Hospodarowie Mołdawii

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Niepodległa Mołdawia (1351-1600) Mołdawia od powstania w 1351 roku ok. Pod panowaniem węgierskim istniał do 1360 r., Ale później, pod panowaniem rodziny Mușatów, stał się niezależnym państwem. (Pod koniec XVI w. Zdecydowana większość władców również pochodziła z tej dynastii.) Mimo że węgierskie i polskie próby poddania kraju pod obce panowanie nie powiodły się. XV. III wiek. Podczas długiego panowania księcia Stefana (1457–1504) państwo przeżywało rozkwit, ale w XVI wieku. na początku XX wieku został osłabiony przez wewnętrzne walki o władzę. Turcy poprowadzili kilka ataków na kraj, ale ostateczna władza była tylko – znana z historii Węgier jako Mihály Vitéz i przez krótki czas jednocząca Havasalföld, Mołdawię i Transylwanię – II. Został nabyty po śmierci księcia Michała z Havasalföld (1601). Moldva az alapítástól 1351-től kb. 1360-ig magyar függés alatt létezett, de később, a Mușat család alatt önálló állammá vált. (A XVI. század végéig az uralkodók nagy többsége is ebből a dinasztiából került ki.) Ugyan ezt követően is voltak magyar és lengyel kísérletek az ország idegen uralom alá helyezésére, de ezek nem jártak sikerrel. A XV. században III. István fejedelem hosszú uralkodása alatt (1457–1504) virágkorát élte az állam, de a XVI. század elején a belső hatalmi harcok meggyengítették. A törökök több támadást vezettek az ország ellen, de a végleges uralmat csak – a magyar történelemből Vitéz Mihályként ismert és rövid időre Havasalföldet, Moldvát és Erdélyt egyesítő – II. Mihály havasalföldi fejedelem halála (1601) után szerezhették meg. XIV wiek Portret Dynastia Rządzący Imię rumuńskie Panowanie Komentarz 80px Drágfi-ház Dragoș † 1353 Dragoș 1351–1353 (2 lata) Jest pierwszym znanym przywódcą mołdawskiego państwa. Nie był niezależnym władcą, pierwszym księciem Mołdawii stworzonym przez Węgrów. – Drágfi-ház Sas † 1358 Sas 1353–1358 (5 lat) Syn Dragoşa. – Drágfi-ház Balk † 1402/ok.1403 Bâlc 1358–1359 (1 rok) syn Sasa. 80px Mușat-ház I. Bogdán † 1367 Bogdan I 1359–1367 (8 lat) Uwolnił Mołdawię spod wpływów węgierskich władców. – Mușat-ház (I.) Péter † 1368 Petru (I) 1367–1368 (1 rok) Wnuk Bogdána I. Zwykle nie są one numerowane. 80px Mușat-ház Lațcu † 1373 Laţcu 1368–1373 (5 lat) syn I. Bogdána. – Mușat-ház Costea † po 1392 Costea 1373–1374 (1 rok) Syn I. Bogdána. – Gedimin-ház Iuga † po 1400 Iuga Ologul 1374–1375 (1 rok) Wnuczka Giedymina (1275–1341), Wielkiego Księcia Litwy. 80px Mușat-ház I. Mușat Péter † grudzień 1391 Petru I 1375–1391 ????    XII. (16 lat) Brat I. Pétera. 80px Mușat-ház I. István † 28 listopada 1399. Ștefan I 1391–1392 XII.    ???? (parę miesięcy) Brat I. Romana. 80px Mușat-ház I. Roman † marzec 1394 Roman I 1392–1394 ????    marzec (ok.2 lat) Brat I. Pétera. 80px Mușat-ház I. István (2x) Ștefan I 1394–1399 marzec    28 listopada (5 lat 8 miesięcy) Jego drugie panowanie. – Gedimin-ház Iuga (2x) Iuga Ologul 1399–1400 listopad    29 czerwca? (7 miesięcy?) Jego drugie panowanie. XV wiek Portret Dynastia Rządzący Imię rumuńskie Panowanie Komentarz 80px Mușat-ház I. Jó Sándor * ok.1375 † 1 stycznia 1432 Alexandru cel Bun 1400–1432 23 kwietnia    I. 1. (31 lat 8 miesięcy) Syn I. Romana. – Mușat-ház I. Illés * 20 lipca 1409 † 23 kwietnia 1448 Iliaș I 1432–1433 I.    