Erdélyi parasztfelkelés

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Erdélyi parasztfelkelés (pol. Siedmiogrodzka rewolta chłopska, także bunt chłopów Bábolna, rum. Răscoala de la Bobâlna) – buntem na wschodnich terytoriach Królestwa Węgier w 1437 r., który wybuchł po tym, jak György Lépes, biskup Siedmiogrodu, nie zbierał dziesięciny przez lata z powodu tymczasowego obniżenia wartości monety, lecz potem zażądał zaległości w jednej kwocie, gdy ponownie wyemitowano monety o wyższej wartości. Większość zwykłych ludzi nie była w stanie zapłacić żądanej kwoty, ale biskup nie zrzekł się roszczenia i zastosował interdykt i inne kary kościelne w celu wyegzekwowania płatności. Chłopi siedmiogrodzcy byli już oburzeni z powodu wzrostu istniejących ceł i podatków seigneuralnych oraz wprowadzenia nowych podatków w pierwszych dekadach wieku. Biskup starał się także zbierać dziesięcinę od drobnych szlachciców i prawosławnych Wołochów, którzy osiedlili się na parcelach porzuconych przez katolickich chłopów. Wiosną 1437 r. na płaskim szczycie góry Bábolna w pobliżu Alparét (Bobâlna) zaczęli gromadzić się mieszkańcy Węgier i Wołochów, biedni mieszczanie z Kolozsváru (obecnie Cluj-Napoca w Rumunii) [przyp. 1] i drobni szlachcice i ufortyfikowali obóz. Biskup i jego brat Roland Lépes, zastępca wojewody (lub gubernatora królewskiego) Siedmiogrodu, zebrali swoje wojska do walki z rebeliantami. Wojewoda, dwaj hrabiowie Seklerów i wielu siedmiogrodzkich szlachciców również spieszyło się na górę, aby pomóc im w walce z buntownikami. Rebelianci wysłali posłów do wojewody, aby poinformowali go o swoich skargach, ale wysłannicy zostali pojmani i straceni. Wojewoda najechał na obóz powstańców, ale chłopi stawili opór i przeprowadzili skuteczny kontratak, zabijając w bitwie wielu szlachciców. Aby uniemożliwić rebeliantom kontynuowanie wojny, biskup i przywódcy szlachty rozpoczęli negocjacje z wysłannikami powstańców. Ich kompromis został zarejestrowany w opactwie klasztoru Kolozsmonostor 6 lipca. Porozumienie zmniejszyło dziesięcinę o połowę, zniosło dziewiątą (podatek seigneurial), zagwarantowało chłopom prawo do swobodnego przemieszczania się i upoważniło ich do zwoływania dorocznego zgromadzenia w celu zabezpieczenia wykonania układu. Szlachta, hrabiowie Szeklerów i delegaci saskich okręgów zawarli w Kaplicy (Căpâlna) „braterski związek” przeciwko swoim wrogom. Zbuntowani chłopi opuścili obóz i ruszyli w kierunku Dés (Dej). Po bitwie pod miastem strony 6 października zawarły nowe porozumienie, które podwyższyło czynsz płacony przez chłopów właścicielom ziemskim. Wkrótce potem chłopi najechali Kolozsmonostor i przejęli w posiadanie Kolozsvár i Nagyenyed (Aiud). Zjednoczone armie wojewody Siedmiogrodu, hrabiów Seklerów i saskich okręgów zmusiły rebeliantów do kapitulacji w styczniu 1438 r. Przywódców powstania rozstrzelano, a na zgromadzeniu przedstawicieli Trzech Narodów w lutym okaleczono innych buntowników. Tło Plik:Székely Land.PNG Siedmiogrodzkie jednostki administracyjne w średniowieczu Siedmiogród (Transylvania – „Kraina za lasami”) była regionem geograficznym w XV-wiecznym Królestwie Węgier.Cztery główne grupy etniczne – Węgrzy, Sasi, Seklerzy i Wołosi (lub Rumuni) – zamieszkiwały terytorium. Węgrzy, węgierskojęzyczni Seklerzy i Sasi utworzyli osiadłe społeczności, zamieszkujące wioski i miasta. Wielu Wołochów było pasterzami, pasącymi swoje stada między górami a nizinami, ale monarchowie i inni właściciele ziemscy przyznali im przywileje fiskalne umożliwiające osiedlanie się na gruntach ornych od drugiej połowy wieku. Wołosi