Welsi csata: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:1bi]] |
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]] | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]] | ||
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
| Linia 15: | Linia 15: | ||
| | | | ||
| − | Bitwa pod Wels ( | + | '''Welsi csata''' (pol. ''Bitwa pod Wels'') – toczyła się 10<ref>Pál Engel, ''Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526'' (I. B. Tauris, 2005), str. 14.</ref>/12<ref name=Bachrachs>Widukind of Corvey; Bernard S. Bachrach and David S. Bachrach (wyd.), ''Deeds of the Saxons'' (Washington, DC: Catholic University of America Press, 2014), str. 91.</ref> sierpnia 943 r. między połączonymi wojskami bawarsko-karantańskimi i wojskami węgierskimi niedaleko Wels w Traungau, na równinie Welser Heide, obecnie części Austrii. Bitwa miała miejsce u szczytu węgierskich najazdów na Europę. Bawarczycy i Karantańczycy odnieśli zwycięstwo pod dowództwem bawarskiego przywódcy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bertold_(ksi%C4%85%C5%BC%C4%99_Bawarii) Bertolda]. Zwycięstwo jest szeroko wspominane we współczesnych historiach. Wspomina o nim [https://pl.wikipedia.org/wiki/Widukind_z_Korbei Widukind z Korbei] w dziele ''Res gestae saxonicae'', [https://pl.wikipedia.org/wiki/Herman_z_Reichenau Hermann z Reichenau] w ''Chronicon'' i [https://pl.wikipedia.org/wiki/Adalbert_z_Magdeburga Wojciech z Magdeburga] w jego kontynuacji ''Chroniconu'' [https://en.wikipedia.org/wiki/Regino_of_Pr%C3%BCm Regino z Prüm]a. Wspomina się o nim także w ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Annales_Sangallenses_maiores Annales Sangallenses maiores]'', ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Annales_iuvavenses Annales iuvavenses]'' i ''Annały Magdeburskie'', a także w nekrologii katedry we Freising.<ref name=Bowlus>Charles R. Bowlus, ''The Battle of Lechfeld and its Aftermath, August 955: The End of the Age of Migrations in the Latin West'' (Ashgate, 2006), str. 145.</ref> |
| − | + | Chociaż źródła nie podają szczegółów na temat samej bitwy, historyk Charles Bowlus zasugerował, że Węgrzy mogli być zaskoczeni przez Bawarczyków i Karantańczyków, gdy wracali z wypasu koni na stepowych łąkach Welser Heide. W Ennsburgu przeprawiano się przez rzekę Enns.<ref name=Bowlus/> W tym czasie Welser Heide leżało po bawarskiej stronie granicy z Węgrami, którą była Enns. Wels leży na Traun, a miejsce bitwy mogło być ziemią niczyją między Enns i Traun. Była to w istocie akcja graniczna, a nie w głębi Bawarii, do której Węgrzy przenikali już wiele razy.<ref name=Leyser>Karl J. Leyser, "The Battle at the Lech, 955: A Study in Tenth-Century Warfare", ''History'' '''50''' (1965), str. 1–25, at 7.</ref> Z drugiej strony [https://en.wikipedia.org/wiki/Herwig_Wolfram Herwig Wolfram] uważa, że zostali pokonani na początku nowej wyprawy, zanim dotarli znacznie dalej niż ich własna granica.<ref name=Wolfram>Herwig Wolfram, "Bavaria in the Tenth and Early Eleventh Centuries", in Timothy Reuter (wyd.), ''The New Cambridge Medieval History: Volume 3, c. 900 – c. 1024'' (Cambridge: Cambridge University Press, 1999), str. 293–309, i 303–304.</ref> | |
| − | + | Przyczyną bitwy mogli być Bawarczycy, którzy za poprzedniego księcia [https://pl.wikipedia.org/wiki/Eberhard_(ksi%C4%85%C5%BC%C4%99_Bawarii) Eberharda] utrzymywali dobre stosunki z Węgrami i kiepskie z królem Niemiec. Bertold, który był bratem ojca Eberharda, księcia [[Arnulf]]a, według Widukinda „zarządzał” Bawarią w imieniu króla [[Otto I. (HRS)|Ottona I]] po wygnaniu Eberharda w 938 roku. Zmiana rządu w Bawarii mogła przyspieszyć wojnę<ref name=Bachrachs/><ref name=Leyser/>. Jeszcze w 937 r. Arnulf pozwolił Węgrom spokojnie przejść przez Bawarię, aby napadać na części dalej na zachód.<ref name=Wolfram/> Za Arnulfa Bertold był księciem regionu na południe od Alp i przyłączonego do Bawarii, starego regionu [[Karantania|Karantanii]], przyszłego [[Karyntia|Księstwa Karyntii]]. Po 938 roku Bawarczycy i Karantańczycy zostali w ten sposób zjednoczeni pod jednym władcą<ref name=Wolfram/><ref>Bowlus (2006), str. 87.</ref>, co Wojciech mógł uznać za kluczowe dla ich sukcesu w 943 roku.<ref name=Bachrachs/> | |
