Boszniai bánság

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Tło historyczne Boszniai bánság (pol. Banat Bośni lub Bośniacki banat, boś. Banovina Bosna/Бановина Босна lub Bosanska banovina/Босанска бановина), średniowieczne państwo leżące na terenie dzisiejszej Bośni i Hercegowiny. Chociaż węgierscy królowie postrzegali Bośnię jako część węgierskich ziem koronnych, banat Bośni był de facto niepodległym państwem przez większość swojego istnienia. Został założony w połowie XII wieku i istniał do 1377 roku, z przerwami jako posiadłość w rodziny Šubić w latach 1299 – 1324. W 1377 roku został podniesiony do rangi Królestwa. Większa część jego historii była naznaczona religijno-polityczną kontrowersją wokół rodzimego chrześcijańskiego Kościoła Bośniackiego, potępionego jako heretycki przez dominujące chrześcijańskie kościoły nicejskie, mianowicie rzymskokatolicki i prawosławny, przy czym kościół katolicki był szczególnie niechętny prześladując jego członków za pośrednictwem Węgrów. History Wczesna historia i Kulin Ban Borić pojawia się jako pierwszy znany bośniacki władca w 1154 r., jako węgierski wasal, który uczestniczył w oblężeniu Braničevo w ramach wojsk króla węgierskiego W 1167 Brał udział w atakach na Bizancjum, gdy udostępniał swoich rycerzy armiom węgierskim. Wojna zakończyła się wycofaniem wojsk węgierskich w bitwie pod Sirmium, w pobliżu Belgradu w 1167 roku. Zaangażowanie Boricia w wojnę wskazuje, że Bośnia była wówczas częścią Królestwa Węgier. Węgrzy starali się o pokój na warunkach bizantyjskich i uznawali kontrolę imperium nad Bośnią, Dalmacją, Chorwacją na południe od rzeki Krka, a także Fruška Gora. Bośnia była częścią Bizancjum od 1167 do 1180 r., ale ponieważ Bośnia była odległym krajem, panowanie nad nią było prawdopodobnie nominalne. W czasach po śmierci cesarza Manuela I Komnenosa (1180) Bośnią rządził ban Kulin, któremu udało się uwolnić banat od wpływów bizantyjskich poprzez sojusz z królem Węgier Belą III i przy pomocy serbskiego władcy Stefana Nemanji i jego brata Mirosłvw z Huma, razem z którymi z powodzeniem prowadził wojnę w 1183 r. z Bizantyjczykami. Kulin zapewnił pokój, choć nadal był nominalnym wasalem króla węgierskiego, ale nie ma dowodów na to, że Węgrzy zajęli obszary środkowej Bośni. Papiescy wysłannicy tamtych czasów dotarli bezpośrednio do Kulina i nazwali go „panem Bośni”. Kulin był często określany jako „veliki ban bosanski” (Wielki Bośniacki Ban) przez współczesnych oraz przez jego następcę Macieja Ninosława . Miał potężny wpływ na rozwój wczesnej historii Bośni, pod którego panowaniem istniała era pokoju i dobrobytu. W 1189 r. ban Kulin wydał pierwszy pisemny dokument bośniacki, obecnie znany jako Karta Bana Kulina (Povelja Kulina bana), spisana bośniacką cyrylicą. To dokument dyplomatyczny dotyczący stosunków handlowych z miastem Raguza (Dubrownik). Rządy Kulina zapoczątkowały również spory z udziałem rdzennego Kościoła Bośniackiego (gałąź bogomilizmu), chrześcijańskiej sekty uważanej za heretycką zarówno przez rzymskokatolicki, jak i wschodni Kościół prawosławny. Za jego czasów miał powstać „Bośniacki Wiek Pokoju i Dobrobytu”. Herezja i abjuracja Bilino Polje Plik:Ploča Kulina bana.jpg Płyta bana Kulina z 1193 r., znaleziona w Biskupići W 1203 roku serbski wielki książę Vukan Nemanjić