Tarkan: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
(Utworzono nową stronę "Kategoria:2 Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii {{Uwaga| |strona = https://hu.wikipedia.org/wiki/Tarkan_(m%C3%A9lt%C3%B3s%C3%A1g) |autorzy...") |
|||
| Linia 15: | Linia 15: | ||
| | | | ||
| − | + | '''Tarkan''' lub '''Tarkán''' – wysokie stanowisko w państwowej organizacji Turków i [https://pl.wikipedia.org/wiki/Chazarowie Chazarów], dowódca subarmii, wzgl. był przywódcą plemienia.<ref>Alföldi András: A tarchan méltóságnév eredete. ''Magyar Nyelv 28''. (1932) 7-8. sz. str. 205-220.</ref> Przywódca jednego z 10 plemion Turków Zachodnich nosił tytuł 'tarkan'', a dokładniej 'tarkan'' [https://hu.wikipedia.org/wiki/Csor csor]. Słowo to wywodzi się ze składu ''tar'' 'termőföld' + ''kan'' 'úr' w znaczeniu 'földesúr', tj. „pan kraju”, którego dowódca wojskowy był także głównodowodzącym. Dlatego w imperium było ich więcej.<ref>Dobrovits Mihály: A nyugati türkök tíz törzsének kialakulása. ''Antik Tanulmányok'', XLVII. sz. (2004).</ref> | |
| − | + | Węgierska nazwa plemienna Tarján i nazwy miejsc Tarján wywodzą się z tego tytułu.<ref>Györffy György. 3 / Honfoglalás és megtelepedés., ''István király és műve''. Gondolat Budapest 1983.</ref> | |
| + | |||
| + | Inni (np. Lajos Ligeti) twierdzą, że turecka etymologia tarkanu (tarẖan w źródłach irańskich, tarχan w języku tureckim, mongolski darqan w językach tureckich) jest nie do przyjęcia. Po raz pierwszy pojawia się na napisach tureckich, prawdopodobnie wysłanych Turkom przez Suzongów. Zgodnie z tymi poglądami niedopuszczalne jest również przyjmowanie raportu kowala i przyjmowanie jakiejś świętej instytucji kowalskiej. Jego wczesne znaczenie nie może też oznaczać „szlachetnego”, „człowieka wolnego od podatku”, ponieważ znaczenia te rozwinęły się w związku z nim w erze mongolskiej. Zgodnie z tym stanowiskiem nie tylko nazwa zwyczajowa Tarján i nazwy miejscowości, ale także nazwy miejscowości Tárkány wywodzą się z tej godności. [4] | ||
<small><small><small><small>Mások (pl. [[Ligeti Lajos]]) szerint a '''tarkan''' (iráni forrásokban ''tarẖan'', török nyelvekben inkább ''tarχan'', mongol ''darqan'') török etimológiái elfogadhatatlanok. Türk feliratokon tűnik fel először, a [[türkök]]hoz [[szogdok|szogd]] közvetítéssel került valószínűleg a [[zsuanzsuanok]]tól. E nézetek szerint elfogadhatatlan a ''kovács'' jelentés feltételezése és valamiféle szakrális kovács intézmény feltételezése is. Korai jelentése sem lehet 'nemes', 'adófizetéstől mentes ember', mert ezek a jelentések a [[mongolok|mongol]] korban fejlődtek ki vele kapcsolatban. Ezen álláspont szerint nemcsak a [[Tarján (törzs)|Tarján]] törzsnév és helynevek, hanem a [[Tárkány (foglalkozás)|Tárkány]] helynevek is ebből a méltóságnévből erednek.