Etelköz: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 17: Linia 17:
 
[[File:Picta.jpg|thumb |right |alt=An armed men, wearing a sword and a shield depicting a bird of prey |[[Álmos]] przedstawiony w ''[[Chronica Hungarorum]]'': był pierwszym przywódcą federacji plemion Madziarów, według węgierskich kronik]]
 
[[File:Picta.jpg|thumb |right |alt=An armed men, wearing a sword and a shield depicting a bird of prey |[[Álmos]] przedstawiony w ''[[Chronica Hungarorum]]'': był pierwszym przywódcą federacji plemion Madziarów, według węgierskich kronik]]
  
−
[[Konstantyn VII Porfirogeneta]] zidentyfikował Etelköz z ziemiami, na których płyną rzeki „Barouch”, „Koubou”, „Troullos”, „Broutos” i „Seretos”<ref>''Constantine Porphyrogenitus'': ''De Administrando Imperio'' (cz. 38), str. 175.</ref>.<ref name=Spinei44>Spinei 2003, str. 44.</ref> Identyfikacja trzech ostatnich rzek z Dniestrem, Prutem i Seretem jest bezdyskusyjna, ale tradycyjne utożsamianie Baroucha z Dnieprem i Koubou z Południowym Bugiem jest obalone przez Spinei.</ref name=Spinei44/><ref>Kristó 1996, str. 156.</ref> Al-Jayhani napisał, że terytorium Madziarów znajdowało się między dwiema rzekami nazwanymi „tl” i „dwb” w latach 70-tych XIX wieku.<ref name=Kristó157>Kristó 1996, str. 157.</ref> Według współczesnych uczonych tl może odnosić się do Wołgi, Donu lub Dniepru; dwb jest określany jako Dunaj.<ref name=Kristó157/><ref> Fodor 1975, str. 248.</ref><ref>Róna-Tas 1999, str. 328.</ref> Według ''[[Gesta Hungarorum]]'', Madziarowie mieszkali w „Scytii” lub „Dentumoger”<ref><ref>''Anonymus, Notary of King Béla: The Deeds of the Hungarians'' (cz. 1), str. 5.</ref></ref>. Ostatnia nazwa, która odnosi się do rzeki Don, sugeruje, że Madziarowie zamieszkiwali wschodnie regiony pontyjskich stepów, według Spinei<ref>Spinei 2003, str. 52–53.</ref>.
+
[[Konstantyn VII Porfirogeneta]] zidentyfikował Etelköz z ziemiami, na których płyną rzeki „Barouch”, „Koubou”, „Troullos”, „Broutos” i „Seretos”<ref>''Constantine Porphyrogenitus'': ''De Administrando Imperio'' (cz. 38), str. 175.</ref>.<ref name=Spinei44>Spinei 2003, str. 44.</ref> Identyfikacja trzech ostatnich rzek z Dniestrem, Prutem i Seretem jest bezdyskusyjna, ale tradycyjne utożsamianie Baroucha z Dnieprem i Koubou z Południowym Bugiem jest obalone przez Spinei.</ref name=Spinei44/><ref>Kristó 1996, str. 156.</ref> Al-Jayhani napisał, że terytorium Madziarów znajdowało się między dwiema rzekami nazwanymi „tl” i „dwb” w latach 70-tych XIX wieku.<ref name=Kristó157>Kristó 1996, str. 157.</ref> Według współczesnych uczonych tl może odnosić się do Wołgi, Donu lub Dniepru; dwb jest określany jako Dunaj.<ref name=Kristó157/><ref> Fodor 1975, str. 248.</ref><ref>Róna-Tas 1999, str. 328.</ref> Według ''[[Gesta Hungarorum]]'', Madziarowie mieszkali w „Scytii” lub „Dentumoger”<ref>''Anonymus, Notary of King Béla: The Deeds of the Hungarians'' (cz. 1), str. 5.</ref>. Ostatnia nazwa, która odnosi się do rzeki Don, sugeruje, że Madziarowie zamieszkiwali wschodnie regiony pontyjskich stepów, według Spinei<ref>Spinei 2003, str. 52–53.</ref>.
  