oskarżył Kulina o herezję i złożył oficjalny donos do papieża. W Bilino Polje Kulin podpisał abjurację, stwierdzając, że zawsze był wiernym katolikiem i uratował banat przed interwencją z zewnątrz. W 1203 r. Kulin rozbroił się, by rozładować zagrożenie interwencją zagraniczną. Synod odbył się z jego inicjatywy 6 kwietnia. Po abjuracji w Bilino Polje Kulinowi udało się utrzymać diecezję bośniacką pod archidiecezją Raguzy, ograniczając w ten sposób wpływy Węgier. Błędy odrzucone przez bośniacką szlachtę w Bilino Polje wydają się być błędami w praktyce, wynikającymi z ignorancji, a nie z doktryn heretyckich. Kulin potwierdził również swoją lojalność wobec Węgier, ale mimo to władza Węgier pozostała jedynie nominalna. W 1225 r. król Węgier Andrzej II, przekazał Bośnię papieżowi, który spodziewał się, że król jako władca Bośni wytępi heretyków, jednak ten przekazuje ja arcybiskupowi Ugrinowi Csákowi. Ambicje króla węgierskiego pozostały niezmienione długo po śmierci Kulina w 1204 r. Polityka Kulina była niezbyt dobrze kontynuowana po śmierci bana w 1204 r. przez jego syna i spadkobiercę, Stjepana (Stefana) Kulinića, który wydaje się pozostawać w zgodzie z Kościołem katolickim. Stjepan został ostatecznie obalony w 1232. potrzebne źródło Kościół bośniacki wymusił zastąpienie Stefana szlachcicem Maciejem Ninosławem (1232–50). Spowodowało to złe relacje z Serbią, ponieważ poprzedni władca był związany z dynastią Niemenjić. W tym czasie krewny Ninosława Prijezda I nawrócił się na katolicyzm (wcześniej przeniósł się do kościoła bośniackiego na krótki okres czasu). Ninosław ostatecznie został obrońcą Kościoła Bośniackiego. W 1234 r. król Węgier król Andrzej II przekazał Banat Bośni księciu Kolomanowi Halickiemu. Co gorsza, prawowity następca tronu bośniackiego z dynastii Kulinićów, Sybisław z Usory, syn byłego bana Stefana, zaczął atakować pozycje Ninosława, próbując przejąć banat dla siebie. potrzebne odwołanie Papież Grzegorz IX zastąpił heretyckiego biskupa bośniackiego w 1235 r. Janem z Wildeshausen, ówczesnym mistrzem generalnym Zakonu Dominikanów, a później ogłosił go świętym i potwierdził, że książę Koloman jest nowym prawomocnym banem Bośni potrzebne źródło. Krucjata bośniacka Błąd przy generowaniu miniatury: Banat Bośni w 1358 (w traktacie z Zadaru) Krucjata bośniacka prowadzona przez biskupa Jana i księcia Kolomana trwała pięć pełnych lat. Wojna tylko zwiększyła poparcie dla Ninosława, ponieważ tylko Sybisław stanął po stronie papieża w krucjacie. Ninosław wydał edykt dla Republiki Raguzy w dniu 22 maja 1240 r., stwierdzając, że oddał się pod jej ochronę na wypadek ataku serbskiego króla Stefana Władysława. Wsparcie ze strony Raguzy było niezbędne do wspierania działań wojennych Macieja Ninosława. Jedynym znaczącym skutkiem krucjaty bośniackiej było wzmocnienie nastrojów anty-węgierskich wśród miejscowej ludności, głównego czynnika w polityce, który przyczynił się do podboju osmańskiego Bośni w 1463 r. i trwał dłużej. Była to także reakcja ze względu na bardzo złe stosunki między Bośnią i Serbią potrzebne źródło, ponieważ Serbia nie wysłała pomocy dla Ninosława wbrew tradycyjnemu sojuszowi. Koloman przekazał zarządzanie banatem dalekiemu kuzynowi Ninosława, Prijezdie, któremu udało się go utrzymać tylko przez dwa lub trzy lata. W 1241 r. Tatarzy