Báródság: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:1f]] |
[[Kategoria:Strony skompilowane]] | [[Kategoria:Strony skompilowane]] | ||
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]] | [[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]] | ||
| Linia 23: | Linia 23: | ||
| | | | ||
| + | '''Báródság''' (pol. ''Kotlina Vad'', rum. ''Depresiunea Vad Borod'') – [[kotlina]] górska w [[Karpaty|Karpatach]], na granicy [[Góry Zachodniorumuńskie|Gór Zachodniorumuńskich]] i [[Wielka Nizina Węgierska|Wielkiej Niziny Węgierskiej]]. Leży w zachodniej Rumunii w [[Partium]], w dorzeczu [[Rév-Báródi-medence|Rév-Báród]], na prawym brzegu rzeki [[Sebes-Körös]], rozciągający się od [[Királyhágó]] do [[Élesd]]. Swoją nazwę zawdzięcza położonym tu [[Nagybáród|Nagy]]- és [[Kisbáród]] | ||
| + | |||
| + | == Geografia == | ||
| + | |||
| + | Kotlina dzieli dwa pasma górskie odgałęziające się na północny zachód od [[Masyw Biharu|Masywu Biharu]] – [[Király-erdő]] na południu i [[Réz-hegység]] na północy. Na wschodzie wąska, na zachodzie otwiera się lejkowato na [[Nizina|Nizinę Węgierską]]. Dno kotliny tworzą osady [[Morze Panońskie|Morza Panońskiego]], pocięte przez erozję rzeczną i obecnie tworzące krajobraz pagórkowaty. Kotlina stanowi środkowy odcinek doliny [[Sebes-Körös]]. Biegną nią droga i linia kolejowa łączące [[Nagyvárad]] z [[Kolozsvár]]em. | ||
| + | |||
| + | == Historia == | ||
| + | |||
| + | Obszar ten był zamieszkany przez królewskich chłopów pańszczyźnianych wyznaczonych do ochrony drogi wojskowej do Siedmiogrodu po podboju. | ||
| + | |||
| + | Wsie Báródság stały się później częścią majątku [[Sólyomkő]]. | ||
| + | |||
| + | Ludność rumuńska osiedliła się na jego terytorium w XIV wieku. Później jednak, Nagy- i Kisbáród, centrum regionu, również powoli ulegały romanizacji. | ||
| + | |||
| + | Po ustanowieniu [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ksi%C4%99stwo_Siedmiogrodu Księstwa Siedmiogrodu] ponownie stało się terytorium wojskowym, służącym i chroniącym książęta i panów przechodzących przez [[Királyhágó|Przełęcz Królewską]]. | ||
| + | |||
| + | Po 1711 r. przestało istnieć znaczenie militarne tego obszaru, a tytuł kapitana stał się starostą komitatu. | ||
| + | |||
| + | Byli węgierscy mieszkańcy Báródság mieszkają w Élesd, Réven i okolicznych wioskach. | ||
| + | |||
| + | == Przypisy == | ||
| + | {{izvori}} | ||
| + | |||
| + | == Źródła == | ||
| + | * ''[https://web.archive.org/web/20110710231100/http://www.fatornyosfalunk.com/html/erdelyi_helynevkonyv.html Tekintő. Erdélyi helynévkönyv]''. Został pobrany z przeglądania bazy danych [https://hu.wikipedia.org/wiki/Vistai_Andr%C3%A1s_J%C3%A1nos Vistai András János]. [Bez miejsca i roku, publikowane tylko w sieci WWW.] 1–3. Tom. | ||
| + | * ''[http://mek.oszk.hu/09500/09536/html/index.html Magyarország vármegyéi és városai: Magyarország monografiája. A magyar korona országai történetének, földrajzi, képzőművészeti, néprajzi, hadügyi és természeti viszonyainak, közművelődési és közgazdasági állapotának encziklopédiája]''. Szerk. Borovszky Samu – Sziklay János. Budapest: Országos Monografia Társaság. 1896–1914. Bihar vármegye | ||