 
Chazarski kagan wysłał swoich wysłanników do Madziarów wkrótce po tym, jak uciekli z Levedii i osiedlili się w Etelköz, według Porfirogenety. Kagan zaprosił Levediego na spotkanie, proponując uczynienie Levediego najwyższym przywódcą konfederacji plemion Madziarów w zamian za przyjęcie jego zwierzchnictwa.<ref>Róna-Tas 1999, str. 416.</ref><ref name=Kristó159>Kristó 1996, str. 159.</ref> Zamiast przyjąć ofertę, Levedi zasugerował zaoferowanie nową rangę innemu wodzowi – [[Álmos[[owi lub jego synowi [[Arpad]]owi.<ref name=Kristó159/> Kagan przyjął propozycję Levediego i na jego żądanie wodzowie Madziarów ogłosili Arpada swoim wodzem.<ref name=Kristó159/><ref name=Spinei33>Spinei 2003, str. 33.</ref> Według Kristó i Spinei, raport Porfirogenety zachował pamięć o utworzeniu centrali w ramach federacji plemion Madziarskich.<ref name=Spinei33/><ref>Kristó 1996, str. 164–165.</ref> Róna-Tas mówi, że historia dotyczy jedynie „zmiany dynastii”; upadek rodziny Levedi i pojawienie się dynastii [[Arpadowie|Arpadów]].<ref>Róna-Tas 1999, str. 417.</ref> W przeciwieństwie do opowieści Porfirogenety, Gesta Hungarorum mówi, że to nie Arpad, ale jego ojciec został wybrany pierwszym najwyższym księciem Madziarów.<ref>Fodor 1975, str. 250.</ref>
 
Chazarski kagan wysłał swoich wysłanników do Madziarów wkrótce po tym, jak uciekli z Levedii i osiedlili się w Etelköz, według Porfirogenety. Kagan zaprosił Levediego na spotkanie, proponując uczynienie Levediego najwyższym przywódcą konfederacji plemion Madziarów w zamian za przyjęcie jego zwierzchnictwa.<ref>Róna-Tas 1999, str. 416.</ref><ref name=Kristó159>Kristó 1996, str. 159.</ref> Zamiast przyjąć ofertę, Levedi zasugerował zaoferowanie nową rangę innemu wodzowi – [[Álmos[[owi lub jego synowi [[Arpad]]owi.<ref name=Kristó159/> Kagan przyjął propozycję Levediego i na jego żądanie wodzowie Madziarów ogłosili Arpada swoim wodzem.<ref name=Kristó159/><ref name=Spinei33>Spinei 2003, str. 33.</ref> Według Kristó i Spinei, raport Porfirogenety zachował pamięć o utworzeniu centrali w ramach federacji plemion Madziarskich.<ref name=Spinei33/><ref>Kristó 1996, str. 164–165.</ref> Róna-Tas mówi, że historia dotyczy jedynie „zmiany dynastii”; upadek rodziny Levedi i pojawienie się dynastii [[Arpadowie|Arpadów]].<ref>Róna-Tas 1999, str. 417.</ref> W przeciwieństwie do opowieści Porfirogenety, Gesta Hungarorum mówi, że to nie Arpad, ale jego ojciec został wybrany pierwszym najwyższym księciem Madziarów.<ref>Fodor 1975, str. 250.</ref>

Wersja z 10:21, 14 sie 2020

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Plik:Picta.jpg
Álmos przedstawiony w Chronica Hungarorum: był pierwszym przywódcą federacji plemion Madziarów, według węgierskich kronik

