Szászvárosszék: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:2w]]
+
[[Kategoria:1s]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
Linia 18: Linia 18:
 
[[Plik:Scaunul Orastiei CoA.png|thumb|left|150px|Herb Szászvárosszék [dawny)]]
 
[[Plik:Scaunul Orastiei CoA.png|thumb|left|150px|Herb Szászvárosszék [dawny)]]
  
Saksoński ratusz (niem. Brooser Stuhl, rum. Scaunul Orăștiei) jest jednostką administracyjną w Transylwanii w latach 1334-1876. Było to najbardziej wysunięte na zachód krzesło saksońskie. W 1334 r. Składał się z siedmiu osad zamieszkałych przez Sasów: z siedzibą Szászváros, Berény, Kasztó, Perkász, Romosz, Szereka (Szarkad) i Tordos. Alkenyér, Balomir i Felkenyér również osiedlili się z ludnością saksońską. Podczas kampanii tureckich w 1420 i 1479 roku większość ludności Saksonii została zniszczona. Jedynie Saksonia i Rzym pozostały w większości saskiej, Sasi zniknęli z innych wiosek. Węgrzy i Rumuni przenieśli się do Szászváros, Węgrzy do Tordos, Rumuni do innych osad, a Kujir (należący do Obwodu Straży Granicznej) w latach 1766-1851, Ósebeshely, Romoszhely (Kisromosz) i Vajdej (Újfalu).
+
'''Szászvárosszék''' (pol. ''lokacja Brooser'', niem. ''Brooser Stuhl'', rum. ''Scaunul Orăștiei'') − jednostka administracyjna w Siedmiogrod]]zie w latach 1334-1876. Była to najbardziej wysunięta na zachód ''[[lokacja]]'' [[sas]]ka. W 1334 r. składała się z siedmiu osad zamieszkałych przez Sasów: z siedzibą [[Szászváros]], [[Berény]], [[Kasztó]], [[Perkász]], [[Romosz]], [[Szereka]] (''Szarkad'') i [[Tordos]]. [[Alkenyér]], [[Balomir]] i [[Felkenyér]] również zasiedlone zostały przez ludność saską. Podczas kampanii tureckich w 1420 i 1479 roku większość ludności została wymordowana. Jedynie [[Szászváros]] i [[Romosz]] pozostały w większości saskie, Sasi zniknęli z innych wiosek. Węgrzy i Rumuni przenieśli się do Szászváros, Węgrzy do Tordos, Rumuni do innych osad, a Kujir (należący do Obwodu Straży Granicznej) w latach 1766-1851, Ósebeshely, Romoszhely (Kisromosz) i Vajdej (Újfalu).
  
  '''Szászvárosszék''' ({{ny-de|Brooser Stuhl}}, {{ny-ro|Scaunul Orăștiei}}) közigazgatási egység [[Erdély]]ben, [[1334]] és [[1876]] között. A legnyugatabbra fekvő [[Erdélyi szászok|szász]] [[Szék (terület)|szék]] volt. [[1334]]-ben hét, szászok által lakott településből állt: a székhely [[Szászváros]]ból, [[Berény (település)|Berényből]], [[Kasztó]]ból, [[Perkász]]ból, [[Romosz]]ból, [[Szereka|Szerekából]] ''(Szarkad)'' és [[Tordos]]ból. Ugyancsak szász lakossággal települt [[Alkenyér]], [[Balomir (Fehér megye)|Balomir]] és [[Felkenyér]]. Az [[1420]]-as és [[1479]]-es [[Oszmán Birodalom|török]] hadjáratokban szász lakosságának zöme elpusztult. Csak Szászváros és Romosz maradt szász többségű, a többi faluból eltűntek a szászok. Szászvárosba magyarok és románok, Tordosra magyarok, a többi településre románok költöztek, illetve román lakossággal létrejött [[Kudzsir]] ([[1766]] és [[1851]] között a [[Határőrvidék]]hez tartozott), [[Ósebeshely]], [[Romoszhely]] ''(Kisromosz)'' és [[Vajdej (Romosz község)|Vajdej]] ''(Újfalu)''.
+
  Szászvárosba magyarok és románok, Tordosra magyarok, a többi településre románok költöztek, illetve román lakossággal létrejött [[Kudzsir]] ([[1766]] és [[1851]] között a [[Határőrvidék]]hez tartozott), [[Ósebeshely]], [[Romoszhely]] ''(Kisromosz)'' és [[Vajdej (Romosz község)|Vajdej]] ''(Újfalu)''.
  