początkowo cieszyli się szczególnym statusem, który zakładał, że mieli płacić podatki tylko za swoje owce, ale wołoscy pospólstwo osiedlający się w majątkach królewskich lub prywatnych szybko tracili swobody. Ze względów administracyjnych Siedmiogród został podzielony na komitaty i siedziby. Siedem komitatów siedmiogrodzkich podlegało władzy wysokiego rangą urzędnika królewskiego, wojewodzie Siedmiogrodu. Siedzibami były jednostki administracyjne autonomicznych gmin saksońskich i seklerskich. Wojewodowie przewodniczyli walnym zgromadzeniom szlachty, które corocznie odbywały się na łące pod Turdą. Od początku XV w. wojewodowie rzadko odwiedzali Siedmiogród, pozostawiając administrację komitatów swoim zastępcom, wicewojewodom. Szlachcice siedmiogrodzcy zostali zwolnieni z podatków w 1324 r. Szlachcicom przyznano prawo wymierzania sprawiedliwości chłopom zamieszkującym ich dobra w 1342 roku. To samo prawo duchowni uzyskali w swoich posiadłościach w drugiej połowie XIV wieku. W 1366 roku król Ludwik I wydał dekret, że przysięga złożona przez kenza wołoskiego (lub wodza), który „został przywieziony” do jego posiadłości na mocy królewskiego nakazu, była równa przysiędze prawdziwego szlachcica, ale inne kolana były na stopie równości z przywódcami wsi. Pozycja prawna kenzów była podobna do „szlachty Kościoła” i innych grup szlachty warunkowej, ale monarchowie często nagradzali ich prawdziwą szlachtą. Nobilitowani Wołosi cieszyli się tymi samymi przywilejami, co ich etniczni węgierscy rówieśnicy, w ten sposób stali się członkami „narodu węgierskiego”, który był związany ze społecznością szlachecką. Z drugiej strony wołoscy wieśniacy, którzy mieszkali w ich majątkach, utracili swobody. Seklerzy byli społecznością uprzywilejowanych funkcjonariuszy straży granicznej. Walczyli w armii królewskiej, za co zostali zwolnieni z podatków. Królewski urzędnik, hrabia Seklerów, był ich najwyższym przywódcą, ale siedziby Seklerów były zarządzane przez wybranych urzędników. Sasi mieli również prawo wyboru sędziów w swoich okręgach. Cieszyli się wolnością osobistą i płacili monarchom zryczałtowany podatek. Najbogatsze miasta Saksonii – Bistritz, Hermannstadt i Kronsztad (Bistrița, Sibiu i Brașov) – posiadały duże majątki, które były uprawiane przez setki chłopów. Dziesiątki rodzin saksońskich i seklerskich posiadało majątek ziemski w komitatach, w których również cieszyły się statusem szlacheckim. Przywódcy Saksonów i Seklerów byli od czasu do czasu zapraszani do Torda na zgromadzenia ogólne, co umożliwiało przywódcom trzech narodów koordynowanie ich działań. Miasta położone w komitatach z trudem mogły konkurować z dużymi ośrodkami saksońskimi. Kolozsvár uzyskał prawo do kupowania majątku ziemskiego od szlachty lub innych właścicieli ziemskich w 1370 r., ale jego mieszczanie byli uważani za chłopów przez biskupów Siedmiogrodu i opatów Kolozsmonostor, którzy zmusili ich do zapłacenia dziewiątego (podatek seigneurial) od ich winnic od 1409 r. Kupcy z Kolozsvár, Dés i innych siedmiogrodzkich miast byli zwolnieni z wewnętrznych podatków, ale szlachta często ignorowała ten przywilej, zmuszając kupców do płacenia ceł podczas podróży przez ich domeny. Węgrzy, Sasi i Seklerowie wyznawali rzymskokatolicyzm. Diecezja Siedmiogrodu wchodziła teraz w skład prowincji, ale Sasi z południowego Siedmiogrodu zostali poddani arcybiskupom Ostrzyhomia. Zwykli katolicy mieli płacić podatek kościelny, dziesięcinę, ale Jan XXIII zwolnił mniejszych szlachciców z płacenia jej w 1415 r. Jednak György Lépes, biskup Siedmiogrodu, zignorował tę decyzję, zwłaszcza po tym, jak