Konstantyn VII Porfirogeneta zidentyfikował Etelköz z ziemiami, na których płyną rzeki „Barouch”, „Koubou”, „Troullos”, „Broutos” i „Seretos”[1].[2] Identyfikacja trzech ostatnich rzek z Dniestrem, Prutem i Seretem jest bezdyskusyjna, ale tradycyjne utożsamianie Baroucha z Dnieprem i Koubou z Południowym Bugiem jest obalone przez Spinei.</ref name=Spinei44/>[3] Al-Jayhani napisał, że terytorium Madziarów znajdowało się między dwiema rzekami nazwanymi „tl” i „dwb” w latach 70-tych XIX wieku.[4] Według współczesnych uczonych tl może odnosić się do Wołgi, Donu lub Dniepru; dwb jest określany jako Dunaj.[4][5][6] Według Gesta Hungarorum, Madziarowie mieszkali w „Scytii” lub „Dentumoger”[7]. Ostatnia nazwa, która odnosi się do rzeki Don, sugeruje, że Madziarowie zamieszkiwali wschodnie regiony pontyjskich stepów, według Spinei[8].

Chazarski kagan wysłał swoich wysłanników do Madziarów wkrótce po tym, jak uciekli z Levedii i osiedlili się w Etelköz, według Porfirogenety. Kagan zaprosił Levediego na spotkanie, proponując uczynienie Levediego najwyższym przywódcą konfederacji plemion Madziarów w zamian za przyjęcie jego zwierzchnictwa.[9][10] Zamiast przyjąć ofertę, Levedi zasugerował zaoferowanie nową rangę innemu wodzowi – [[Álmos[[owi lub jego synowi Arpadowi.[10] Kagan przyjął propozycję Levediego i na jego żądanie wodzowie Madziarów ogłosili Arpada swoim wodzem.[10][11] Według Kristó i Spinei, raport Porfirogenety zachował pamięć o utworzeniu centrali w ramach federacji plemion Madziarskich.[11][12] Róna-Tas mówi, że historia dotyczy jedynie „zmiany dynastii”; upadek rodziny Levedi i pojawienie się dynastii Arpadów.[13] W przeciwieństwie do opowieści Porfirogenety, Gesta Hungarorum mówi, że to nie Arpad, ale jego ojciec został wybrany pierwszym najwyższym księciem Madziarów.[14]

Według muzułmańskich uczonych Madziarzy mieli dwóch najwyższych przywódców, kende i gyula, przy czym ten ostatni był ich władcą w latach 70. IX wieku[15]. Ich raport sugeruje, że kagan nadał tytuł Chazara szefowi federacji plemion Madziarów; Ibn Fadlan odnotował, że trzeci dygnitarz chazarski pojawił się w latach dwudziestych X wieku.[16] Raport muzułmańskiego uczonego sugeruje również, że Madziarowie przyjęli chazarski system „podwójnego królestwa”, w którym najwyższa władza została podzielona między świętego władcę (kende) i dowódcę wojskowego (gulę).[11][17][18]

Pomiędzy krajem [Pieczyngów] a krajem Esegel/Iskil, który należy do [Bułgarów Nadwołżańskich], leży pierwsza z granic Madziarów... Ich wódz stoi na czele 20.000 jeźdźców. Nazywa się „kundah”, ale ten, który faktycznie nimi rządzi, nazywany jest „jilah”. Wszyscy Madziarowie są bezwarunkowo posłuszni temu władcy w wojnach o cześć i obronę... Ich terytorium jest rozległe, rozciągające się aż do Morza Czarnego, do którego wpływają dwie rzeki, jedna większa niż Oxus. Ich kempingi znajdują się pomiędzy tymi dwoma rzekami.

Ibn Rusta: Na Madziarach[19]

1

Plik:Arpad Kepes Kronika.jpg
Álmos's son, Árpád, depicted in the Illuminated Chronicle: he was the first head of the federation of the Magyar tribes, according to the Byzantine Emperor Constantine VII Porphyrogenitus

Porfirogenitus napisał, że Kabarowie - grupa Chazarów, którzy zbuntowali się przeciwko Chaganowi - dołączyli do Madziarów w Etelköz w nieokreślonym czasie [187] [188], sugerując, że Madziarowie pozbyli się zwierzchnictwa Chagana. [189] Kabarowie byli podzieleni na trzy plemiona, ale dowodził nimi jeden wódz. [190] [189] Porfirogenitus napisał również, że Kabarowie „byli promowani na pierwsze„ plemię ”, ponieważ okazali się„ najsilniejszymi i najdzielniejszymi ”[191] plemion. [192] W związku z tym Kabarowie stanowili awangardę Madziarów, ponieważ ludy koczownicze zawsze umieszczały powiązane plemiona w najbardziej narażonej pozycji. [192] [189] 

