Aranybulla: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
|strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Z%C5%82ota_Bulla_Andrzeja_II | |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Z%C5%82ota_Bulla_Andrzeja_II | ||
| Linia 14: | Linia 14: | ||
| | | | ||
| − | '''Aranybulla''' (pol. ''Złota Bulla Andrzeja II'') – dokument wydany w | + | '''Aranybulla''' (pol. ''Złota Bulla Andrzeja II'') – dokument wydany w 1222 roku przez króla Węgier [[Andrzej II węgierski|Andrzeja II]], gwarantujący tzw. ''sługom królewskim'' (tzw. serwienci, późniejsza szlachta średnia) prawa, jakie wcześniej przysługiwały [[magnat]]om: |
* nietykalność osobistą | * nietykalność osobistą | ||
| Linia 22: | Linia 22: | ||
* wolność od podatków | * wolność od podatków | ||
| − | Król zobowiązywał się także do nie uciekania się do | + | Król zobowiązywał się także do nie uciekania się do psucia monety. ''Złota Bulla'' zakazywała łączenia urzędów przez jedną osobę, ograniczała możliwość powoływania obcokrajowców na urzędy państwowe. |
| − | Magnaci otrzymali prawo do | + | Magnaci otrzymali prawo do rokoszu (''[[ius resistendi]]'') przeciw królowi, który złamie prawo. |
| − | ''Złota Bulla'' była jedną z podstaw | + | ''Złota Bulla'' była jedną z podstaw monarchii stanowej na Węgrzech aż do XVIII w. Odegrała dużą rolę w procesie formowania się węgierskiego stanu szlacheckiego. Artykuł o rokoszu skreślono dopiero w 1687 roku, kiedy podczas wojny z Turkami całe Węgry opanował zbrojnie król Leopold I Habsburg (cesarz rzymsko-niemiecki). |
| − | ''Złota Bulla'' wpłynęła na postawy szlachty czeskiej i polskiej. Przyczyniła się do rozwoju przywilejów szlacheckich w | + | ''Złota Bulla'' wpłynęła na postawy szlachty czeskiej i polskiej. Przyczyniła się do rozwoju przywilejów szlacheckich w Czechach i Polsce. |
== Zobacz też == | == Zobacz też == | ||
| − | * [ | + | * [https://pl.wikipedia.org/wiki/Magna_Charta_Libertatum Magna Charta] |
| − | * [ | + | * [https://pl.wikipedia.org/wiki/Przywilej_mielnicki Przywilej mielnicki] |
[[Kategoria:Historia Węgier]] | [[Kategoria:Historia Węgier]] | ||
[[Kategoria:Złote bulle]] | [[Kategoria:Złote bulle]] | ||
Wersja z 20:07, 14 sty 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Aranybulla (pol. Złota Bulla Andrzeja II) – dokument wydany w 1222 roku przez króla Węgier Andrzeja II, gwarantujący tzw. sługom królewskim (tzw. serwienci, późniejsza szlachta średnia) prawa, jakie wcześniej przysługiwały magnatom:
Król zobowiązywał się także do nie uciekania się do psucia monety. Złota Bulla zakazywała łączenia urzędów przez jedną osobę, ograniczała możliwość powoływania obcokrajowców na urzędy państwowe. Magnaci otrzymali prawo do rokoszu (ius resistendi) przeciw królowi, który złamie prawo. Złota Bulla była jedną z podstaw monarchii stanowej na Węgrzech aż do XVIII w. Odegrała dużą rolę w procesie formowania się węgierskiego stanu szlacheckiego. Artykuł o rokoszu skreślono dopiero w 1687 roku, kiedy podczas wojny z Turkami całe Węgry opanował zbrojnie król Leopold I Habsburg (cesarz rzymsko-niemiecki). Złota Bulla wpłynęła na postawy szlachty czeskiej i polskiej. Przyczyniła się do rozwoju przywilejów szlacheckich w Czechach i Polsce. Zobacz też |