Jan został ogłoszony antypapieżem. Pierwotnie Wołosi byli zwolnieni z podatku kościelnego, ale król Węgier Zygmunt Luksemburski wydał dekret, że dziesięcinę mieli płacić również Wołosi osiedlający się na ziemiach opuszczonych przez chłopów katolickich. Zygmunt był nieobecnym monarchą, głęboko zaangażowanym w politykę europejską; spędzał dużo czasu poza Węgrami, zwłaszcza w innych jego królestwach, takich jak Niemcy i Czechy. Turcy atakowali Siedmiogród prawie każdego roku, począwszy od 1420 roku. Chłopi musieli ponosić rosnące koszty obrony przed Turkami. Byli regularnie zobowiązani do płacenia „podatków nadzwyczajnych” oprócz zysków izby (tradycyjny podatek płacony przez każde gospodarstwo chłopskie do skarbu królewskiego).Engel 2001, pp. 224–225, 227. Król nakazał również, aby co dziesiąty chłop w przypadku ataku osmańskiego chwycił za broń, chociaż chłopi zawsze byli zwolnieni z zobowiązań wojskowych. Uciążliwym obowiązkiem było również zakwaterowanie wojsk, gdyż żołnierze często zmuszali chłopów do zaopatrywania ich w żywność i ubrania. Właściciele ziemscy zaczęli odbierać dziewiątą część od chłopów. Chociaż dziewiąty został już wprowadzony w 1351 roku, nie był regularnie zbierany w Siedmiogrodzie. Szlachcice próbowali także utrudniać swobodny przepływ swoich poddanych. Rosnące podatki i nowe obciążenia podburzyły ludność. Sasi siedmiogrodzcy mogli przezwyciężyć swoich zbuntowanych poddanych jedynie przy pomocy wicewojewody Rolanda Lépesa w 1417 roku. Zjednoczone armie komitatów i saskie siedzib stłumiły powstanie pospólstwa Seklerów w 1433 roku. Na początku 1434 r. mieszczanie Kronsztadu musieli szukać pomocy hrabiego Seklerów przeciwko Wołochom, którzy powstali w powiecie Fogaras. Idee husyckie, zwłaszcza ich egalitarna wersja taborycka, zaczęły się szerzyć wśród chłopstwa w latach trzydziestych XIV wieku. W maju 1436 roku biskup Lépes wezwał inkwizytora Jakuba z Marchii, aby przybył do Siedmiogrodu, ponieważ kaznodzieje husyccy nawrócili wielu ludzi na wiarę w jego diecezji. Wojna chłopska Działania biskupa Lépesa Plik:Alba Iulia Catedrala romano catolica.jpg Katedra św. Michała w Alba Iulia: siedziba biskupów Siedmiogrodu Aby stawić czoła obciążeniom finansowym wynikającym z wojen husyckich i kampanii wojskowych przeciwko Imperium Osmańskiemu, Zygmunt Luksemburski wprowadził do obiegu srebrne monety o niższej wartości w 1432 r. [42]. Nowe grosze były znane jako ćwiartki, ponieważ zawierały tylko jedną czwartą zawartości srebra w starej walucie. [43] Biskup Lépes, który wiedział, że za kilka lat będą ponownie bite grosze o wyższej wartości, zawiesił zbieranie dziesięciny w 1434 roku. [44] Po emisji cennych monet Lépes zażądał dziesięciny za poprzednie lata w jednej kwocie. [44] [45] Historycy szacują, że rodziny chłopskie były zobowiązane do płacenia od sześciu do dziewięciu złotych florenów, chociaż wartość przeciętnej partii chłopskiej wynosiła tylko około 40 florenów. [45] [46] Większość chłopów nie była w stanie zapłacić tej kwoty, zwłaszcza że musieli również płacić podatki skarbowe właścicielom swoich działek. [45] Aby zabezpieczyć spłatę zaległości, biskup zastosował kary kościelne, nakładając na całe wsie interdykt latem 1436 r. [45] On również ekskomunikował drobnych szlachciców, którzy odmówili płacenia dziesięciny [45]. Jednak większość poddanych stawiała opór, a ich panowie nie chcieli pomagać biskupowi [46]. Na prośbę biskupa król nakazał wojewodzie i ispánom (lub starostom) komitatów zabezpieczyć zbiórkę dziesięciny na początku września [47]. Król zarządził również, że wszyscy chłopi, którzy