Porphyrogenitus wrote that the Kabars – a group of Khazars who rebelled against the Khagan – joined the Magyars in Etelköz at an unspecified time,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} suggesting that the Magyars had got rid of the Khagan's suzerainty.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The Kabars were organized into three tribes, but a single chieftain commanded them.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Porphyrogenitus also wrote that the Kabars "were promoted to be first" tribe, because they showed themselves "the strongest and most valorous"[20] of the tribes.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Accordingly, the Kabars formed the Magyars' vanguard, because nomadic peoples always placed the associated tribes in the most vulnerable position.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

Ibn Rusta napisał, że Madziarowie podporządkowali sąsiednie ludy słowiańskie, nakładając na nie „ciężki haracz” [150] i traktując ich jak jeńców [193]. Madziarowie również "dokonywali piratycznych nalotów na Słowian" [150] i sprzedawali tych schwytanych podczas tych nalotów Bizantyjczykom w Kerczu na Półwyspie Krymskim. [193] [139] Grupa wojowników Madziarów zaatakowała przyszłego Świętego Cyryla Filozofa „wyjącego jak wilki i chcącego go zabić” [194] na stepach w pobliżu Krymu, zgodnie z legendą świętego. [148] Jednak Cyryl przekonał ich, aby „uwolnili go i całą jego świtę w pokoju”. [194] [148] Mieszkańcy regionów położonych wzdłuż lewego brzegu Dniestru - których rosyjska kronika pierwotna zidentyfikowała jako Tivertsi - umocnili swoje osady w drugiej połowie IX wieku, co wydaje się być związane z obecnością Madziarów. [195] 

Ibn Rusta wrote that the Magyars subjected the neighboring Slavic peoples, imposing "a heavy tribute on them"[19] and treating them as prisoners.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The Magyars also "made piratical raids on the Slavs"[19] and sold those captured during these raids to the Byzantines in Kerch on the Crimean peninsula.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} A band of Magyar warriors attacked the future Saint Cyril the Philosopher "howling like wolves and wishing to kill him"[21] in the steppes near the Crimea, according to the saint's legend.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} However, Cyril convinced them to "release him and his entire retinue in peace".[21]{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The inhabitants of the regions along the left bank of the Dniester – whom the Russian Primary Chronicle identified as Tivertsi – fortified their settlements in the second half of the 9th century, which seems to be connected to the Magyars' presence.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

Plądrowanie najazdu we wschodniej Francji w 862 roku było pierwszą zarejestrowaną wyprawą wojskową Madziarów w Europie Środkowej. [196] [55] Ten najazd mógł zostać zainicjowany przez Rastislava z Moraw, który był w stanie wojny z Ludwikiem Niemiec, według Róna-Tas i Spinei. [197] [198] Dłuższa wersja Annals of Salzburg mówi, że Madziarowie wrócili do Wschodniej Francji i splądrowali region Wiednia w 881 roku. [197] [55] To samo źródło osobno wspomniało o Cowari, czyli Kabarach, plądrujących region Kulmberg lub Kollmitz w tym samym roku, pokazując, że Kabarowie stanowili odrębną grupę. [199] [200] Na początku lat osiemdziesiątych osiemdziesiątych XIX wieku „król” Madziarów odbył przyjacielskie spotkanie z Metodym, arcybiskupem Moraw, który według legendy Metodego wracał z Konstantynopola na Morawy. [201] [148] [202] [203] [ 204] 

A plundering raid in East Francia in 862 was the Magyars' first recorded military expedition in Central Europe.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} This raid may have been initiated by Rastislav of Moravia, who was at war with Louis the German, according to Róna-Tas and Spinei.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The longer version of the Annals of Salzburg said the Magyars returned to East Francia and ransacked the region of Vienna in 881.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The same source separately mentioned the Cowari, or Kabars, plundering the region of Kulmberg or Kollmitz in the same year, showing that the Kabars formed a distinct group.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In the early 880s, a "king" of the Magyars had an amicable meeting with Methodius, Archbishop of Moravia, who was returning from Constantinople to Moravia, according to Methodius' legend.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