najechali Węgry, więc Koloman musiał wycofać się z Bośni. Maciej Ninosław natychmiast przejął kontrolę, a Prijezda uciekł na Węgry. Król Bela IV był w odwrocie, co umożliwiło Ninosławowi przywrócenie kontroli nad większością Bośni. Chorwaci walczyli z Tatarami, zmuszając ich do odwrotu przez Bośnię, niszcząc ziemię. Edykt dla Raguzy został ponownie wydany w marcu 1244 r. Ninosław był zaangażowany w wojnę domową, która wybuchła w Chorwacji między Trogirem a Splitem, biorąc stronę Splitu. potrzebne źródło Król Węgier Bela IV był bardzo sfrustrowany i uznał to za spisek potrzebne źródło, więc wysłał kontyngent do Bośni, ale Ninosław zawarł pokój. W 1248 r. Ninosław sprytnie uratował swoje ziemie przed kolejną krucjatą papieską, o którą poprosił arcybiskup węgierski. Przez resztę swojego panowania ban Ninosław Maciej zajmował się sprawami wewnętrznymi w Bośni. Jego śmierć po 1249 r. (prawdopodobnie w 1250 r.), wywołała konflikty o tron; tak jak Kościół Bośniacki pragnął kogoś z własnej sfery zainteresowań, a strona węgierska pragnęła kogoś, kogo mógłby łatwo kontrolować. Ostatecznie król Bela IV podbił i spacyfikował Bośnię, a następnie banem bośniackim ustanowił katolickiego kuzyna Ninosława Prijezdę. Nowy ban bezlitośnie prześladował Kościół Bośniacki. W 1254 r. chorwacki ban na krótko odbił Zahumle z rąk serbskiego króla Stefana Uroša I podczas wojny Węgier z Serbią, ale pokój przywrócił Zahumlje Serbii. W 1253 r. rozpoczęła się kolejna kampania węgierska przeciwko Bośni, ale nie było dowodów na to, że dotarli do bośniackiego banatu. Jednak Węgry kontrolowały północne regiony Usora i Soli przez swoich wasalnych władców. Bośniacki banat istniał jako de facto niezależna jednostka nawet po Ninosławie. Dynastia Kotromanić Królestwo Prijezdy I (założyciela dynastii Kotromanić) było znacznie mniejsze niż królestwo Ninosława, a północne regiony Usory i Soli zostały odłączone przez węgierską koronę. W 1284 r. to przyległe terytorium zostało przyznane szwagrowi króla Węgier Władysławowi IV, zdetronizowanemu królow serbskiemu Stefanowi Dragutinowi (mężowi Katarzyny). W tym samym roku Prijezda zaaranżował małżeństwo swojego syna, Stefan I Kotroman Stefana I, z córką Dragutina, Elżbietą. Małżeństwo miało wielkie konsekwencje w następnych stuleciach, gdy potomkowie Stefana i Elżbiety Katarzyny objęli tron ​​Serbii. Prijezda został zmuszony do abdykacji 1287 r. z powodu swojej starości. Ostatnie godziny spędził w swojej posiadłości w Zemljenik. Węgrzy potwierdzili swoją władzę nad terytoriami Soli, Usory, Vrbas, Sany na początku XIII wieku. Terytorium, które kontrolował ban Prijezda, lojalny wasal węgierski, znajdowało się prawdopodobnie w północnych częściach dzisiejszej Bośni, między rzekami Drina i Bośnia. Banat Bośni na południu pozostawał niezależny, ale nie znamy jego władców, następców bana Ninosława. Odziedziczył go Prijezda II, który rządził niezależnie od 1287–1290, a później wraz ze swoim bratem Stefanem I Kotromanićiem. Przywrócenie i rozbudowa Plik:Relikviář sv. Simeona detail.png 205x205px Pod koniec XIII i około pierwszej ćwierci XIV wieku, aż do bitwy pod Bliską bośniacki banat był pod rządami chorwackich banów z rodziny Šubić. Po klęsce w bitwie pod Bliską Mladen II został schwytany przez Karola I, który zabrał go na Węgry, co zapoczątkowało