W 1869 r. Było 22 479 mieszkańców, z których Károly Keleti oszacował, że 19342 (86,0%) było Rumunami, 1670 (7,4%) Węgierami i 1464 (6,5%) Niemcami; 14010 (62,3%) prawosławni, 4043 (18,0%) grekokatolicy, 2004 (8,9%) rzymskokatoliccy, 1303 (5,8%) luteranie, 978 (4,4%) reformowani i 139 (0,6%) to Żydzi.
+
W 1869 r. było 22 479 mieszkańców, z których wg Keleti Károly 19342 (86,0%) było Rumunami, 1670 (7,4%) Węgrami i 1464 (6,5%) Niemcami; 14010 (62,3%) prawosławnymi, 4043 (18,0%) grekokatolikami, 2004 (8,9%) rzymskokatolikami, 1303 (5,8%) luteranami, 978 (4,4%) reformowanymi i 139 (0,6%) mozaistami.
  
[[1869]]-ben 22 479-en lakták, akik közül [[Keleti Károly]] becslése szerint 19 342 (86,0%) volt román, 1670 (7,4%) magyar és 1464 (6,5%) német anyanyelvű; 14 010 (62,3%) [[Ortodox kereszténység|ortodox]], 4043 (18,0%) [[román görögkatolikus egyház|görögkatolikus]], 2004 (8,9%) [[Katolicizmus|római katolikus]], 1303 (5,8%) [[evangélikus]], 978 (4,4%) [[Kálvinizmus|református]] és 139 (0,6%) [[Judaizmus|zsidó]] vallású.
+
W 1876 został przyłączony do komitatu [[Hunyad]].<ref>[http://www.1000ev.hu/index.php?a=3&param=5746 www.1000ev.hu]</ref>
  
Został przyłączony do hrabstwa Hunedoara w 1876 roku. [1]
 
  
[[1876]]-ban [[Hunyad vármegye|Hunyad vármegyéhez]] csatolták.<ref>[http://www.1000ev.hu/index.php?a=3&param=5746 www.1000ev.hu]</ref>
+
[[Plik:Scaunul Orastiei - Josephinische Landesaufnahme, 1769 - 1773.jpg|thumb|150px|Szászvárosszék pomiędzy 1769 a 1773]]
 
 
 
 
[[Plik:Scaunul Orastiei - Josephinische Landesaufnahme, 1769 - 1773.jpg|thumb|150px|Szászvárosszék 1769 és 1773 között]]
 
  
 
== Należące do domen ==
 
== Należące do domen ==
Linia 44: Linia 40:
 
{| {{széptáblázat}}
 
{| {{széptáblázat}}
 
! Rok założenia
 
! Rok założenia
! Nazwa węgierska
 
 
! Nazwa rumuńska
 
! Nazwa rumuńska
 +
! Nazwa niemiecka
 +
! Nazwa lokalna
 
! Nazwa węgierska
 
! Nazwa węgierska
 
! Uwagi
 
! Uwagi
 
|-
 
|-
| || ''[[Balomiru de Câmp]]'' || ''[[Ballendorf]]'' || ''[[Balomir]]'' ||
+
| || ''[[Balomiru de Câmp]]'' || ''[[Ballendorf]]<br>[[Belendorf]]<br>[[Balmiren]]'' || ''[[Balomir]]'' ||
 
|-
 
|-
| 1332-1338 || ''[[Beriu]]'' || ''[[Bärendorf/Lammdorf]]'' || ''[[Béreny]]'' ||
+
| 1332-1338 || ''[[Beriu]]''<br>poprzednio:<br>''[[Berini]]'' || ''[[Bärend]]<br>[[Bärendorf]]<br>[[Lammdorf]]'' || ''[[Birndorf]]'' || ''[[Béreny]]'' ||
 
|-
 
|-
| 1332-1338 || ''[[Căstău]]'' || ''[[Kastendorf]]'' || ''[[Kásztó]]'' ||
+
| 1332-1338 || ''[[Căstău]]'' || ''[[Kastendorf]]'' || || ''[[Kásztó]]'' ||
 
|-
 
|-
| 1330 || ''[[Cugir]]'' || ''[[Kudsir]]'' || ''[[Kudzsir]] || w latach 1762-1766<br>został wykluczony<br>ze względu<br>na przynależność<br>do wojskowej granicy<br>Siedmiogrodu,
+
| 1330 || ''[[Cugir]]''<br>poprzednio:<br>''[[Cudgir]]'' || ''[[Kudsir]]<br>[[Kudschir]]<br>[[Kuschir]]'' || || ''[[Kudzsir]] || w latach 1762-1766<br>został wykluczony<br>ze względu<br>na przynależność<br>do wojskowej granicy<br>Siedmiogrodu,
 