Kiedy król Węgier przybył na ziemie naddunajskie, Metody chciał się z nim zobaczyć. I chociaż niektórzy zakładali i mówili: „Nie uniknie męki”, Metody udał się do [króla]. I jak przystało na władcę, [król] przyjął [Metodego] z czcią, powagą i radością. Po rozmowie z [Metodym], jak przystoi takim ludziom, [król] odprawił [Metodego] uściskiem i wieloma darami. Całując go [król] powiedział: „Czcigodny Ojcze, pamiętaj o mnie zawsze w swoich świętych modlitwach.” | Życie Metodego [22]}}

When the King of Hungary came to the lands of the Danube, Methodius wished to see him. And though some were assuming and saying: "He will not escape torment," Methodius went to [the king]. And as befits a sovereign, [the king] received [Methodius] with honor, solemnity, and joy. Having conversed with [Methodius] as befits such men to converse, [the king] dismissed [Methodius] with an embrace and many gifts. Kissing him, [the king] said: "O venerable Father, remember me always in your holy prayers."|The Life of Methodius[22]}}

Further reading

  • Bowlus, Charles R. (1994). Franks, Moravians and Magyars: The Struggle for the Middle Danube, 788–907. University of Pennsylvania Press. ISBN 0-8122-3276-3.
  • Makkai, László (1994). "The Hungarians' prehistory, their conquest of Hungary and their raids to the West to 955". In Sugar, Peter F.; Hanák, Péter; Frank, Tibor (eds.). A History of Hungary. Indiana University Press. pp. 8–14. ISBN 0-253-35578-8.

External links

  • Hofer, Tamás (Fall 1996). "Ethnography and Hungarian Prehistory (Edited version of a lecture held at the conference "Ethnography and Prehistory," organized by the Hungarian Prehistoric Committee of the Hungarian Academy of Sciences on December 5, 1995)". Budapesti Könyvszemle – BUKSZ. Retrieved 9 December 2014.
  1. ↑ Constantine Porphyrogenitus: De Administrando Imperio (cz. 38), str. 175.
  2. ↑ Spinei 2003, str. 44.
  3. ↑ Kristó 1996, str. 156.
  4. ↑ 4,0 4,1 Kristó 1996, str. 157.
  5. ↑ Fodor 1975, str. 248.
  6. ↑ Róna-Tas 1999, str. 328.
  7. ↑ Anonymus, Notary of King Béla: The Deeds of the Hungarians (cz. 1), str. 5.
  8. ↑ Spinei 2003, str. 52–53.
  9. ↑ Róna-Tas 1999, str. 416.
  10. ↑ 10,0 10,1 10,2 Kristó 1996, str. 159.
  11. ↑ 11,0 11,1 11,2 Spinei 2003, str. 33.
  12. ↑ Kristó 1996, str. 164–165.
  13. ↑ Róna-Tas 1999, str. 417.
  14. ↑ Fodor 1975, str. 250.
  15. ↑ Fodor 1975, str. 236.
  16. ↑ Kristó 1996, str. 136.
  17. ↑ Engel 2001, str. 18.
  18. ↑ Cartledge 2011, str. 55.
  19. ↑ 19,0 19,1 19,2 Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Ibn_Rusta_p122
  20. ↑ Constantine Porphyrogenitus: De Administrando Imperio (ch. 39), p. 175.
  21. ↑ 21,0 21,1 The Life of Constantine (ch.8), p. 45.
  22. ↑ 22,0 22,1 Życie Metodego (rozdz. 16), str. 125. Błąd rozszerzenia cite: Nieprawidłowy znacznik <ref>; nazwę „Life_of_Methodius_ch16_p125” zdefiniowano więcej niż raz z różną zawartością
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Etelköz&oldid=41012”