nie zapłacili zaległości w ciągu miesiąca od ich ekskomuniki, mieli zapłacić karę w wysokości dwunastu złotych florenów [48]. Rebellion breaks out Bunt rozwinął się z lokalnych niepokojów w pierwszej połowie 1437 roku. [45] Mieszkańcy wsi Darolc, Macau i Turea (Dorolțu, Macău i Turea) zaatakowali w marcu opata Kolozsmonostor w Băgara. [49] W komitacie Alsó-Fehér i wokół Déva chłopi zebrali się w małe bandy i zaatakowali dwory szlacheckie. [45] Chłopi z Alparét i Bogáta (Bogata de Sus) jako pierwsi osiedlili się na szczycie pobliskiej góry Bábolna [50] w maju lub czerwcu. [51] Otoczona wysokimi klifami i gęstymi lasami oraz zwieńczona płaskowyżem o powierzchni około 7-8 hektarów (17-20 akrów), góra była idealnym miejscem do obrony. [52] Zgodnie ze strategią militarną taborytów, powstańcy założyli obóz na płaskim szczycie góry. Średni szlachcic, Antal Nagy de Buda, przybył na górę z grupą chłopów z Diós i Burjánosóbuda (Deușu i Vechea)[50]. Vlach Mihai przybył z ludźmi z Virágosberek (Florești). [50] Do chłopstwa dołączyli górnicy soli z Szék (Sic) i biedni mieszczanie z Kolozsvár. [50] Według szacunków historyka Lajosa Deményego do końca czerwca na płaskowyżu zebrało się około 5÷6.000 uzbrojonych mężczyzn [53]. Biskup Lépes i jego brat, wicewojewoda, zaczęli gromadzić wojska w pobliżu obozu chłopskiego [54]. Nieobecny wojewoda Csáki László pośpieszył do Siedmiogrodu. Do zjednoczonych armii wojewody i biskupa dołączyli także hrabiowie Seklerów:, [[Jacks Mihály|Michał Jakcs i Henryk Tamási [54]. Młodzi szlachcice, którzy przyłączyli się do kampanii, chcieli dokonać nagłego ataku na chłopów, ale biskup zasugerował, że chłopów należy spacyfikować w drodze negocjacji [55]. Opóźnienie umożliwiło uczestnikom zamieszek dokończenie ufortyfikowania obozu. [56] Pierwsza bitwa i kompromis Chłopi wybrali czterech posłów, którzy poinformowali wojewodę o swoich skargach. Zażądali od Csákiego położenia kresu nadużyciom związanym z poborem dziesięciny i przekonania biskupa do zniesienia kościelnych zakazów. Domagali się również potwierdzenia prawa chłopów pańszczyźnianych do swobodnego przemieszczania się. Zamiast przystąpić do rokowań, wojewoda pod koniec czerwca torturował i rozstrzelał posłów powstańców. Wkrótce najechał na obóz powstańców, ale chłopi odparli atak i otoczyli jego armię. [57] Podczas bitwy zginęło wielu szlachciców; Biskup Lépes ledwo uciekł z pola bitwy. [57] Przedstawiciele szlachty i rebeliantów rozpoczęli negocjacje na początku lipca [56]. Zastępców rebeliantów mianowali ich przywódcy, w tym Pál Nagy de Vajdaháza, który określił siebie jako „nosiciela flagi uniwersytetu węgierskich i wołoskich mieszkańców tej części Siedmiogrodu” [58]. Użycie terminu „uniwersytet” świadczy o tym, że chłopstwo dążyło do uznania swoich swobód jako wspólnoty. [59] Chłopi podkreślali, że chcą „odzyskać wolność przyznaną im przez starożytnych królów, wolności, które były tłumione przez wszelkiego rodzaju podstępy” [60], ponieważ byli przekonani, że ich wolności zostały zapisane w statucie za panowania pierwszy król Węgier, św. Stefan. [61] Ich wiara w „dobrego króla”, który zapewnił dobrobyt swoim poddanym w mitycznym „złotym wieku”, nie była niczym niezwykłym w średniowieczu. Strony osiągnęły kompromis, który został odnotowany w opactwie Kolozsmonostor w dniu 6 lipca. [56] Zgodzili się, że dziesięcina zostanie zmniejszona o połowę. [60] Płacenie czynszów, podatków i innych opłat należnych właścicielom ziemskim i skarbowi królewskiemu zostało zawieszone do czasu pobrania dziesięciny [60]. Porozumienie zniosło dziewiątą i stanowiło, że