| − | + | Według Widukinda Berthold był „znany z tego sławnego triumfu”<ref name=Bachrachs/>. Wojciech, który określa miejsce bitwy jako Wels, ale umieszcza je w roku 944, twierdzi, że Węgrzy zostali pokonani, „tak jak nigdy wcześniej nie zostali pokonani przez naszych ludzi”. Roczniki Salzburga dodają, że „tylko nieliczni Węgrowie uciekli”, zaś ci z Saint Gall, że „cała ich armia została zniszczona”<ref name=Bowlus/>. Komentarze te sugerują, że zwycięstwo w 943 był lepsze od króla [[Henryk I Ptasznik|Henryka I]] w [[Riadei csata|bitwie pod Riadą]] (933) dziesięć lat wcześniej, chociaż zostałoby zastąpione przez zwycięstwo Otto na [[Augsburgi csata|Lechowym Polu]] w 955 roku.<ref name=Wolfram/> | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
== Przypisy == | == Przypisy == | ||
Wersja z 13:27, 14 sie 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Welsi csata (pol. Bitwa pod Wels) – toczyła się 10[1]/12[2] sierpnia 943 r. między połączonymi wojskami bawarsko-karantańskimi i wojskami węgierskimi niedaleko Wels w Traungau, na równinie Welser Heide, obecnie części Austrii. Bitwa miała miejsce u szczytu węgierskich najazdów na Europę. Bawarczycy i Karantańczycy odnieśli zwycięstwo pod dowództwem bawarskiego przywódcy Bertolda. Zwycięstwo jest szeroko wspominane we współczesnych historiach. Wspomina o nim Widukind z Korbei w dziele Res gestae saxonicae, Hermann z Reichenau w Chronicon i Wojciech z Magdeburga w jego kontynuacji Chroniconu Regino z Prüma. Wspomina się o nim także w Annales Sangallenses maiores, Annales iuvavenses i Annały Magdeburskie, a także w nekrologii katedry we Freising.[3] Chociaż źródła nie podają szczegółów na temat samej bitwy, historyk Charles Bowlus zasugerował, że Węgrzy mogli być zaskoczeni przez Bawarczyków i Karantańczyków, gdy wracali z wypasu koni na stepowych łąkach Welser Heide. W Ennsburgu przeprawiano się przez rzekę Enns.[3] W tym czasie Welser Heide leżało po bawarskiej stronie granicy z Węgrami, którą była Enns. Wels leży na Traun, a miejsce bitwy mogło być ziemią niczyją między Enns i Traun. Była to w istocie akcja graniczna, a nie w głębi Bawarii, do której Węgrzy przenikali już wiele razy.[4] Z drugiej strony Herwig Wolfram uważa, że zostali pokonani na początku nowej wyprawy, zanim dotarli znacznie dalej niż ich własna granica.[5] Przyczyną bitwy mogli być Bawarczycy, którzy za poprzedniego księcia Eberharda utrzymywali dobre stosunki z Węgrami i kiepskie z królem Niemiec. Bertold, który był bratem ojca Eberharda, księcia Arnulfa, według Widukinda „zarządzał” Bawarią w imieniu króla Ottona I po wygnaniu Eberharda w 938 roku. Zmiana rządu w Bawarii mogła przyspieszyć wojnę[2][4]. Jeszcze w 937 r. Arnulf pozwolił Węgrom spokojnie przejść przez Bawarię, aby napadać na części dalej na zachód.[5] Za Arnulfa Bertold był księciem regionu na południe od Alp i przyłączonego do Bawarii, starego regionu Karantanii, przyszłego Księstwa Karyntii. Po 938 roku Bawarczycy i Karantańczycy zostali w ten sposób zjednoczeni pod jednym władcą[5][6], co Wojciech mógł uznać za kluczowe dla ich sukcesu w 943 roku.[2] Według Widukinda Berthold był „znany z tego sławnego triumfu”[2]. Wojciech, który określa miejsce bitwy jako Wels, ale umieszcza je w roku 944, twierdzi, że Węgrzy zostali pokonani, „tak jak nigdy wcześniej nie zostali pokonani przez naszych ludzi”. Roczniki Salzburga dodają, że „tylko nieliczni Węgrowie uciekli”, zaś ci z Saint Gall, że „cała ich armia została zniszczona”[3]. Komentarze te sugerują, że zwycięstwo w 943 był lepsze od króla Henryka I w bitwie pod Riadą (933) dziesięć lat wcześniej, chociaż zostałoby zastąpione przez zwycięstwo Otto na Lechowym Polu w 955 roku.[5] Przypisy
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
