Vaskapu-hágó: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:1f]]
+
[[Kategoria:1s]]
 
[[Kategoria:Strony skompilowane]]
 
[[Kategoria:Strony skompilowane]]
 
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
Linia 25: Linia 25:
 
  |
 
  |
  
−
'''Vaskapu-hágó''', znany również jako '''''Erdélyi Vaskapu''''' (pol. ''Przełęcz Żelaznej Bramy'', rum. ''Poarta de Fier a Transilvaniei'') − przełęcz w [[Karpaty Południowe|Karpatach Południowych]]. 700 m n.p.m. w okręgu [[Hunedoara]] w Rumunii, w pobliżu [[Várhely]] (rum. ''Sarmizegeusa''), między wioskami Zeicani i Baucar. Miejsce bitwy [[Hunyadi János|Jánosa Hunyadiego]] w [[żajkányi csata|Zajkány]] w 1442 roku.  
+
'''Vaskapu-hágó''', znany również jako '''''Erdélyi Vaskapu''''' (pol. ''Przełęcz Żelaznej Bramy'', rum. ''Poarta de Fier a Transilvaniei'') − przełęcz w [[Déli-Kárpátok]] (''Karpatach Południowych'') na wysokości 700 m n.p.m. w okręgu [[Hunedoara]] w Rumunii, w pobliżu [[Várhely]] (rum. ''Sarmizegeusa''), między wioskami Zeicani i Baucar. Miejsce bitwy [[Hunyadi János|Jánosa Hunyadiego]] w [[Zajkányi csata|Zajkány]] w 1442 roku.  
  
 
== Lokalizacja ==
 
== Lokalizacja ==
Linia 35: Linia 35:
 
Przełęcz była wiejską drogą dla swoich mieszkańców od czasów starożytnych, Rzymianie nazywali ją ''Tapae''. Legiony rzymskie a czasach cesarza Domicjana w 89 r. i w 101 roku za panowania cesarza Trajana, stoczyły tu dwie wielkie bitwy z księciem Daków [[Decebal]]em. Nieopodal był zamek 10 km na wschód od przełęczy, znany jako [[Várhely|Sarmizegetusa]], stolica prowincji Dacja, którą Rzymianie nazywali ''Ulpia Traiana''.
 
Przełęcz była wiejską drogą dla swoich mieszkańców od czasów starożytnych, Rzymianie nazywali ją ''Tapae''. Legiony rzymskie a czasach cesarza Domicjana w 89 r. i w 101 roku za panowania cesarza Trajana, stoczyły tu dwie wielkie bitwy z księciem Daków [[Decebal]]em. Nieopodal był zamek 10 km na wschód od przełęczy, znany jako [[Várhely|Sarmizegetusa]], stolica prowincji Dacja, którą Rzymianie nazywali ''Ulpia Traiana''.
  
−
Turcy zalali południowy Siedmiogród w 1420 roku przez przełęcz Żelaznej Bramy. Ich atak powtórzono w 1438 r., a następnie w 1442 r. w tym samym miejscu. Jednak 6 września 1442 r. [[Wojewoda|wojewoda Siedmiogrodu]] [[Hunyadi János|János Hunyadi]] stanął w pobliżu Zajkány w sile około 12÷15 000 ludzi i rozbił armię liczącą 81 000 żołnierzy, która była znacznie liczniejsza od napastników. W walkach wokół przełęczy zginęła znaczna część Turków, którzy najechali Siedmiogród.
+
6 września 1442 r. [[Wojewoda|wojewoda Siedmiogrodu]] [[Hunyadi János|János Hunyadi]] z armią około 12÷15 000 ludzi w [[Bitwa pod Zajkány|bitwie]] i rozbił osmańską armię liczącą 81 000 żołnierzy.
−
 
 
−
6 września 1896 r., w 454. rocznicę bitwy pod Zajkány, komitat [[Hunyad]] wzniósł czterometrowy żeliwny pomnik w Przełęczy Żelaznej Bramy, między wioskami Paucsinesd i Zajkány, na wzgórzu zwanym Vámoszajkány, który pokazywał walki na maczugi. Na pomniku widniał herb Jánosa Hunyadiego i napis: „6 września 1442 r. János Hunyadi pokonał w tym wąwozie armię Sehabeddina Beglerbéga, który wraz z piętnastoma tysiącami rycerzy podbił Siedmiogród. Ta kolumna została wzniesiona przez obywateli komitatu Hunyad w tysięcznym roku podboju jako wieczne wspomnienie wspaniałej broni ”.
 