chłopi byli zobowiązani do płacenia czynszu tylko właścicielom ziemskim [60]. Roczną wysokość czynszu ustalono na 10 denarów, znacznie mniej niż czynsz sprzed powstania [60]. Szlachta uznawała także prawo chłopów do swobodnego przemieszczania się, które można było ograniczyć tylko wtedy, gdy chłop nie wywiązywał się ze swoich zobowiązań wobec właściciela ziemskiego. [60] Aby utrzymać wykonanie porozumienia pod nadzorem, chłopi zostali upoważnieni do organizowania dorocznego zgromadzenia na górze Bábolna. [62] Ich zgromadzenie było uprawnione do ukarania szlachciców, którzy złamali kompromis [62]. Porozumienie z Kolozsmonostor przewidywało, że „delegaci szlachty i mieszkańcy królestwa” powinni prosić Zygmunta Luksemburczyka o przesłanie autentycznej kopii statutu Stefana [61]. Chłopi zgodzili się, że postanowienia karty mają być stosowane w przypadku sprzeczności karty z porozumieniem z Kolozsmonostor [61]. Chłopi zachowali prawo wyboru delegatów i podjęcia nowych negocjacji z przedstawicielami szlachty, gdyby statut Stefana nie regulował należycie ich zobowiązań wobec właścicieli ziemskich [61]. Unia Trzech Narodów Biskup i szlachta uważali porozumienie Kolozsmonostor za tymczasowy kompromis. [62] [63] Ich motywy miały na celu zachęcenie rebeliantów do demobilizacji i danie im czasu na przygotowanie nowych oddziałów. [63] Zebrali się w kaplicy i rozpoczęli negocjacje z hrabstwami Seklerów i delegatami siedzib saskich. [64] Była to pierwsza okazja, kiedy przedstawiciele szlachty, Seklerów i Sasów odbyli wspólne zgromadzenie bez upoważnienia monarchy [65]. Na początku września zawarli „związek braterski” przeciwko swoim wrogom, obiecując sobie wzajemną pomoc militarną przeciwko zarówno wewnętrznym, jak i zagranicznym agresorom. [64] [65] Wydaje się, że biskup uznał, że drobni szlachcice byli zwolnieni z płacenia dziesięciny, według Deményego, ponieważ Sejm Węgier postanowił, że szlachciców nie można zmuszać do płacenia dziesięciny w 1438 r. [66] Druga bitwa i drugi kompromis Plik:Calvaria Church (Cluj-Napoca).jpg Opactwo klasztoru Cluj (Mănăștur) Rebelianci porzucili swój ufortyfikowany obóz na górze Bábolna, teraz prawdopodobnie dlatego, że potrzebowali nowych zapasów. [66] Ruszyli w kierunku Dés, plądrując szlacheckie dwory podczas marszu. [66] [67] Wszystkim, którzy ich nie wspierali, grozili surowymi karami. [66] Założyli nowy obóz nad rzeką Szamos (Someș) w pobliżu miasta. [67] Pod koniec września w pobliżu obozu doszło do nowej bitwy między rebeliantami a ich wrogami. [68] Nie mogąc pokonać buntowników, szlachta rozpoczęła z nimi nowe negocjacje w Dellőapáti (Apatiu). [68] Przedstawiciele obu stron osiągnęli nowy kompromis w dniu 6 października, który został zawarty w nowym statucie w Kolozsmonostor cztery dni później. [65] [69] Z niewiadomych przyczyn chłopi godzili się na warunki mniej korzystne niż w pierwszym układzie [70]. Demény argumentuje, że ich przywódcy prawdopodobnie zdali sobie sprawę, że przez długi czas nie byli w stanie się opierać. [70] Zgodnie z nowym porozumieniem minimalna wysokość czynszu płaconego przez chłopów właścicielom ziemskim została zwiększona do 12 denarów rocznie; chłopi posiadający większe działki mieli płacić swoim panom od 25 do 100 denarów, co odpowiadało kwocie należnej przed powstaniem. [67] [71] Nowa umowa nie określała „darów”, jakie chłopi mieli przekazywać właścicielom ziemskim, stwierdzając jedynie, że zobowiązani są oni wypełniać to zobowiązanie trzy razy w roku [72]. Umowa potwierdzała prawo szlachty do wymierzania sprawiedliwości chłopom mieszkającym w ich majątkach, ale