Sabatarianizm szeklerski: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 14: | Linia 14: | ||
|-style="vertical-align:top;" | |-style="vertical-align:top;" | ||
| | | | ||
| + | |||
| + | '''Sabatarianizm szeklerski''' lub '''sabatarianizm siedmiogrodzki''' (transylwański) ({{w języku|de|Sambatianer, Siebenbürgische Sabbatianer}}, {{w języku|hu|Szombatosok, zombatosok, sabbatariusok, zsidózók, Şomrei Sabat}}) – grupa religijna, istniejąca w [[Siedmiogród|Siedmiogrodzie]] i na [[Węgry|Węgrzech]] od XVI do XIX wieku, która łączyła chrześcijański [[unitarianizm]] z [[judaizm]]em. | ||
| + | |||
| + | == Historia == | ||
| + | Ta grupa powstała głównie w środowisku siedmiogrodzkich [[Węgrzy|Węgrów]] ([[Szeklerzy|Szeklerów]]), stąd wzięła się jej nazwa. Wyłoniła się na skutek rozłamu wśród antytrynitarzy ([[unitarianie|unitarian]]) w 1588, jako rezultat działalności [[András Eőssy|Andrása Eőssy'ego]] i [[Simon Péchi|Simona Péchiego]] – stronników [[Matthias Vehe|Matthiasa Vehe]]. | ||
| + | |||
| + | Początkowo grupa głosiła, że [[Jezus Chrystus]] to [[mesjasz]], jednak stopniowo zaczęła podkreślać w nim cechy ludzkie, a w końcu zaczęła porzucać tradycję chrześcijańską na rzecz judaizmu (uznawać tylko [[Stary Testament]], świętować święta żydowskie, jeść [[koszer]]ne potrawy, zachowywać [[szabat]], z wyjątkiem praktykowania [[obrzezanie|obrzezania]]). | ||
| + | |||
| + | W okresie największego rozkwitu grupa liczyła 20 tysięcy wyznawców, jednak kiedy rozpoczęto ich prześladowania w 1635, liczebność grupy zaczęła maleć, a w końcu ostatni wyznawcy z Bözöd-Ujfalu (Bezidu Nou) przyjęli judaizm w latach 1868–1874. | ||
| + | |||
| + | W XIX wieku historię i tradycje tej grupy opracowywali: dr Beck, [[József Bánóczi]], prof. [[Wilhelm Bacher]] i pisarz [[Zsigmond Kemény]]. | ||
| + | |||
| + | == Zobacz też == | ||
| + | * [[sabatarianizm]] | ||
| + | * [[abrahamici]] | ||
| + | |||
| + | == Bibliografia == | ||
| + | * "Society and Culture". Mek.niif.hu. [http://mek.niif.hu/03400/03407/html/116.html] (dostęp 9.6.2010) | ||
| + | * Gellérd, Judit, ''Spiritual Jews of Szekler Jerusalem: A Four-Centuries History of Transylvanian Szekler (Székely) Sabbatarianism'' | ||
| + | * Möckel,Gerhard. ''"Die Sabbatarier von Bözödujfalu: Ein Kapitel Siebenbürgischer Toleranz- und Intoleranzgeschichte"'' [w:] ''Kirche und Israel'' 12, 1997, s. 65–71 | ||
| + | * Päschel, Dietmar, ''Christliche Sabbatlieder – Eine hymnologische und ekklesiologische Problemanzeige''. | ||
| + | |||
| + | | | ||
{{Wyznanie infobox | {{Wyznanie infobox | ||
|nazwa = Sabatarianizm szeklerski (siedmiogrodzki) | |nazwa = Sabatarianizm szeklerski (siedmiogrodzki) | ||
| Linia 78: | Linia 101: | ||
|www = | |www = | ||
}} | }} | ||
| − | + | |} | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
[[Kategoria:Unitarianizm]] | [[Kategoria:Unitarianizm]] | ||
Wersja z 17:08, 6 mar 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Sabatarianizm szeklerski lub sabatarianizm siedmiogrodzki (transylwański) ([[{{#invoke:lang|hasło|de}}|{{#invoke:lang|skrót|de}}]] Sambatianer, Siebenbürgische Sabbatianer, [[{{#invoke:lang|hasło|hu}}|{{#invoke:lang|skrót|hu}}]] Szombatosok, zombatosok, sabbatariusok, zsidózók, Şomrei Sabat) – grupa religijna, istniejąca w Siedmiogrodzie i na Węgrzech od XVI do XIX wieku, która łączyła chrześcijański unitarianizm z judaizmem. HistoriaTa grupa powstała głównie w środowisku siedmiogrodzkich Węgrów (Szeklerów), stąd wzięła się jej nazwa. Wyłoniła się na skutek rozłamu wśród antytrynitarzy (unitarian) w 1588, jako rezultat działalności Andrása Eőssy'ego i Simona Péchiego – stronników Matthiasa Vehe. Początkowo grupa głosiła, że Jezus Chrystus to mesjasz, jednak stopniowo zaczęła podkreślać w nim cechy ludzkie, a w końcu zaczęła porzucać tradycję chrześcijańską na rzecz judaizmu (uznawać tylko Stary Testament, świętować święta żydowskie, jeść koszerne potrawy, zachowywać szabat, z wyjątkiem praktykowania obrzezania). W okresie największego rozkwitu grupa liczyła 20 tysięcy wyznawców, jednak kiedy rozpoczęto ich prześladowania w 1635, liczebność grupy zaczęła maleć, a w końcu ostatni wyznawcy z Bözöd-Ujfalu (Bezidu Nou) przyjęli judaizm w latach 1868–1874. W XIX wieku historię i tradycje tej grupy opracowywali: dr Beck, József Bánóczi, prof. Wilhelm Bacher i pisarz Zsigmond Kemény. Zobacz teżBibliografia
|
| |||||||||||||||||||
