Balc: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 48: Linia 48:
  
 
'''Bélteki Balk''' (rum. ''Balc'') (*&nbsp;nieznana,&nbsp;† ok. 1399)<ref name="Vásáry">Vásáry, István. ''Cumans and Tatars: Oriental Military in the Pre-Ottoman Balkans, 1185-1365''.</ref> był, zdaniem wielu historyków (np. Alexandru Dimitrie Xenopol, Ştefan Pascu), 3. [[Wojewoda Mołdawii|wojewodą Mołdawii]], rządzącym od ok. 1359 lub 1364, ale sekwencja wojewodów wymienionych w kronikach słowiańsko-rumuńskich nie wykazuje go.<ref name="Spinei">Spinei, Victor. ''Moldavia in the 11th-14th Centuries''.</ref><ref name="Treptow">Treptow, Kurt W.; Popa, Marcel. ''Historical Dictionary of Romania''.</ref> Był synem [[Sas]]a, 2. wojewody Mołdawii.<ref name="Spinei" />
 
'''Bélteki Balk''' (rum. ''Balc'') (*&nbsp;nieznana,&nbsp;† ok. 1399)<ref name="Vásáry">Vásáry, István. ''Cumans and Tatars: Oriental Military in the Pre-Ottoman Balkans, 1185-1365''.</ref> był, zdaniem wielu historyków (np. Alexandru Dimitrie Xenopol, Ştefan Pascu), 3. [[Wojewoda Mołdawii|wojewodą Mołdawii]], rządzącym od ok. 1359 lub 1364, ale sekwencja wojewodów wymienionych w kronikach słowiańsko-rumuńskich nie wykazuje go.<ref name="Spinei">Spinei, Victor. ''Moldavia in the 11th-14th Centuries''.</ref><ref name="Treptow">Treptow, Kurt W.; Popa, Marcel. ''Historical Dictionary of Romania''.</ref> Był synem [[Sas]]a, 2. wojewody Mołdawii.<ref name="Spinei" />
 +
 +
Był synem wojewody mołdawskiego [[Sas]]a, a wnukiem pierwszego wojewody [[Dragosz]]a. Objął urząd wojewody z ramienia króla węgierskiego po śmierci ojca, co zdaniem J. Demela nastąpiło ok. 1358, a zdaniem D. Musialika w 1364. Wkrótce po objęciu władzy (w 1359 lub 1364) został zaatakowany przez byłego wojewodę [[Marmarosz (kraina historyczna)|Marmaroszu]] [[Bogdan I|Bogdana]], zbuntowanego przeciw swemu suzerenowi (zdaniem D. Musialika, który umiejscawia to wydarzenie w 1364, w 1359 dziad Balka, Dragosz, pokonał Bogdana, który próbował ustanowić swoje państwo w okolicach [[Seret (miasto)|Seretu]]). Bogdan pokonał Balca i doprowadził do uniezależnienia Mołdawii od Węgier. Balc, którego przodkowie pochodzili z Marmaroszu, został wynagrodzony za swą lojalność dobrami Bogdana w tym regionie.
  
 
Chociaż Balk był prawowitym pretendentem do tronu, [[I. Bogdán|Bogdan]], który był ''wojewodą'' w [[Máramaros]], przekroczył Karpaty do Mołdawii prawdopodobnie natychmiast po śmierci [[Sas]]a, zanim Balk zdołał umocnić swoje panowanie.<ref name="Spinei" /><ref name="Treptow" /> W Mołdawii Bogdan przyłączył się do lokalnych sił przeciwnych monarchii węgierskiej.<ref name="Treptow" />
 
Chociaż Balk był prawowitym pretendentem do tronu, [[I. Bogdán|Bogdan]], który był ''wojewodą'' w [[Máramaros]], przekroczył Karpaty do Mołdawii prawdopodobnie natychmiast po śmierci [[Sas]]a, zanim Balk zdołał umocnić swoje panowanie.<ref name="Spinei" /><ref name="Treptow" /> W Mołdawii Bogdan przyłączył się do lokalnych sił przeciwnych monarchii węgierskiej.<ref name="Treptow" />
Linia 61: Linia 63:
  
 
== Źródła ==
 
== Źródła ==
 +
* Juliusz Demel: ''Historia Rumunii''. Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk – Łódź: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich – Wydawnictwo, 1986, str. 98. ISBN 83-04-01553-6.
 +
* Dominik Musialik. ''Najdawniejsze próby utrzymania niezależności przez hospodarstwo mołdawskie od XIV do poł. XV wieku''. „Studenckie Zeszyty Historyczne”. 14, str. 41–42, 2008. Kraków: Koło Naukowe Historyków Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego. ISSN 029-0465.
 