|-
 
|-
 
| 1224 || ''[[Orăștie]]'' || ''[[Broos]]'' || ''[[Szászváros]]'' ||
 
| 1224 || ''[[Orăștie]]'' || ''[[Broos]]'' || ''[[Szászváros]]'' ||
 +
 +
 
|-
 
|-
 
| 1334 || ''[[Pricaz]]'' || ''[[Perkasz]]'' || ''[[Perkász]]'' ||
 
| 1334 || ''[[Pricaz]]'' || ''[[Perkasz]]'' || ''[[Perkász]]'' ||

Wersja z 12:15, 11 mar 2021

Plik:Stuhl Broos.svg
„Scaunul Orăştiei” în secolul al XV-lea
Plik:Scaunul Orastiei CoA.png
Herb Szászvárosszék [dawny)

Szászvárosszék (pol. lokacja Brooser, niem. Brooser Stuhl, rum. Scaunul Orăștiei) − jednostka administracyjna w Siedmiogrod]]zie w latach 1334-1876. Była to najbardziej wysunięta na zachód lokacja saska. W 1334 r. składała się z siedmiu osad zamieszkałych przez Sasów: z siedzibą Szászváros, Berény, Kasztó, Perkász, Romosz, Szereka (Szarkad) i Tordos. Alkenyér, Balomir i Felkenyér również zasiedlone zostały przez ludność saską. Podczas kampanii tureckich w 1420 i 1479 roku większość ludności została wymordowana. Jedynie Szászváros i Romosz pozostały w większości saskie, Sasi zniknęli z innych wiosek. Węgrzy i Rumuni przenieśli się do Szászváros, Węgrzy do Tordos, Rumuni do innych osad, a Kujir (należący do Obwodu Straży Granicznej) w latach 1766-1851, Ósebeshely, Romoszhely (Kisromosz) i Vajdej (Újfalu).

Szászvárosba magyarok és románok, Tordosra magyarok, a többi településre románok költöztek, illetve román lakossággal létrejött Kudzsir (1766 és 1851 között a Határőrvidékhez tartozott), Ósebeshely, Romoszhely (Kisromosz) és Vajdej (Újfalu).

W 1869 r. było 22 479 mieszkańców, z których wg Keleti Károly 19342 (86,0%) było Rumunami, 1670 (7,4%) Węgrami i 1464 (6,5%) Niemcami; 14010 (62,3%) prawosławnymi, 4043 (18,0%) grekokatolikami, 2004 (8,9%) rzymskokatolikami, 1303 (5,8%) luteranami, 978 (4,4%) reformowanymi i 139 (0,6%) mozaistami.

W 1876 został przyłączony do komitatu Hunyad.[1]


Należące do domen

Siedziba Orăștiei (w Szablon:De lub „Stuhl Broos”) składała się z następujących miejscowości:

Scaunul Orăștiei (în Szablon:De sau Stuhl Broos) avea în componență următoarele localități: 
Rok założenia Nazwa rumuńska Nazwa niemiecka Nazwa lokalna Nazwa węgierska Uwagi
Balomiru de Câmp Ballendorf
Belendorf
Balmiren
Balomir
1332-1338 Beriu
poprzednio:
Berini
Bärend
Bärendorf
Lammdorf
Birndorf Béreny
1332-1338 Căstău Kastendorf Kásztó
1330 Cugir
poprzednio:
Cudgir
Kudsir
Kudschir
Kuschir
Kudzsir w latach 1762-1766
został wykluczony
ze względu
na przynależność
do wojskowej granicy
Siedmiogrodu,
1224 Orăștie Broos Szászváros


1334 Pricaz Perkasz Perkász
1202 Romos Rumes Romosz
Romoșel Kleinrumes Romoszhely
1332-1338 Sereca Elsterdorf Szereka
1493 Sibișel
Sibișelu Vechi
Schebeschel
1330 Șibot Unterbrodsdorf Alkenyér
1333-1338 Turdaș Tordesch Tordos
1532 Vaidei/Vaivodei Woiwoden/Neudorf Vajdej
1486 Vinerea Oberbrodsdorf Felkenyér

Observații:

  • Anii indicați în dreptul denumirii reprezintă data primei menționări documentare a localității.
  • În 1334 au existat în componența inițială a Scaunului șapte localități săsești: Bärendorf, Broos, Elsterdorf, Kastendorf, Perkasz, Rumes și Tordesch.

Przypisy

Źródła