także przewidywała możliwość odwołania się przez chłopów od decyzji ich panów do sądu w pobliskiej wsi lub małym miasteczku [73]. Ostatnia faza Drugie porozumienie zostało ponownie uznane przez obie strony za tymczasowy kompromis [74]. Statut przewidywał wysłanie wspólnej delegacji buntowników i szlachty do przebywającego w Pradze króla na arbitraż. [65] [75] Nie ma dowodów na powołanie delegatów lub ich wyjazd do Pragi [75]. Zygmunt Luksemburski zmarł 9 grudnia 1437 r. [65] Wiedząc, że ich obóz na Szamos może być łatwo zaatakowany, rebelianci pomaszerowali w kierunku Kolozsvár w październiku lub listopadzie [75]. Najechali i splądrowali posiadłości Batorych w Fejérd (Feiurdeni). [74] Schwytali także i ścięli wielu szlachcicom, zanim zaatakowali opactwo i zmusili opata do ucieczki [76]. Grupa rebeliantów zdobyła Nagyenyed z pomocą biednych mieszczan i mieszkańców okolicznych wiosek. [77] Większość mieszczan Kolozsvár sympatyzowała również z buntownikami, którzy w ten sposób weszli do miasta bez oporu. [75] Saksoński przywilej odnotował, że Antal Nagy de Buda zginął walcząc z szlachcicami przed 15 grudnia. [78] Demény obala wiarygodność raportu, mówiąc, że wszystkie inne źródła wskazują, że chłopi nadal stawiali opór w styczniu 1438 roku. [79] Zjednoczone armie nowego wojewody, Dezyderego Losonciego i Michała Jakcsa obległy Kolozsvár. [80] 9 stycznia wysłali list do przywódców saksońskich, wzywając ich do wysłania posiłków, by przyczynili się do zniszczenia „niewiernych chłopów” [80]. W czasie oblężenia „żadna dusza nie mogła wyjść ani wejść” do miasta, według relacji oblegających. [80] [75] Blokada spowodowała głód, który zmusił obrońców do poddania się przed końcem stycznia. [75] [81] Grupy rebeliantów wokół Nagyenyed zostały unicestwione mniej więcej w tym samym czasie. [77] Aftermath and assessment Plik:Bobilna 1957 stamps.jpg Pair of commemorative stamps issued by the Romanian People's Republic in 1957 Delegaci trzech stanów Siedmiogrodu, szlachcice (w tym nobilitowani Sasowie i Wołosi), Székelys i Sasi, zebrali się w Torda w dniu 2 lutego 1438 roku. [82] Potwierdzili swój „braterski związek” przeciwko zbuntowanym chłopom i osmańskim rabusiom. [65] [75] Na zgromadzeniu stracono dziewięciu przywódców buntu [65]. Inni obrońcy Kluż-Napoki zostali okaleczeni. [65] [75] Korzystając ze zwycięstwa, przywódcy szlachty próbowali też skrzywdzić swoich osobistych wrogów. [83] Na przykład wojewoda, który chciał zagarnąć część majątku Batoryów, zarzucił im współpracę z buntownikami [83]. W odwecie za wsparcie rebeliantów, Kluż-Napoka został 15 listopada pozbawiony praw miejskich [65]. Jednak przywrócenie swobód mieszczanom przy wsparciu Jana Hunyadiego nastąpiło 21 września 1444 roku. [84] The delegates of the three Estates of Transylvania, noblemen (including the ennobled Saxons and Vlachs), Székelys, and Saxons, assembled at Torda on 2 February 1438.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} They confirmed their "brotherly union" against the rebellious peasants and the Ottoman marauders.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Nine leaders of the revolt were executed at the assembly.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Other defenders of Kolozsvár were mutilated.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Taking advantage of the victory, the leaders of the noblemen also made attempts to harm their personal enemies.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} For instance, the voivode who wanted to seize some properties of the Báthorys accused them of having cooperated with the rebels.