| + | |||
| + | == Bibliografia == | ||
| + | # Krystyna Jawecka (red.) ''Mapa przeglądowa Europy. Rumunia. Skala 1:1 000 000'', PPWK Warszawa-Wrocław 1983/84 | ||
| + | # Jerzy Kondracki ''Fizycznogeograficzna regionalizacja Czech, Słowacji, Węgier i Rumunii w układzie dziesiętnym'', „Przegląd Geograficzny”, tom LXVIII, z. 3–4, 1996, s. 457–466 | ||
| + | # Jerzy Kondracki ''Karpaty'', wydanie drugie poprawione, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1989, ISBN 83-02-04067-3. | ||
| + | # Andrzej Maryański ''Rumunia'', Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1973 | ||
| + | |||
| + | | | ||
{{region infobox | {{region infobox | ||
|nazwa=Báródság (węg.)<br><small>Kotlina Vad (pol.)<br>Depresiunea Vad Borod (rum.)</small> | |nazwa=Báródság (węg.)<br><small>Kotlina Vad (pol.)<br>Depresiunea Vad Borod (rum.)</small> | ||
| − | |obrazek= | + | |obrazek=Defileul_Crisului.jpg |
| − | |opis_obrazka= | + | |opis grafiki = |
| + | |opis_obrazka= Depresja Báródság widziana<br>z doliny rzeki [https://pl.wikipedia.org/wiki/Szybki_Keresz Crisul Repede] | ||
|mapa = | |mapa = | ||
|opis_mapy = | |opis_mapy = | ||
| Linia 48: | Linia 83: | ||
| popis.mapy1 = | | popis.mapy1 = | ||
| lokátor1 = | | lokátor1 = | ||
| − | }} | + | }} |
| − | + | |} | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
{{SORTUJ:Kotlina, Báródság}} | {{SORTUJ:Kotlina, Báródság}} | ||
Wersja z 11:22, 14 lut 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
| Strona | Autorzy | Nota |
| [3] | [4] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Báródság (pol. Kotlina Vad, rum. Depresiunea Vad Borod) – kotlina górska w Karpatach, na granicy Gór Zachodniorumuńskich i Wielkiej Niziny Węgierskiej. Leży w zachodniej Rumunii w Partium, w dorzeczu Rév-Báród, na prawym brzegu rzeki Sebes-Körös, rozciągający się od Királyhágó do Élesd. Swoją nazwę zawdzięcza położonym tu Nagy- és Kisbáród Spis treściGeografiaKotlina dzieli dwa pasma górskie odgałęziające się na północny zachód od Masywu Biharu – Király-erdő na południu i Réz-hegység na północy. Na wschodzie wąska, na zachodzie otwiera się lejkowato na Nizinę Węgierską. Dno kotliny tworzą osady Morza Panońskiego, pocięte przez erozję rzeczną i obecnie tworzące krajobraz pagórkowaty. Kotlina stanowi środkowy odcinek doliny Sebes-Körös. Biegną nią droga i linia kolejowa łączące Nagyvárad z Kolozsvárem. HistoriaObszar ten był zamieszkany przez królewskich chłopów pańszczyźnianych wyznaczonych do ochrony drogi wojskowej do Siedmiogrodu po podboju. Wsie Báródság stały się później częścią majątku Sólyomkő. Ludność rumuńska osiedliła się na jego terytorium w XIV wieku. Później jednak, Nagy- i Kisbáród, centrum regionu, również powoli ulegały romanizacji. Po ustanowieniu Księstwa Siedmiogrodu ponownie stało się terytorium wojskowym, służącym i chroniącym książęta i panów przechodzących przez Przełęcz Królewską. Po 1711 r. przestało istnieć znaczenie militarne tego obszaru, a tytuł kapitana stał się starostą komitatu. Byli węgierscy mieszkańcy Báródság mieszkają w Élesd, Réven i okolicznych wioskach. PrzypisyŹródła
Bibliografia
|
| |||||||||||||||||||||||||||