Gyula

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Strona	Autorzy	Nota
[3]	[4]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Gyula - książę świecki (książę-wódz) zajmujące w IX i X wieku drugie (po księciu sakralnym, kende, kündü) miejsce w hierarchii węgierskich dostojników. Gyula (Yula, Gula, Gila) był, według źródeł muzułmańskich i bizantyjskich, tytułem jednego z przywódców, drugiego w kolejności, węgierskiej federacji plemiennej w IX - X wieku. W najwcześniejszych węgierskich źródłach tytułowe imię jest zapisane tylko jako imię osobiste (Gyyla, Geula, Gyla, Iula). Według węgierskich kronik, Transylwanii rządziła linia książąt zwana Gyula, a ich krajem był węgierski król Stefan I (1000 / 1001–1038). Tytuł ten do 904 roku nosił Arpad, później nosił go przypuszczalnie wódz Tétény (Tühütüm). Etymologia = Tytułowa nazwa nie ma przekonującej etymologii, ale prawdopodobnie jest pochodzenia tureckiego. Gyule w IX wieku Pierwsze dane dotyczące tytułu, zapisane przez Ibn Rustę i Gardizi, można prześledzić do wcześniejszych prac Abu Abdallaha al-Jayhaniego. Według tych najwcześniejszych dowodów Węgrami rządzili wspólnie dwóch „królów”. Główny, zwany kende (lub künde), cieszył się nominalnym przywództwem, podczas gdy efektywną władzę sprawował jego podrzędny rangą kolega, zwany gyula. Ta szczególna forma rządzenia („podwójne panowanie”) ma na ogół naśladować Khazar Khaganate, który rzeczywiście miał podobną organizację. Jednak jedyną rzeczą, o której mówią źródła muzułmańskie, jest to, że Gyula był odpowiedzialny za sprawy militarne konfederacji plemiennej; mając na uwadze, że istniał prawowity władca (kende), który miał niewielki wpływ na kwestie związane z armią. [...] Lista gyula Lista osób, które sprawowały urząd gyula, jest nadal przedmiotem dyskusji.. Według kroniki Thietmara z Merseburga (975-1018), imieniem wuja króla Stefana, którego kraj był okupowany przez króla węgierskiego w 1003 roku, było Procui. [10] Poniżej znajduje się lista żyul przypuszczalnych przez współczesnych historyków:<ref name=Kristó> [10] Kurszán (przed 894–902) lub Árpád (przed 894–902 / po 902) "Gyula I" lub nieznany członek dynastii Arpadów (? -?); "Gyula I" może być identyczny z Kurszánem „Gyula II” (ok. 952/953); jego imię chrzcielne brzmiało Stefan "Gyula III" / (ok. 980 - ok. 1003); mógł nazywać się Procui Bibliografia Pierwszorzędne źródła Constantine Porphyronenitus (author), Moravcsik, Gyula (wydawca), Jenkins, Romilly J. H. (tłumacz): De Administrando Imperio; Dumbarton Oaks, 2008, Washington, D. C. ISBN 0-88402-021-5. Kézai, Simon (autor), Veszprémy, László (wydawca), Schaer, Frank (tłumacz): Gesta Hungarorum: The Deeds of the Hungarians; Central European University Press, 1999, Budapest. ISBN 963-9116-31-9. Györffy György, Święty Stefan I. Król Węgier i jego dzieło, Warszawa 2003 Drugorzędne źródła Berend, Nóra – Laszlovszky, József – Szakács, Béla Zsolt: The Kingdom of Hungary; w: Berend, Nora (Wydawca): Christianization and the Rise of Christian Monarchy: Scandinavia, Central Europe and Rus’ c. 900–1200; Cambridge University Press, 2007, Cambridge & New York. ISBN 978-0-521-87616-2. Curta, Florin: Southeastern Europe in the Middle Ages 500–1250; Cambridge University Press, 2006, Cambridge. ISBN 978-0-521-89452-4. Fügedi, Erik: The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526; I. B. Tauris, 2001, London&New York. ISBN 1-85043-977-X. Kristó, Gyula (główny redaktor); Engel, Pál, i Makk, Ferenc (redaktorzy): Korai Magyar történeti lexikon (9-14. század) [Encyklopedia wczesnej historii Węgier (IX-XIV wiek)]; Akadémiai Kiadó, 1994, Budapest. ISBN 963-05-6722-9. (wprowadzenie "Anonymus" – autor Zoltán Kordé, "Árpád" – Gyula Kristó, "Gyalu" – Zoltán Kordé, "gyula" – Alfréd Márton, "Gyula" – Sándor László Tóth i László Szegfű, "Kézai Simon" — Tibor Almási, "Kurszán" — Sándor László Tóth, "Tétény" — Zoltán Kordé) Kristó, Gyula: Early Transylvania (895–1324); Lucidus Kiadó, 2003, Budapest. ISBN 963-9465-12-7. Rady, Martyn: Nobility, Land and Service in Medieval Hungary; Palgrave (współpraca — School of Slavonic and East European Studies, University College London), 2000, New York. ISBN 0-333-80085-0. Róna-Tas, András (autor); Bodoczky, Nicholas (tłumacz): Hungarians and Europe in the Early Middle Ages: An Introduction to Early Hungarian History [Węgrzy i Europa we wczesnym średniowieczu: wprowadzenie do wczesnej historii Węgier]; Central European University Press, 1999, Budapest & New York. ISBN 963-9116-48-3. Przypisy