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In retaliation for its support of the rebels, Kolozsvár was deprived of its municipal rights on 15 November.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} However, the burghers attained the restoration of their liberties with the support of John Hunyadi on 21 September 1444.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Współczesne listy jednogłośnie opisywały bunt jako wojnę chłopską przeciwko ich panom. [85] 22 lipca 1437 r. Sędzia królewski Stephen Báthory nazwał wydarzenia siedmiogrodzkie „wojną chłopską”; 30 września Roland Lépes wspomniał, że szlachcic został ranny „w ogólnej walce z chłopstwem”; a biskup Lépes napisał o „wojnie chłopskiej” 27 stycznia 1439 r. [85] Inne dokumenty (w tym zapisy z posiedzeń rady miejskiej Nagyenyed) podkreślają, że do buntu przyłączyli się także rzemieślnicy i mieszczanie [86]. Żadne współczesne źródło nie odnotowało, że nienawiść narodowa odegrała jakąkolwiek rolę w powstaniu. [87] Wręcz przeciwnie, dobrze udokumentowana jest współpraca ludu węgierskiego i wołoskiego podczas buntu. [88] Pierwszy kompromis między buntownikami a szlachcicami wyraźnie mówił o ich wspólnych pretensjach. [88] Na przykład buntownicy narzekali, że „zarówno Węgrzy, jak i Wołosi, którzy mieszkali w pobliżu zamków” byli arbitralnie zmuszani do płacenia dziesięciny za swoje świnie i pszczoły [88]. Contemporaneous letters unanimously described the revolt as a peasant war against their lords.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} On 22 July 1437, the judge royal, Stephen Báthory, referred to the Transylvanian events as the "peasants' war"; on 30 September, Roland Lépes mentioned that a nobleman had been wounded "in the general fight against the peasantry"; and Bishop Lépes wrote of the "war of the peasants" on 27 January 1439.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Other documents (including the records of the meetings of the town council of Nagyenyed) emphasized that craftsmen and townspeople also joined the revolt.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} No contemporaneous source recorded that national hatreds played any role in the uprising.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} On the contrary, the cooperation of the Hungarian and Vlach commoners during the rebellion is well-documented.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The first compromise between the rebels and the noblemen explicitly mentioned their common grievances.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} For instance, the rebels complained that "both the Hungarians and the Vlachs who lived near castles" had arbitrarily been compelled to pay the tithes on their swines and bees.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Historyk Joseph Held stwierdza, że ​​„konserwatywne stanowisko siedmiogrodzkiego ruchu chłopskiego było podobne do późnośredniowiecznych ruchów chłopskich w całej Europie” [62]. Chłopi chcieli jedynie zapewnić zniesienie nowych ceł seigneuralnych i przywrócenie tradycyjnego poziomu podatków, nie kwestionując podstawowej struktury społeczeństwa [62]. Z drugiej strony, pisze Lajos Demény, ruch ten rozwinął się w „ogólny atak na społeczeństwo feudalne” w Transylwanii. [89] Obaj historycy dochodzą do wniosku, że buntownicy nie mogli osiągnąć swoich głównych celów. [62] [90] Prawo chłopów do swobodnego przemieszczania się zostało częściowo przywrócone [62], ale właściciele ziemscy mogli ponownie je ograniczyć w ostatniej dekadzie wieku [91]. Według historyka Jeana Sedlara, chłopi wołoscy "zajmowali najniższy szczebel drabiny społecznej, przewyższając jedynie niewolników" w średniowiecznej Transylwanii z powodu swej wiary prawosławnej. [92] Historian Joseph Held states, the "conservative stance of the Transylvanian peasant movement was similar to late medieval peasant movements elsewhere in Europe".