przywrócenie panowania dynastii Kotromanić. Stefan II był bośniackim banem w 1314 r., ale w rzeczywistości w latach 1322–1353 wraz ze swoim bratem Władysławem Kotromanićiem w latach 1326–1353 Do 1326 roku ban Stefan II zaatakował Serbię w sojuszu wojskowym z Republiką Raguzy i podbił Zahumle (lub Hum),, zdobywając więcej wybrzeża Morza Adriatyckiego, od ujścia Neretwy do Konavle, z obszarami znacznej populacji prawosławnej pod arcybiskupstwem w Ochrydzie i mieszanej populacji prawosławnej i katolickiej na obszarach przybrzeżnych i wokół Ston Rozszerzył także na chorwackie Završje, w tym pola Glamoč, Duvno i Livno. Natychmiast po śmierci serbskiego króla Stefana Uroša II Milutina w 1321 r. nie miał on problemu z nabyciem ziem Usory i Soli, które w pełni włączył w 1324 r. W 1329 r. ban Stefan II Kotromanić podjął kolejną wyprawę wojskową na Serbię, atakując lorda Vitomira z Trebinje i Konavle, ale główną część jego siły pokonał młody król Duszan, który dowodził siłami króla Stefana Dečańskiego w Priboj. Koń bana został zabity w bitwie, a on straciłby życie, gdyby jego wasal Vuk nie dał mu własnego konia, poświęcając własne życie w starciu z wojskami serbskimi. W ten sposób banowi udało się dodać Nevesinje i Zagorje do jego królestwa. Przez całe swoje panowanie w XIV wieku Stefan rządził ziemiami od Sawy po Adriatyk i od Cetiny po Drinę. Podwoił wielkość swego państwa i osiągną pełną niezależność od otaczających krajów. Ban Stefan II miał przeciwko sobie weneckich dożów i węgierskich królów, rządząc coraz bardziej niezależnie i wkrótce zainicjował spisek z niektórymi członkami chorwackiej i węgierskiej szlachty przeciwko swojej węgierskiej podległości i teściowi. W 1346 r. Zadar ostatecznie wrócił do Wenecji, a król węgierski, widząc, że przegrał wojnę, zawarł pokój w 1348 r. Ban chorwacki Mladen II Šubić był zdecydowanie przeciwny polityce Stefanowi II, oskarżając go o zdradę stanu. Stosunki między ich banami pogorszyły się później. Do 1342 r. utworzono franciszkański wikariat Bośni. Za panowania Stjepana II Kotromanića wszystkie trzy kościoły (kościół bośniacki, prawosławny, katolicki) działały w bośniackim banacie. Tvrtko I reign Plik:TvrtkoPoveljaMoštre.jpg Charter of King Tvrtko I Kotromanić, written in Moštre Tvrtko miał wówczas zaledwie piętnaście lat, więc jego ojciec Władysław był regentem. Wkrótce po wstąpieniu na tron Tvrtko podróżował ze swoim ojcem po całym królestwie, aby ustalić stosunki ze swoimi wasalami. Jelena Šubić, matka Tvrtko, zastąpiła Władysława jako regentka po śmierci męża w 1354 roku. Natychmiast udała się na Węgry, aby uzyskać zgodę Ludwika I, jego zwierzchnika na objęcie trony przez Tvrtkę. Po powrocie Jelena zorganizowała zgromadzenie (stanak) w Mile, gdzie matka i syn ogłosili zgodę i potwierdzili przywileje szlachty z „całej Bośni, Donji Kraji, Zagorja i ziemi Hum”. Na początku swojej samodzielnej władzy młody ban w znacznie zwiększył swoją pozycję. Chociaż stale podkreślał swoje podporządkowanie się królowi, Tvrtko zaczął traktować lojalność szlachty Donji Kraji wobec Ludwika jako zdradę samego siebie. W 1363 r. wybuchł konflikt między dwoma mężczyznami. W kwietniu król węgierski zaczął gromadzić armię. Armia dowodzona przez samego Ludwika zaatakowała Donji Kraji, gdzie szlachta była podzielona pod względem