*Engel, Pál: ''Magyarország világi archontológiája (1301-1457)'' [''Archeologia czasowa Węgier (1301–1457)'']; História – MTA Történettudományi Intézete, 1996, Budapest; ISBN 963-8312-43-2.
 
*Engel, Pál: ''Magyarország világi archontológiája (1301-1457)'' [''Archeologia czasowa Węgier (1301–1457)'']; História – MTA Történettudományi Intézete, 1996, Budapest; ISBN 963-8312-43-2.
 
*Spinei, Victor: ''Moldavia in the 11th-14th Centuries''; Editura Academiei Republicii Socialiste România, 1986, Bucharest
 
*Spinei, Victor: ''Moldavia in the 11th-14th Centuries''; Editura Academiei Republicii Socialiste România, 1986, Bucharest
Linia 68: Linia 72:
 
|
 
|
 
{{Urzędnik infobox
 
{{Urzędnik infobox
−
  |urzędnik          = Bélteki Balk
+
  |urzędnik          = Balc (rum.)<br>Balc (pol.)<br>Bélteki Balk (węg.)
 
  |imiona            =  
 
  |imiona            =  
−
  |tytulatura        = Wojewoda Mołdawii<br>Przywódca Seklerów
+
  |tytulatura        = [[Wojewoda Mołdawii]]<br>[[Przywódca Seklerów]]
 
  |grafika          =  
 
  |grafika          =  
 
  |opis grafiki      =  
 
  |opis grafiki      =  
−
  |herb              =  
+
  |herb              = POL_COA_Sas_I.svg
−
  |opis herbu        =  
+
  |opis herbu        = Herb Balca
 
  |faksymile        =  
 
  |faksymile        =  
 
  |opis faksymile    =  
 
  |opis faksymile    =  
Linia 81: Linia 85:
 
  |1. tytuł          = [[Wojewoda Mołdawii]]
 
  |1. tytuł          = [[Wojewoda Mołdawii]]
 
  |1. od            = 1358
 
  |1. od            = 1358
−
  |1. do            = 1359
+
  |1. do            = 1358
 
  |1. powołanie      =  
 
  |1. powołanie      =  
−
  |1. poprzednik    = [[Bélteki Szász]]
+
  |1. poprzednik    = [[Sas]]
−
  |1. następca      = [[I. Bogdán]]
+
  |1. następca      = [[Bogdan I]]
  
 
  |2. tytuł          = [[Przywódca Seklerów]]
 
  |2. tytuł          = [[Przywódca Seklerów]]
Linia 94: Linia 98:
  
 
  |klan              =  
 
  |klan              =  
−
  |ród              = [[Dragoș]] [[Drágffy]]<br>Bélteki
+
  |ród              = [[Drăgoșeștilor]]
 
  |rodzina          =  
 
  |rodzina          =  
 
  |pochodzenie      = mołdawskie
 
  |pochodzenie      = mołdawskie
Linia 104: Linia 108:
 
  |przyczyna śmierci =  
 
  |przyczyna śmierci =  
 
  |miejsce spoczynku =  
 
  |miejsce spoczynku =  
−
  |ojciec            = [[Bélteki Szász]]
+
  |ojciec            = [[Sas]]
 
  |matka            = nieznana
 
  |matka            = nieznana
 
  |rodzeństwo        = Dragomer, [[Drágffy István|István]], [[Drágffy Drág|Drág]], [[Drágffy I. János|I. János]] "Oláh"
 
  |rodzeństwo        = Dragomer, [[Drágffy István|István]], [[Drágffy Drág|Drág]], [[Drágffy I. János|I. János]] "Oláh"
Linia 122: Linia 126:
 
{{SORTUJ:Belteki, Balk}}
 
{{SORTUJ:Belteki, Balk}}
  
−
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
+
[[Kategoria:Drăgoșeștilor]]
−
[[Kategoria:Ród Dragoș]]
 
 
[[Kategoria:Rody]]
 
[[Kategoria:Rody]]
 
[[Kategoria:Rumuni na Węgrzech]]
 
[[Kategoria:Rumuni na Węgrzech]]
Linia 133: Linia 136:
 
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 
[[Kategoria:Władcy Mołdawii]]
 
[[Kategoria:Władcy Mołdawii]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 +
[[Kategoria:Urodzeni w XIV wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w 1399]]
 
[[Kategoria:Zmarli w 1399]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]]
−
 
−
 
−
'''Balc''' (Balk) – [[wojewoda]] [[Hospodarstwo Mołdawskie|mołdawski]] w latach 50. XIV w.
 
