Heregy
Terytorium Królestwo Węgier
Wynik Zwycięstwo Węgrów
Strony konfliktu
zjednoczeni węgierscy wiejscy chłopi ?? „brak scentralizowanego dowodzenia”
Siły
25.000 ludzi 10.000 jazdy,
tysiąc akindżi
6.000 janczarów

Szablon:Magyar–török háború (1521–26)

Kategória:Nyergesújfalu Kategória:Gerecse