Váradi béke: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 21: Linia 21:
 
[[Plik:PodzialWegier.png|thumb|left|350px|Podział Węgier w XVI wieku]]
 
[[Plik:PodzialWegier.png|thumb|left|350px|Podział Węgier w XVI wieku]]
  
−
'''Układ w Wielkim Waradynie''' − tajne porozumienie pomiędzy dwoma rywalami do [[Władcy Węgier|korony węgierskiej]], [[Ferdynand I Habsburg|Ferdynandem I Habsburgiem]] i [[Jan Zápolya|Janem Zápolyą]], podpisany w [[Oradea|Wielkim Waradynie]] [[24 lutego]] [[1538]] roku. W dokumencie tym Ferdynand uznawał Zápolyę za dożywotniego króla Węgier, panującego w ok. ⅔ kraju, w zamian za zapewnienie swojemu rodowi i bezpośrednio sobie następstwa tronu. Część habsburską zwano od tej pory [[Królestwo Węgier (1526–1867)|Węgrami Królewskimi]], w odróżnieniu od wschodniej, zwanej za Zápolyów Wschodnim Królestwem Węgier, które po roku 1570 przekształciło się w [[Księstwo Siedmiogrodu]].
+
'''Váradi béke''' (pol. ''Układ w Wielkim Waradynie'', niem. ''Friede von Großwardein'') − tajne porozumienie pomiędzy dwoma rywalami do [[Władcy Węgier|korony węgierskiej]], [[Ferdynand I Habsburg|Ferdynandem I Habsburgiem]] i [[Jan Zápolya|Janem Zápolyą]], podpisany w [[Oradea|Wielkim Waradynie]] [[24 lutego]] [[1538]] roku. W dokumencie tym Ferdynand uznawał Zápolyę za dożywotniego króla Węgier, panującego w ok. ⅔ kraju, w zamian za zapewnienie swojemu rodowi i bezpośrednio sobie następstwa tronu. Część habsburską zwano od tej pory [[Królestwo Węgier (1526–1867)|Węgrami Królewskimi]], w odróżnieniu od wschodniej, zwanej za Zápolyów Wschodnim Królestwem Węgier, które po roku 1570 przekształciło się w [[Księstwo Siedmiogrodu]].
  
 
W dwa lata po zawarciu traktat został złamany, bowiem po śmierci Jana Zápolyi szlachta węgierska obwołała królem jego nowo narodzonego syna, [[Jan II Zygmunt Zápolya|Jana II]]. Wdowa po Janie, [[Izabela Jagiellonka]], i wspierające ją stronnictwo z [[Jerzy Utiešenović|Jerzym Utiešenoviciem]] na czele, odwołali się do pomocy [[Władcy Turcji|sułtana]] [[Sulejman Wspaniały|Sulejmana]], który zaangażował się militarnie. W rezultacie kampanii wojennej doszło do podziału Węgier na trzy części: zachodnią habsburską, środkowo-południową osmańską i wschodnią w rękach Jana II.
 
W dwa lata po zawarciu traktat został złamany, bowiem po śmierci Jana Zápolyi szlachta węgierska obwołała królem jego nowo narodzonego syna, [[Jan II Zygmunt Zápolya|Jana II]]. Wdowa po Janie, [[Izabela Jagiellonka]], i wspierające ją stronnictwo z [[Jerzy Utiešenović|Jerzym Utiešenoviciem]] na czele, odwołali się do pomocy [[Władcy Turcji|sułtana]] [[Sulejman Wspaniały|Sulejmana]], który zaangażował się militarnie. W rezultacie kampanii wojennej doszło do podziału Węgier na trzy części: zachodnią habsburską, środkowo-południową osmańską i wschodnią w rękach Jana II.
Linia 29: Linia 29:
  