−
 
−
== Życiorys ==
 
−
Był synem wojewody mołdawskiego [[Sas]]a, a wnukiem pierwszego wojewody [[Dragosz]]a. Objął urząd wojewody z ramienia króla węgierskiego po śmierci ojca, co zdaniem J. Demela nastąpiło ok. 1358, a zdaniem D. Musialika w 1364. Wkrótce po objęciu władzy (w 1359 lub 1364) został zaatakowany przez byłego wojewodę [[Marmarosz (kraina historyczna)|Marmaroszu]] [[Bogdan I|Bogdana]], zbuntowanego przeciw swemu suzerenowi (zdaniem D. Musialika, który umiejscawia to wydarzenie w 1364, w 1359 dziad Balka, Dragosz, pokonał Bogdana, który próbował ustanowić swoje państwo w okolicach [[Seret (miasto)|Seretu]]). Bogdan pokonał Balca i doprowadził do uniezależnienia Mołdawii od Węgier. Balc, którego przodkowie pochodzili z Marmaroszu, został wynagrodzony za swą lojalność dobrami Bogdana w tym regionie.
 
−
 
−
== Bibliografia ==
 
−
* Juliusz Demel: ''Historia Rumunii''. Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk – Łódź: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich – Wydawnictwo, 1986, str. 98. ISBN 83-04-01553-6.
 
−
 
−
* Dominik Musialik. ''Najdawniejsze próby utrzymania niezależności przez hospodarstwo mołdawskie od XIV do poł. XV wieku''. „Studenckie Zeszyty Historyczne”. 14, str. 41–42, 2008. Kraków: Koło Naukowe Historyków Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego. ISSN 029-0465.
 
−
 
−
|
 
−
{{Urzędnik infobox
 
−
|urzędnik          = Balc
 
−
|imiona            =
 
−
|tytulatura        = [[Wojewoda Mołdawii]]
 
−
|grafika          =
 
−
|opis grafiki      =
 
−
|herb              = POL_COA_Sas_I.svg
 
−
|opis herbu        = Herb Balca
 
−
|faksymile        =
 
−
|opis faksymile    =
 
−
|dewiza            =
 
−
 
−
|1. tytuł          = [[Wojewoda Mołdawii]]
 
−
|1. od            = 1363
 
−
|1. do            = 1363
 
−
|1. powołanie      =
 
−
|1. poprzednik    = [[Sas]]
 
−
|1. następca      = [[Bogdan I]]
 
−
 
−
|klan              =
 
−
|ród              = [[Drăgoșeștilor]]
 
−
|rodzina          =
 
−
|pochodzenie      = mołdawskie
 
−
|państwo          = [[Mołdawia]]
 
−
|data urodzenia    = data nieznana
 
−
|miejsce urodzenia =
 
−
|data śmierci      = 1399
 
−
|miejsce śmierci  =
 
−
|przyczyna śmierci =
 
−
|miejsce spoczynku =
 
−
|ojciec            = [[Sas]]
 
−
|matka            = nieznana
 
−
|rodzeństwo        =
 
−
|1. związek        =
 
−
|1. związek z      =
 
−
|1. związek od    =
 
−
|1. związek do    =
 
−
|1. dzieci        =
 
−
|dokonania        =
 
−
|odznaczenia      =
 
−
|commons          =
 
−
|wikiźródła        =
 
−
|wikicytaty        =
 
−
}}
 
−
|}
 
−
 
−
[[Kategoria:Władcy Mołdawii]]
 

Wersja z 16:09, 27 wrz 2020

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Strona Autorzy Nota
[3] [4] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Wojewoda Mołdawii
(1358-1359) 		Następca:
Bélteki Szász I. Bogdán
Poprzednik: Przywódca Seklerów
(1385-1390)
Współrządzący:
Bélteki Drag 		Następca:
Losonci Miklós Bélteki János

Bélteki Balk (rum. Balc) (* nieznana, † ok. 1399)[1] był, zdaniem wielu historyków (np. Alexandru Dimitrie Xenopol, Ştefan Pascu), 3. wojewodą Mołdawii, rządzącym od ok. 1359 lub 1364, ale sekwencja wojewodów wymienionych w kronikach słowiańsko-rumuńskich nie wykazuje go.[2][3] Był synem Sasa, 2. wojewody Mołdawii.[2]