<ref name="Korai magyar">{{cite book|title=Korai magyar történeti lexikon (9-14- század) |editor=Kristó Gyula (főszerk.), Engel Pál, Makk Ferenc |publisher=Akadémiai Kiadó, Budapest |year=1994 |isbn=963-05-6722-9}}</ref> </small></small></small></small> | <small><small><small><small>Mások (pl. [[Ligeti Lajos]]) szerint a '''tarkan''' (iráni forrásokban ''tarẖan'', török nyelvekben inkább ''tarχan'', mongol ''darqan'') török etimológiái elfogadhatatlanok. Türk feliratokon tűnik fel először, a [[türkök]]hoz [[szogdok|szogd]] közvetítéssel került valószínűleg a [[zsuanzsuanok]]tól. E nézetek szerint elfogadhatatlan a ''kovács'' jelentés feltételezése és valamiféle szakrális kovács intézmény feltételezése is. Korai jelentése sem lehet 'nemes', 'adófizetéstől mentes ember', mert ezek a jelentések a [[mongolok|mongol]] korban fejlődtek ki vele kapcsolatban. Ezen álláspont szerint nemcsak a [[Tarján (törzs)|Tarján]] törzsnév és helynevek, hanem a [[Tárkány (foglalkozás)|Tárkány]] helynevek is ebből a méltóságnévből erednek.<ref name="Korai magyar">{{cite book|title=Korai magyar történeti lexikon (9-14- század) |editor=Kristó Gyula (főszerk.), Engel Pál, Makk Ferenc |publisher=Akadémiai Kiadó, Budapest |year=1994 |isbn=963-05-6722-9}}</ref> </small></small></small></small> | ||
| − | + | Jest również używany jako imię osobiste w obszarach języka tureckiego. | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | {{ | + | == Przypisy == |
| + | {{izvori}} | ||
[[Kategoria:Historia]] | [[Kategoria:Historia]] | ||
[[Kategoria:Historia Węgier]] | [[Kategoria:Historia Węgier]] | ||
Wersja z 15:23, 6 sie 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Tarkan lub Tarkán – wysokie stanowisko w państwowej organizacji Turków i Chazarów, dowódca subarmii, wzgl. był przywódcą plemienia.[1] Przywódca jednego z 10 plemion Turków Zachodnich nosił tytuł 'tarkan, a dokładniej 'tarkan csor. Słowo to wywodzi się ze składu tar 'termőföld' + kan 'úr' w znaczeniu 'földesúr', tj. „pan kraju”, którego dowódca wojskowy był także głównodowodzącym. Dlatego w imperium było ich więcej.[2] Węgierska nazwa plemienna Tarján i nazwy miejsc Tarján wywodzą się z tego tytułu.[3] Inni (np. Lajos Ligeti) twierdzą, że turecka etymologia tarkanu (tarẖan w źródłach irańskich, tarχan w języku tureckim, mongolski darqan w językach tureckich) jest nie do przyjęcia. Po raz pierwszy pojawia się na napisach tureckich, prawdopodobnie wysłanych Turkom przez Suzongów. Zgodnie z tymi poglądami niedopuszczalne jest również przyjmowanie raportu kowala i przyjmowanie jakiejś świętej instytucji kowalskiej. Jego wczesne znaczenie nie może też oznaczać „szlachetnego”, „człowieka wolnego od podatku”, ponieważ znaczenia te rozwinęły się w związku z nim w erze mongolskiej. Zgodnie z tym stanowiskiem nie tylko nazwa zwyczajowa Tarján i nazwy miejscowości, ale także nazwy miejscowości Tárkány wywodzą się z tej godności. [4] Mások (pl. Ligeti Lajos) szerint a tarkan (iráni forrásokban tarẖan, török nyelvekben inkább tarχan, mongol darqan) török etimológiái elfogadhatatlanok. Türk feliratokon tűnik fel először, a türkökhoz szogd közvetítéssel került valószínűleg a zsuanzsuanoktól. E nézetek szerint elfogadhatatlan a kovács jelentés feltételezése és valamiféle szakrális kovács intézmény feltételezése is. Korai jelentése sem lehet 'nemes', 'adófizetéstől mentes ember', mert ezek a jelentések a mongol korban fejlődtek ki vele kapcsolatban. Ezen álláspont szerint nemcsak a Tarján törzsnév és helynevek, hanem a Tárkány helynevek is ebből a méltóságnévből erednek.[4] Jest również używany jako imię osobiste w obszarach języka tureckiego. Przypisy
|