 
|
 
|
 +
{{Infobox treaty
 +
| name                    = Váradi béke (węg.)<br><small>Układ w Wielkim Waradynie (pol.)<br>Friede von Großwardein (niem.)</small>
 +
| long_name              =
 +
| grafika =
 +
| opis grafiki =
 +
| image                  = <!-- Example.png -->
 +
| image_size              = <!-- 200px -->
 +
| alt                    = <!-- alt-text here for accessibility; see [[MOS:ACCESS]] -->
 +
| caption                = <!-- Example caption for either image style -->
 +
| powód =
 +
| type                    =
 +
| context                =
 +
| date_drafted            =
 +
| date_signed            = 24 lutego 1538
 +
| location_signed        =[[Nagyvárad]]
 +
| date_sealed            =
 +
| date_effective          =
 +
| date_expiration  =
 +
| condition_effective    = Ferdynand uznawał Zápolyę za dożywotniego króla Węgier, panującego w ok. ⅔ kraju, w zamian za zapewnienie swojemu rodowi i bezpośrednio sobie następstwa tronu
 +
| mediators              = <!-- format this as a bullet list -->
 +
| negotiators            = <!-- format this as a bullet list -->
 +
| original_signatories    =
 +
| signatories            = [[Jan Zápolya]]<br>[[Ferdynand I]]
 +
| parties                = [[File:Coa_Hungary_Country_History_John_I_of_Hungary_(Szapolyai)_(1526-1540).svg|32px]] [[Królestwo Czech]]<br>[[File:Greater_Coat_of_Arms_of_Ferdinand_I,_Holy_Roman_Emperor.svg|32px]] [[Święte Cesarstwo Rzymskie]]<hr />
 +
| ratifiers              =
 +
| depositor =
 +
| language  =
 +
| languages =
 +
| footnotes              =
 +
}}
 +
{|
 +
|
 +
|}
 
{{Traktaty Andegawenów}}
 
{{Traktaty Andegawenów}}
 
|}
 
|}
  
 
[[Kategoria:Historia Węgier]]
 
[[Kategoria:Historia Węgier]]

Wersja z 16:13, 23 lut 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Plik:PodzialWegier.png
Podział Węgier w XVI wieku

Váradi béke (pol. Układ w Wielkim Waradynie, niem. Friede von Großwardein) − tajne porozumienie pomiędzy dwoma rywalami do korony węgierskiej, Ferdynandem I Habsburgiem i Janem Zápolyą, podpisany w Wielkim Waradynie 24 lutego 1538 roku. W dokumencie tym Ferdynand uznawał Zápolyę za dożywotniego króla Węgier, panującego w ok. ⅔ kraju, w zamian za zapewnienie swojemu rodowi i bezpośrednio sobie następstwa tronu. Część habsburską zwano od tej pory Węgrami Królewskimi, w odróżnieniu od wschodniej, zwanej za Zápolyów Wschodnim Królestwem Węgier, które po roku 1570 przekształciło się w Księstwo Siedmiogrodu.

W dwa lata po zawarciu traktat został złamany, bowiem po śmierci Jana Zápolyi szlachta węgierska obwołała królem jego nowo narodzonego syna, Jana II. Wdowa po Janie, Izabela Jagiellonka, i wspierające ją stronnictwo z Jerzym Utiešenoviciem na czele, odwołali się do pomocy sułtana Sulejmana, który zaangażował się militarnie. W rezultacie kampanii wojennej doszło do podziału Węgier na trzy części: zachodnią habsburską, środkowo-południową osmańską i wschodnią w rękach Jana II.

Bibliografia

Váradi béke (węg.)
Układ w Wielkim Waradynie (pol.)
Friede von Großwardein (niem.)

Data 24 lutego 1538
Miejsce Nagyvárad
Warunki Ferdynand uznawał Zápolyę za dożywotniego króla Węgier, panującego w ok. ⅔ kraju, w zamian za zapewnienie swojemu rodowi i bezpośrednio sobie następstwa tronu
Podpisujący Jan Zápolya
Ferdynand I
Strony 32px Królestwo Czech
32px Święte Cesarstwo Rzymskie
Traktaty:
15px 15px 15px 15px 15px Dynastii Andegawenów
15px 15px 15px 13px 13px 15px Królów elekcyjnych

Treaty of Bruck (1328)  ♦  Treaty of Enns (1336)  ♦  Hungarian–Lithuanian Treaty (1351)  ♦  Hungarian–Neapolitan Treaty (1352)  ♦  Traktat z Zadaru (1358)  ♦  Treaty of Brunn (1364)  ♦  Treaty of Torino (1381)  ♦  Treaty of Iglo (1397)  ♦  Treaty of Lubowla (1412)  ♦  Truce of Eger (1437)  ♦  Pokój w Szeged (1444)  ♦  Truce of Radkersburg (1447)  ♦  Hunyadi–Frederick pact (1450)  ♦  Traktat pokojowy z Wiener Neustadt (1463)  ♦  Treaty of Ófalu (1474)  ♦  Treaty of Korneoburg-Gmunden (1477)  ♦  Treaty of Brno (1478)  ♦  Treaty of Piotrków (1479)  ♦  Pokój w Ołomuńcu (1479)  ♦  Pozsonyi béke (1491)  ♦  I Kongers Wiedeński (1515)  ♦  Układ w Wielkim Waradynie (1538)  ♦  Traktat w Spirze (1570)

Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Váradi_béke&oldid=50817”