Był synem wojewody mołdawskiego Sasa, a wnukiem pierwszego wojewody Dragosza. Objął urząd wojewody z ramienia króla węgierskiego po śmierci ojca, co zdaniem J. Demela nastąpiło ok. 1358, a zdaniem D. Musialika w 1364. Wkrótce po objęciu władzy (w 1359 lub 1364) został zaatakowany przez byłego wojewodę Marmaroszu Bogdana, zbuntowanego przeciw swemu suzerenowi (zdaniem D. Musialika, który umiejscawia to wydarzenie w 1364, w 1359 dziad Balka, Dragosz, pokonał Bogdana, który próbował ustanowić swoje państwo w okolicach Seretu). Bogdan pokonał Balca i doprowadził do uniezależnienia Mołdawii od Węgier. Balc, którego przodkowie pochodzili z Marmaroszu, został wynagrodzony za swą lojalność dobrami Bogdana w tym regionie.

Chociaż Balk był prawowitym pretendentem do tronu, Bogdan, który był wojewodą w Máramaros, przekroczył Karpaty do Mołdawii prawdopodobnie natychmiast po śmierci Sasa, zanim Balk zdołał umocnić swoje panowanie.[2][3] W Mołdawii Bogdan przyłączył się do lokalnych sił przeciwnych monarchii węgierskiej.[3]

Balk walczył dzielnie na czele swoich ludzi, ale został poważnie ranny i stracił kilku członków swojej rodziny i orszaku[2]. Po swojej porażce Balk uciekł z Mołdawii na Węgry.[1]

Według dokumentu wydanego 2 lutego 1365 r. król Węgier Ludwik I (1342–1382) przekazał Cuhei i inne dobra w Máramaros Balkowi i jego braciom za wiarę w ich suwerena, a zwłaszcza za lojalne zachowanie w Mołdawii[1]. ] Domeny wokół Cuhei należały do Bogdana, ale król skonfiskował je, aby zrekompensować Balkowi i jego braciom utratę stanu na wschód od Karpat.[2]

Później Balc został ispánem komitatów: Szatmár, Ugocsa i Máramaros w Królestwie Węgier, a także został przywódcą Seklerów.[4].

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Vásáry, István. Cumans and Tatars: Oriental Military in the Pre-Ottoman Balkans, 1185-1365.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Spinei, Victor. Moldavia in the 11th-14th Centuries.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 Treptow, Kurt W.; Popa, Marcel. Historical Dictionary of Romania.
  4. ↑ Engel, Pál. Magyarország világi archontológiája (1301-1457).

Źródła

  • Juliusz Demel: Historia Rumunii. Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk – Łódź: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich – Wydawnictwo, 1986, str. 98. ISBN 83-04-01553-6.
  • Dominik Musialik. Najdawniejsze próby utrzymania niezależności przez hospodarstwo mołdawskie od XIV do poł. XV wieku. „Studenckie Zeszyty Historyczne”. 14, str. 41–42, 2008. Kraków: Koło Naukowe Historyków Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego. ISSN 029-0465.
  • Engel, Pál: Magyarország világi archontológiája (1301-1457) [Archeologia czasowa Węgier (1301–1457)]; História – MTA Történettudományi Intézete, 1996, Budapest; ISBN 963-8312-43-2.
  • Spinei, Victor: Moldavia in the 11th-14th Centuries; Editura Academiei Republicii Socialiste România, 1986, Bucharest
  • Treptow, Kurt W. – Popa, Marcel: Historical Dictionary of Romania (lista ‘Władcy Rumunii – Mołdawii’); The Scarecrow Press, Inc., 1996, Lanham (Maryland, US) & Folkestone (UK); ISBN 0-8108-3179-1.
  • Vásáry, István: Cumans and Tatars: Oriental Military in the Pre-Ottoman Balkans, 1185-1365; Cambridge University Press, 2005, Cambridge; ISBN 0-521-83756-1.

Balc (rum.)
Balc (pol.)
Bélteki Balk (węg.)

— Wojewoda Mołdawii
Przywódca Seklerów		 —
Herb Balca
Herb Balca
Wojewoda Mołdawii
Okres 1358
Poprzednik Sas
Następca Bogdan I
Przywódca Seklerów
Okres od 1385
do 1390
Poprzednik Losonci Miklós
Następca Bélteki János
Dane biograficzne
Ród Drăgoșeștilor
Pochodzenie mołdawskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny data nieznana
Śmierć 1399
Ojciec Sas
Matka nieznana
Rodzeństwo Dragomer, István, Drág, I. János "Oláh"
Żona nieznana
Dzieci Demeter, János, Balkfi Sándor
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Balc&oldid=44385”