IX. (1 rok 8 miesięcy) Prawny syn I. Sándora. – Mușat-ház II. István † 13 czerwca 1447 Ștefan II 1433–1435 wrzesień    4 sierpnia (1 rok 11 miesięcy) Prawny syn I. Sándora. – Mușat-ház I. Illés (2x) Iliaș I 1435–1442 4 sierpnia    1 sierpnia (~7 lat) Jego drugie panowanie, część razem II. Istvánem. – Mușat-ház II. István (2x) Ștefan II 1436–1447 8 marca    13 lipca (11 lat 4 miesiące) Jego drugie panowanie, część razem I. Illésem. – Mușat-ház II. Roman * 1426 † 2 lipca 1448 Roman II 1447 lipiec    22 sierpnia (1 miesiąc) Syn I. Illésa. – Mușat-ház II. Péter † 1452 Petru II 1447 sierpień    23 grudnia (4 miesiące) Prawny syn I. Sándora. – Mușat-ház II. Roman (2x) Roman II 1447–1448 grudzień    tavasza (parę miesięcy) Syn I. Illésa. – Mușat-ház II. Péter (2x) Petru II 1448 5 kwietnia    10 października (6 miesięcy) Jego drugie panowanie. – nem ismert Ciubăr Vodă † ? Ciubăr Vodă 1448 10 października    grudzień (2 miesiące) Wspomina o nim jedynie mołdawski kronikarz Grigore Ureche (1590–1647). – Mușat-ház II. Sándor vagy Alexăndrel * 1429 † 25 maja 1455 Alexăndru II/Alexăndrel 1448–1449 grudzień    12 października (10 miesięcy) Syn I. Illésa. 80px Mușat-ház II. Bogdán * 1409 † 15 października 1451 Bogdan II 1449–1451 12 października    15 października (2 lata) Prawny syn I. Sándora. – Mușat-ház III. Péter Áron * 1419/1421 † 1469 Petru Aron 1451–1452 15 października    24 grudnia (4 miesiące) Prawny syn I. Sándora. – Mușat-ház II. Sándor vagy Alexăndrel (2x) Alexăndru II/Alexăndrel 1452–1454 24 lutego    22 sierpnia (2 lata ~6 mieisęcy) Jego drugie panowanie. – Mușat-ház III. Péter Áron (2x) Petru Aron 1454–1455 VIII. 25.    I. ? (5 miesięcy) Jego drugie panowanie. – Mușat-ház II. Sándor vagy Alexăndrel (3x) Alexăndru II/Alexăndrel 1455 8 lutego    25 marca (1 miesiąc) Jego drugie panowanie. – Mușat-ház III. Péter Áron (3x) Petru Aron 1455–1457 25 marca    12 kwietnia (2 év) Jego trzecie panowanie. 80px Mușat-ház III. Nagy István * 1433 † 2 lipca 1504 Ștefan cel Mare 1457–1504 12 kwietnia    2 lipca (47 lat 2 miesiące) Syn II. Bogdán. Syn Eliasza, najdłużej panujący i najsłynniejszy mołdawski książę. XVI Portret Dynastia Rządzący Imię rumuńskie Panowanie Komentarz 80px Mușat-ház III. Vak Bogdán * 9 marca 1479 † 20 kwietnia 1517 Bogdan cel Orb 1504–1517 2 lipca    20 kwietnia (12 lat 4 miesiące) syn III. Istvána. – Mușat-ház IV. István lub Ștefăniță * 1506 † 14 stycznia 1527 Ștefan cel Tânar/Ștefăniță 1517–1527 22 stycznia    14 stycznia (9 lat 8 miesięcy) Nieślubny syn III. Bogdána. 80px Mușat-ház IV. Péter * 1487 † 3 września 1546 Petru Rareș 1527–1538 20 stycznia    14 września (11 lat ~8 miesięcy) Nieślubny syn III. Istvána.' – Mușat-ház V. István * przed 1496 † 20 grudnia 1540 Ștefan Lăcustă 1538–1540 21 września    20 grudnia (2 lata ~3 miesiące) Wnuk III. Istvána. – Mușat-ház III. Sándor † 9 lutego 1541 Alexandru Cornea 1540–1541 21 grudnia    9 lutego (1 miesiąc) Syn syn [[III. Péter Áron (fiúági unokája) ??? 