{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The peasants only wanted to secure the abolition of new seigneurial duties and the restoration of the traditional level of their taxes, without calling into question the basic structure of the society.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} On the other hand, Lajos Demény writes, the movement developed into a "general attack against feudal society" in Transylvania.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Both historians conclude that the rebels could not achieve their principal purposes.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The peasants' right to free movement was partially restored,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} but the landowners were again able to reduce it during the last decade of the century.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} According to historian Jean Sedlar, Vlach peasants "occupied the lowest rung of the social ladder, superior only to slaves" in medieval Transylvania because of their Orthodox faith.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} See also György Dózsa Tuchin Revolt Notes Artykuł zawsze wymienia w nawiasach oficjalną nazwę Rumunii, ponieważ Siedmiogród należy teraz do Rumunii. Przypisy Źródła Demény, Lajos (1987). Parasztfelkelés Erdélyben [Bunt chłopski w Transylwanii]. Gondolat. ISBN 963-281-856-3. Engel, Pál (2001). The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526. I.B. Tauris. ISBN 1-86064-061-3. Held, Joseph (1977). "The Peasant Revolt of Babolna, 1437-1438". Slavic Review. 36 (1): str. 25–38. Makkai, László (1994). "The Emergence of the Estates (1172–1526)". W: Köpeczi, Béla; Barta, Gábor; Bóna, István; Makkai, László; Szász, Zoltán; Borus, Judit (red.). History of Transylvania. Akadémiai Kiadó. str. 178–243. ISBN 963-05-6703-2. Peter, Jordan (1998). "Romania". W: Paulston, Christina Bratt; Peckham, Donald (red.). Linguistic Minorities in Central and Eastern Europe. Multilingual Matters. str. 184–223. ISBN 978-1-85359-416-8. Pop, Ioan-Aurel (2003). "Nations and Denominations in Transylvania (13th-14th Century)". W: Lévai, Csaba; Vese, Vasile (eds.). Tolerance and Intolerance in Historical Perspective. Plus. str. 111–123. ISBN 88-8492-139-2. Pop, Ioan-Aurel (2005). Pop, Ioan-Aurel; Bolovan, Ioan (red.). The Romanians in the 14th–16th centuries from the "Christian Republic" to the "Restoration of Dacia". History of Romania: Compendium. Romanian Cultural Institute (Center for Transylvanian Studies). str. 209–314. ISBN 978-973-7784-12-4. Sedlar, Jean W. (1994). East Central Europe in the Middle Ages, 1000–1500. University of Washington Press. ISBN 0-295-97290-4. Linki zewnętrzne Wealth of the winners

Erdélyi parasztfelkelés (węg.) Siedmiogrodzka rewolta chłopska (pol.) Răscoala de la Bobâlna (rum.) Czas czerwiec 1437 – styczeń 1438 Miejsce Północny Siedmiogród i Tiszántúl, Królestwo Wegier Wynik Zwycięstwo baronów Strony konfliktu Siedmiogrodzcy chłopi i drobna szlachta Siedmiogrodzka arystokracja Dowódcy Budai Nagy Antal † Pál Nagy de Vajdaháza Mihai the Vlach Csáki László Lépes György Jakcs Mihály Tamási Henrik Losonci Dezső Siły nieznane nieznane Straty nieznane nieznane — {{{notes}}} —