Podział administracyjny Słowacji: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 132: | Linia 132: | ||
{{izvori}} | {{izvori}} | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:Geografia]] |
| + | [[Kategoria:Słowacja]] | ||
| + | [[Kategoria:Kraje]] | ||
Aktualna wersja na dzień 07:45, 30 mar 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Podział administracyjny Słowacji jest obecnie III stopniowy. Artykuł zawiera informacje o obecnym i historycznym podziale kraju, także w ramach innych państw takich jak Węgry i Czechosłowacja. Spis treściAktualny podział administracyjny SłowacjiSzablon:Kraje Słowacji Od 1 lipca 1996 Słowacja dzieli się na 8 krajów ([[{{#invoke:lang|hasło|sk}}|{{#invoke:lang|skrót|sk}}]] kraj), które dzielą się na 79 powiatów (okres), a te z kolei na 2927 gmin. Dzielnice Bratysławy i Koszyc istnieją na prawach miejskich, toteż terytorium Bratysławy podzielone jest na 5 powiatów miejskich, a terytorium Koszyc – na 4 powiaty miejskie[1]. Kraje i gminy są jednostkami samorządu terytorialnego. Oprócz oficjalnego podziału administracyjnego funkcjonuje nieoficjalny, tradycyjny podział na krainy geograficzno-etnograficzne, w przybliżeniu odpowiadające granicami dawnym komitatom (żupom), ale z uwzględnieniem czynników geograficznych. KrajeNajwyższym szczeblem podziału administracyjnego Słowacji są kraje. Nazwy 8 krajów odpowiadają nazwom ich stolic. Organami krajów są przedstawicielstwo wyższej jednostki terytorialnej i przewodniczący wyższej jednostki terytorialnej. Deputowani przedstawicielstwa wybierani są na czteroletnią kadencję w wyborach powszechnych. Przewodniczący wybierany jest na czteroletnią kadencję na podstawie powszechnego, równego i bezpośredniego prawa wyborczego w tajnym głosowaniu. Przewodniczący jest organem wykonawczym, pełni funkcję administracyjną i reprezentuje kraj na zewnątrz[2].
PowiatyPlik:Okresy97 Slovakia.svg Słowacja w podziale na powiaty i kraje Na terytorium Słowacji jest 79 powiatów. Mają one obecnie wyłącznie charakter statystyczny[2]. GminySzablon:Zobacz też Obecnie na Słowacji funkcjonuje 2927 gmin[3]. Jest samodzielną jednostką samorządu terytorialnego i administracyjnego. Zrzesza osoby, które w danym miejscu są zameldowane na stały pobyt. Gmina jest osobą prawną, która zgodnie z warunkami przewidzianymi przez prawo samodzielnie posiada własność, uzyskuje dochody, gospodaruje własnym majątkiem i środkami pieniężnymi. Podstawowym zadaniem gminy jest wszechstronny rozwój jego terytorium i realizacja potrzeb jej mieszkańców. Gminy mają prawo współpracować w celu osiągnięcia wspólnej korzyści. Gmina mają prawo łączyć się ze sobą oraz ustanawiać jednostki pomocnicze. Organami gminy są gminne przedstawicielstwa (słow. obecné zastupiteľstvo) oraz starosta. Deputowani przedstawicielstw wybierani są w wyborach bezpośrednich przez mieszkańców gminy na czteroletnią kadencję. Starosta jest przedstawicielem gminy, reprezentuje ją na zewnątrz i jest jej najwyższym organem wykonawczym. Wybierany jest przez mieszkańców gminy na podstawie powszechnego, równego i bezpośredniego prawa wyborczego w tajnym głosowaniu. Kadencja starosty trwa 4 lata[8][2]. Historyczny podział administracyjny SłowacjiSłowacja pod panowaniem węgierskimSłowacja w składzie CzechosłowacjiLata 1918–1923Po powstaniu Czechosłowacji podział administracyjny Słowacji początkowo pozostał niezmieniony, zarówno co do granic, jak i szczebli oraz kompetencji, z tym, że jednostki administracyjne nazywano żupami („okręgy”). Zmiany granic żup wynikały tylko z faktu rozdzielenia ich granicami:
Lata 1923–1928Władze Czechosłowacji zamierzały ujednolicić administrację kraju poprzez wprowadzenie tzw. wielkich żup („wielkie okręgy”), niezależnych od dotychczasowych jednostek administracyjnych. Reforma ta została doprowadzona do końca tylko na Słowacji; w Czechach zaniechano jej ze względu na przewagę elementu niemieckiego w poszczególnych projektowanych żupach, a na Rusi Zakarpackiej pozostawiono dawny podział administracyjny. W latach 1923–1928 na Słowacji istniało sześć żup:
Lata 1928–1939Wielkie żupy przetrwały tylko do 1 lipca 1928, kiedy to weszła w życie kolejna ogólnopaństwowa reforma administracyjna. Dotychczasowe jednostki administracyjne pierwszego rzędu zastąpiono krainami (słow. krajina, cz. země), których w całej Czechosłowacji powstało 4: czeski, morawsko-śląski, słowacki i podkarpacki. Krainy dzieliły się na powiaty (okresy). Krainy miały szeroki samorząd, z własnymi organami wykonawczymi i prawodawczymi. Pierwsza Republika SłowackaPlik:Slovak Republic 1939 45 Administrative Map.png Podział administracyjny Słowacji 1938-1945) Powstała 14 marca 1939 Republika Słowacka już 1 stycznia 1940 przywróciła podział administracyjny na żupy, tworząc ich sześć. Żupy dzieliły się na 59 powiatów (Słowacja została wówczas okrojona o pograniczny pas na południu i na wschodzie, przyłączony do Węgier). Powiaty i żupy miały praktycznie te same granice, co odpowiednie jednostki z lat 1923–1928. Zgodnie z ówczesną totalitarną koncepcją władzy państwowej żupy miały bardzo ograniczone uprawnienia samorządowe. Według stanu na 1 stycznia 1940 istniały:
Powojenna CzechosłowacjaLata 1945–1949W odrodzonej Czechosłowacji przywrócono podział na kraje i powiaty (obowiązujący w latach 1928-1939), z tą różnicą, że jednolitą władzę państwową sprawowały rady narodowe odpowiednich szczebli. Lata 1949–1960Po reformie z 1948 całe państwo podzielono na kraje („województwa”), dzielące się na powiaty. Na Słowacji powstało 6 krajów, skupiających 79 powiatów:
Lata 1960–1990
Kraje i powiaty stanowiły obszary działania rad narodowych właściwych szczebli. Od 22 marca 1968 Bratysława jako stolica Słowacji została odrębną jednostką administracyjną o statusie równym statusowi kraju. Opisany stan trwał do 1990, z tym, że od 1 lipca 1971 liczba powiatów wzrosła do 37. Lata 1990–1993Kolejna reforma administracyjna w 1990 zniosła system rad narodowych i podział państwa na kraje. Republika SłowackaLata 1993–1996Przez pierwsze trzy lata istnienia niepodległa Słowacja utrzymywała dwustopniowy podział administracyjny na powiaty i gminy, odziedziczony po Czechosłowacji. Plik:Okresy96.jpg Podział administracyjny Słowacji w latach 1990-1996 Przypisy i 1 uwaga
|