−
 
 
−
== Los pomnika Hunyadi ==
 
−
 
 
−
W komitacie Hunyad, na przełęczach Karpat Południowych, wzniesiono jednocześnie pięć innych podobnych pomników. Po okupacji rumuńskiej po I wojnie światowej część została zniszczona. Ostatni, na przełęczy nad miastem Zsilyvajdejvulcan, został zniszczony w połowie lat sześćdziesiątych. 22 czerwca 1992 roku „nieznani” sprawcy za pomocą ciężkich maszyn zburzyli ostatni pomnik Hunyadiego w Zajkányi, i zniszczyli jego buławę. Rok później żelazną buławę wyłowiono z jeziora ''[[Osztrói tó|Austria]]'' i przewieziono do Muzeum Sarmizegetusa, które znajduje się w sąsiedztwie miejscowej policji. Stąd, w listopadzie 1994 roku, żelazna buława zniknęła na dobre. W 2002 roku strony DAHR i RSZDP doszły do ​​porozumienia w sprawie zachowania pozostałości zabytku i przygotowań do renowacji. Jednak w kwietniu 2003 r. zniknęły również pozostałości zburzonego pomnika Zajkány na tym miejscu, w Przełęczy Żelaznej Bramy, cokół pomnika został zburzony. Nikt nie jest odpowiedzialny, nie wszczęto żadnego dochodzenia.
 
  
 
== Źródła ==
 
== Źródła ==
  
 
* Ádám László et. al. ''Románia''. Panoráma (1975). ISBN 963-243-068-9
 
* Ádám László et. al. ''Románia''. Panoráma (1975). ISBN 963-243-068-9
−
* ''Utazások Erdélyben'', Panoráma, Budapest, [[1986]]. ISBN 963 243 321 1, ISSN 0324-6930
+
* ''Utazások Erdélyben'', Panoráma, Budapest, 1986. ISBN 963 243 321 1, ISSN 0324-6930
 
* Gáspár-Schreiber: ''Eltűnt a buzogány tartóoszlopa is''. Megjelent: ''Nyugati Jelen'', Arad, 30 kwietnia 2003. [http://udvardy.adatbank.transindex.ro/index.php?action=helymutato&helymutato=Vaskapu], i
 
* Gáspár-Schreiber: ''Eltűnt a buzogány tartóoszlopa is''. Megjelent: ''Nyugati Jelen'', Arad, 30 kwietnia 2003. [http://udvardy.adatbank.transindex.ro/index.php?action=helymutato&helymutato=Vaskapu], i
 
* Chirmiciu András: ''Magyarországi segítség a zajkányi emlékműnek''. Megjelent: ''Nyugati Jelen'', Arad, 6 sierpnia 2003 [http://udvardy.adatbank.transindex.ro/index.php?action=helymutato&helymutato=Vaskapu].
 
* Chirmiciu András: ''Magyarországi segítség a zajkányi emlékműnek''. Megjelent: ''Nyugati Jelen'', Arad, 6 sierpnia 2003 [http://udvardy.adatbank.transindex.ro/index.php?action=helymutato&helymutato=Vaskapu].

Wersja z 08:54, 18 lut 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Strona Autorzy Nota
[3] [4] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Vaskapu-hágó, znany również jako Erdélyi Vaskapu (pol. Przełęcz Żelaznej Bramy, rum. Poarta de Fier a Transilvaniei) − przełęcz w Déli-Kárpátok (Karpatach Południowych) na wysokości 700 m n.p.m. w okręgu Hunedoara w Rumunii, w pobliżu Várhely (rum. Sarmizegeusa), między wioskami Zeicani i Baucar. Miejsce bitwy Jánosa Hunyadiego w Zajkány w 1442 roku.

Lokalizacja

Przełęcz Żelaznej Bramy oddziela góry Ruszka (rum. Poiana Ruscă) na północy od Gór Szárkő na południu. Przez przełęcz biegnie droga DN 68 oraz nieużywana lokalna linia kolejowa Caransebeş-Subcetate.

Historia

Przełęcz była wiejską drogą dla swoich mieszkańców od czasów starożytnych, Rzymianie nazywali ją Tapae. Legiony rzymskie a czasach cesarza Domicjana w 89 r. i w 101 roku za panowania cesarza Trajana, stoczyły tu dwie wielkie bitwy z księciem Daków Decebalem. Nieopodal był zamek 10 km na wschód od przełęczy, znany jako Sarmizegetusa, stolica prowincji Dacja, którą Rzymianie nazywali Ulpia Traiana.

6 września 1442 r. wojewoda Siedmiogrodu János Hunyadi z armią około 12÷15 000 ludzi w bitwie i rozbił osmańską armię liczącą 81 000 żołnierzy.

Źródła

  • Ádám László et. al. Románia. Panoráma (1975). ISBN 963-243-068-9
  • Utazások Erdélyben, Panoráma, Budapest, 1986. ISBN 963 243 321 1, ISSN 0324-6930
  • Gáspár-Schreiber: Eltűnt a buzogány tartóoszlopa is. Megjelent: Nyugati Jelen, Arad, 30 kwietnia 2003. [5], i
  • Chirmiciu András: Magyarországi segítség a zajkányi emlékműnek. Megjelent: Nyugati Jelen, Arad, 6 sierpnia 2003 [6].

Vaskapu-hágó (węg.)
Erdélyi Vaskapu (węg.)
Przełęcz Żelaznej Bramy (pol.)
Poarta de Fier a Transilvanie (rum.)

Zajmowane
jednostki
administracyjne 		Rumunia:
– okręg Braszów
– okręg Dîmboviţa
– okręg Argeş

Państwo 22x20px Rumunia
Wysokość 700 m n.p.m.
Pasmo Poiana Ruscă, Góry Ţarcu
Lokalizacja
Góry
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Vaskapu-hágó&oldid=50282”