80px Mușat-ház IV. Péter (2x) Petru Rareș 1541–1546 9 lutego    3 września (5 lat ~7 miesięcy) Második uralkodása. 80px Mușat-ház II. Illés * 1531 † styczeń 1562 Iliaș Rareș 1546–1551 3 września    30 maja (4 lata ~9 miesięcy) Syn IV. Pétera. 80px Mușat-ház VI. István * ok.1532 † 1 września 1552 Ștefan Rareș 1551–1552 24 maja    1 września (1 rok 3 miesiące) Syn IV. Pétera. – nem ismert I. János † 1552? Ioan Joldea 1552 4 września    12 września (8 dni) 80px Mușat-ház IV. Sándor † 5 maja 1568 Alexandru Lăpușneanu 1552–1561 12 września    30 listopada (9 lat 2 miesiące) Syn III. Bogdána. 80px nem ismert II. János lub Iacob Heraclides * 1511 † 6 listopada 1563 Despot Vodă 1561–1563 18 listopada    9 listopada (~2 lata) Más néven: Despot Vodă. – Tomșa-ház VII. István † maj 1564 Ștefan Tomșa 1563–1564 sierpień    marzec (7 miesięcy) 80px Mușat-ház IV. Sándor (2x) Alexandru Lăpușneanu 1564–1568 październik    5 maja (3 lata 7 miesięcy) Jego drugie panowanie. 80px Mușat-ház IV. Bogdán * 9 maja 1555 † lipiec 1574 Bogdan IV Lăpușneanu 1568–1572 maj    15 lutego (3 lata 9 miesięcy) Syn IV. Sándora. 80px Mușat-ház III. Vitéz János * 1521 † 13/14 czerwca 1574 Ioan II Vodă cel Viteaz, cel Cumplit, Armeanul 1572–1574 15 lutego    11 czerwca (2 lata ~4 miesiące) Nieślubny syn IV. Istvána. Znany również jako „Ormiański Jan” (Örmény János) lub „Okrutny Jan” (Kegyetlen János). 80px Basarab-ház V. Sánta Péter * 1537 † 11 lipca 1594 Petru Șchiopul 1574–1577 11 lipca    18 listopada (3 lata 5 miesięcy) Syn IV. Mircea († po 1534). 80px nem ismert IV. Patkótörő János † 16 czerwca1578 Ioan Potcoavă 1577 18 listopada    28 grudnia (1 miesiąc) Znany również jako Ivan Pidkova (Iwan Podkowa), hetman kozacki. 80px Basarab-ház V. Sánta Péter (2x) Petru Șchiopul 1578–1579 31 grudnia    2 grudnia (11 miesiecy) Jego drugie panowanie. – Mușat-ház (?) V. Szász János † 28 września 1582 Iancu Sașul 1579–1582 9 grudnia    5 września (2 lata ~9 miesięcy) Egyes források szerint IV. Péter törvénytelen gyermeke. 80px Basarab-ház V. Sánta Péter (3x) Petru Șchiopul 1582–1591 17 października    9 sierpnia (8 lat 9 miesięcy) Jego trzecie panowanie. – Mușat-ház Rettenetes Áron † czerwiec 1597 Aron Tiranul 1591–1592 16 grudnia    25 czerwca (6 miesięcy) Nieślubny syn [[IV. Sándora. – Mușat-ház V. Sándor H: III. Sándor † 20 marca 1597 Alexandru III cel Rău 1592 12 czerwca    18 lipca (1 miesiąc) Syn IV. Bogdána. – Mușat-ház VI. Kozák Péter † 25 października 1592 Petru Cazacul 1592 sierpień    24 października (2 miesiące) Nieslubne dziecko IV. Sándora. – Mușat-ház Rettenetes Áron (2x) Aron Tiranul 1592–1595 24 października    3 maja (2 lata 6 miesięcy) Második uralkodása. 80px nem ismert VIII. István † grudzień 1595 Ștefan VIII Răzvan 1595 3 maja    22 sierpnia (3 miesiące) Pochodził z muzułmańskiej rodziny. 80px Movilești-ház Jeremiás * ok.1555 † 10 lipca 1606 Ieremia Movilă 1595–1600 sierpień    maj (4 lata 9 miesięcy) Román bojár. 80px Basarab-ház I. Vitéz Mihály H: II. Mihály * 1558 † 9 sierpnia 1601 Mihai Viteazul 1600 6 maja    wrzesień (4 miesiace) Syn Petraskó († 1557). Także księciem Multenii i Siedmiogrodu. Przypis