lojalności między Tvrtko i Ludwikiem. Miesiąc później armia dowodzona przez palatyna Węgier Mikołaja Konta i arcybiskupa Ostrzyhomia Mikołaja Apáti uderzyła na Usorę. Vlatko Vukoslavić zdezerterował do Ludwika i oddał mu ważną fortecę Ključ, ale Vukacowi Hrvatinićowi udało się obronić fortecę Soko Grad w župie nad Plivż, zmuszając Węgrów do odwrotu. W Usorze twierdza Srebrenik wytrzymała „masowy atak” armii królewskiej, który doznała upokorzenia z powodu utraty pieczęci króla. Udana obrona Srebrenika oznaczała pierwsze zwycięstwo Tvrtki przeciwko królowi węgierskiemu. Jedność lokalnych magnatów osłabła, gdy tylko Węgrzy zostali pokonani, osłabiając pozycję Tvrtki i zjednoczonej Bośni. Anarchia nasiliła się, a w lutym następnego roku magnaci zbuntowali się przeciwko Tvrtce i zdetronizowali go. Zastąpił go jego młodszy brat Vuk Tvrtko i Jelena schronili się na węgierskim dworze królewskim, gdzie zostali powitani przez niedawnego wroga, króla Ludwika. Tvrtko wrócił do Bośni w marcu i pod koniec miesiąca odzyskał kontrolę nad częścią kraju, w tym nad obszarami Donji Kraji, Ramy (gdzie wówczas mieszkał), Hum i Usory. W następnym roku Tvrtko wyparł Vuka na południe, ostatecznie zmuszając go do ucieczki do Raguzy (Dubrownika). Sanko, ostatni zwolennik Vuka, poddał się Tvrtce późnym latem, pozwolając mu zachować jego posiadłości. Dubrowniccy urzędnicy starali się zapewnić pokój między walczącymi braćmi, a w 1368 r. Vuk poprosił papieża Urbana V o interwencję u króla Ludwika I na swoją rzecz Te wysiłki były daremne; ale w 1374 r. Tvrtko pogodził się z Vukiem na bardzo wspaniałomyślnych warunkach. Po śmierci Dušana Potężnego i wstąpieniu w grudniu 1355 r. na tron Serbii jego syna Uroša Słabego, doszło do rozpadu potężnego niegdyś imperium serbskiego. Rozpadł się na autonomiczne władztwa, które same w sobie nie były w stanie oprzeć się Bośni. Utorowało to Tvrtce drogę do ekspansji na wschód, ale problemy wewnętrzne uniemożliwiły mu natychmiastowe skorzystanie z okazji. W połowie XIV wieku banan bośniacki osiągnął swój szczyt potęgi dzięki rządom bana Tvrtki Kotromanića, który doszedł do władzy w 1353 r., a który w efekcie został koronowany 26 października 1377 r. na króla Bośni [...] Ekonomika Plik:Povelja Kulina bana.jpg Charter of Ban Kulin, trade agreement between Bosnia and Republic of Ragusa Drugi bośniacki władca Ban Kulin wzmocnił gospodarkę kraju poprzez traktaty z Dubrownikiem w 1189 r. i Wenecją. Povelja Kulina bana (Karta bana Kulina) była umową handlową między Bośnią i Republiką Raguzy, która skutecznie regulowała prawa handlowe Raguzan w Bośni, napisana 29 sierpnia 1189 r. Jest to jeden z najstarszych pisemnych dokumentów państwowych na Bałkanach i należy do najstarszych dokumentów historycznych napisanych w Bosančica, tj. w bośniackiej cyrylicy. Eksport rud metali i metaloplastyki (głównie srebra, miedzi i ołowiu) stanowił kręgosłup bośniackiej gospodarki, ponieważ towary te wraz z innymi: woskami, srebrem, złotem, miodem i surową skórą były transportowane przez Alpy Dynarskie do morza przez Via Narenta, gdzie były odkupowane głównie przez republiki Raguszyi Wenecji. Dostęp do Via Narenta był kluczowy dla bośniackiej gospodarki, co było możliwe dopiero po tym, gdy za Stjepana II udało się przejąć kontrolę nad szlakiem handlowym podczas jego podbojów Hum. Głównymi centrami handlowymi były Fojnica i Podvisoki. Religion Błąd przy generowaniu miniatury: John of Wildeshausen, Bishop of Bosnia Misje chrześcijańskie pochodzące z Rzymu i Konstantynopola zaczęły napierać na Bałkany w IX wieku, chrystianizując Słowian Południowych i ustanawiając granice między kościelnymi jurysdykcjami Stolicy Rzymu i Stolicy Konstantynopolskiej. Schizma Wschód – Zachód doprowadziła następnie do ustanowienia rzymskokatolicyzmu w Chorwacji, a teraz w Dalmacji, podczas gdy w Serbii dominowało prawosławie wschodnie. Położona pomiędzy nimi górzysta Bośnia była nominalnie pod wpływem Rzymu, ale katolicyzm nigdy nie umocnił się mocno ze względu na słabą organizację kościelną i słabą komunikację. Średniowieczna Bośnia pozostała więc „ziemią niczyją między wyznaniami”, a nie miejscem spotkań między dwoma Kościołami, prowadząc do wyjątkowej historii religijnej i powstania „niezależnego i nieco heretyckiego kościoła”. Podczas gdy Bośnia pozostawała co najmniej nominalnie katolicka w okresie średniowiecza, biskup Bośni był miejscowym duchownym wybranym przez Bośniaków, a następnie wysłanym do arcybiskupa Raguza wyłącznie na święcenia. Chociaż papiestwo już upierało się przy używaniu łaciny jako języka liturgicznego, katolicy bośniaccy zachowali kościelny język słowiański. Zakon franciszkanów przybył do Bośni w drugiej połowie XIII wieku, aby zlikwidować nauki Kościoła bośniackiego. Pierwszy wikariat franciszkański w Bośni został założony w 1339÷40. Stefan II Kotromanić odegrał kluczową rolę w ustanowieniu wikariatu. Do 1385 r. franciszkanie mieli cztery klasztory w Olowie, Mile, Kraljevie Sutjeskiej i Lašvie. Władcy banatu Lista banów Źródła Bataković, Dušan T. (1996). Serbs of Bosnia & Herzegovina: History and Politics. Paris: Dialogue. Ćirković, Sima (2004). The Serbs. Malden: Blackwell Publishing. Curta, Florin (2006). Southeastern Europe in the Middle Ages, 500–1250. Cambridge: Cambridge University Press. Fine, John Van Antwerp Jr. (1991) [1983]. The Early Medieval Balkans: A Critical Survey from the Sixth to the Late Twelfth Century. Ann Arbor, Michigan: University of Michigan Press. Fine, John Van Antwerp Jr. (1994) [1987]. The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest. Ann Arbor, Michigan: University of Michigan Press. Klaić, Nada (1989). Srednjovjekovna Bosna: Politički položaj bosanskih vladara do Tvrtkove krunidbe (1377. g.). Zagreb: Grafički zavod Hrvatske. Malcolm, Noel (1994). Bosnia: A Short History. New York: NYU Press. Orbini, Mauro (1601). Il Regno de gli Slavi hoggi corrottamente detti Schiavoni. Pesaro: Apresso Girolamo Concordia. Орбин, Мавро (1968). Краљевство Словена. Београд: Српска књижевна задруга. Vego, Marko (1982). Postanak srednjovjekovne bosanske države. Sarajevo: Svjetlost. Przypis

Boszniai bánság Banovina Bosna Бановина Босна Banat Bośni Banat Królestwa Węgier ← 30px 1154-1377 30px → Escudo de Ubicación de Ekspansja Bośni, na krótko przed tym, zanim stała się królestwem Stolica stolica Język oficialny Serbio Religia Ortodoksyjny kościół bośniacki Rząd Banat Ban  • 1154–1163 Borić / Borics  • 1367–1377 Tvrtko I / I. Tvrtko Historia  • Utworzony przez Beloša 1154  • Tvrtko I królem Bośni 1377 Waluta pieniądz Dzisiaj część 23px Bośnia i Hercegowina 23px Chorwacja