Komitat Békés: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (1 wersja)
 
(Przekierowanie do Békés megye)
Znacznik: Nowe przekierowanie
 
Linia 1: Linia 1:
{{Jednostka administracyjna infobox
+
#PATRZ [[Békés megye]]
|nazwa                = Komitat Békés
 
|nazwa oryginalna      = Békés megye
 
|dopełniacz nazwy      =
 
|jednostka            = [[Podział administracyjny Węgier|komitat]]
 
|zdjęcie              =
 
|opis zdjęcia          =
 
|herb                  = Békés departemento blazono.svg
 
|flaga                =
 
|hymn                  =
 
|dewiza                =
 
|państwo              = HUN
 
|siedziba              = [[Békéscsaba]]
 
|ISO 3166-2            =
 
|powierzchnia          = 5631,05
 
|liczba ludności      = 399 302
 
|rok                  =
 
|gęstość zaludnienia  = 69,6
 
|numer kierunkowy      =
 
|kod pocztowy          =
 
|tablice rejestracyjne =
 
|adres urzędu          =
 
|plan                  =
 
|mapa                  = HU county Bekes.svg
 
|nazwa mapy            = Węgier
 
|współrzędne          =
 
|commons              =
 
|www                  =
 
}}
 
'''Komitat Békés''' ({{w języku|hu|Békés megye}}) – jeden z [[komitat]]ów na [[Węgry|Węgrzech]]. Na północy graniczy z komitatem [[Komitat Hajdú-Bihar|Hajdú-Bihar]], od zachodu z komitatami [[Komitat Jász-Nagykun-Szolnok|Jász-Nagykun-Szolnok]] i [[Komitat Csongrád|Csongrád]], od południa i wschodu z [[Rumunia|Rumunią]]. Komitat wchodzi w skład regionu unijnego „Południowa Nizina Węgierska” (''Dél-Alföld'').
 
  
== Osadnictwo ==
+
[[Kategoria:Przekierowane]]
Osadnictwo jest typowe dla [[Wielka Nizina Węgierska|Wielkiej Niziny Węgierskiej]]. Znamienna jest mała liczba stosunkowo rozległych i ludnych gmin, ale występuje tu też wiele pojedynczych domów na stepie (''tanya''). 70% ludności mieszka w [[miasto|miastach]], w tym 17% w stolicy komitatu.
 
 
 
=== Miasta komitatu ===
 
Miasta komitatu (wg liczby mieszkańców; stan na [[2001]] r – dane spisowe):
 
{| width="100%"
 
|- valign="top"
 
| width="33%"|
 
* [[Békéscsaba]]: 67 968
 
* [[Gyula (miasto)|Gyula]]: 33 041
 
* [[Orosháza]]: 31 764
 
* [[Békés]]: 21 663
 
* [[Szarvas]]: 18 497
 
* [[Gyomaendrőd]]: 15 381
 
| width="33%"|
 
* [[Mezőberény]]: 11 389
 
* [[Sarkad]]: 10 818
 
* [[Szeghalom]]: 10 198
 
* [[Dévaványa]]: 8888
 
* [[Vésztő]]: 7656
 
* [[Mezőkovácsháza]]: 7006
 
| width="33%"|
 
* [[Battonya]]: 6806
 
* [[Tótkomlós]]: 6547
 
* [[Füzesgyarmat]]: 6428
 
* [[Mezőhegyes]]: 6399
 
* [[Csorvás]]: 5765
 
* [[Elek]]: 5480
 
* [[Kondoros]]: 5320 (2010)
 
|}
 
 
 
=== Gminy wiejskie komitatu ===
 
Gminy wiejskie komitatu ([[alfabet]]ycznie)
 
{| width="100%"
 
|- valign="top"
 
| width="25%"|
 
* [[Almáskamarás]]
 
* [[Békéssámson]]
 
* [[Békésszentandrás]]
 
* [[Bélmegyer]]
 
* [[Biharugra]]
 
* [[Bucsa]]
 
* [[Csabacsűd]]
 
* [[Csabaszabadi]]
 
* [[Csanádapáca]]
 
* [[Csárdaszállás]]
 
* [[Doboz]]
 
* [[Dombegyház]]
 
* [[Dombiratos]]
 
* [[Ecsegfalva]]
 
| width="25%"|
 
* [[Gádoros]]
 
* [[Gerendás]]
 
* [[Geszt]]
 
* [[Hunya]]
 
* [[Kamut]]
 
* [[Kardos]]
 
* [[Kardoskút]]
 
* [[Kaszaper]]
 
* [[Kertészsziget]]
 
* [[Kétegyháza]]
 
* [[Kétsoprony]]
 
* [[Kevermes]]
 
* [[Kisdombegyház]]
 
| width="25%"|
 
* [[Körösnagyharsány]]
 
* [[Köröstarcsa]]
 
* [[Körösújfalu]]
 
* [[Kötegyán]]
 
* [[Kunágota]]
 
* [[Lőkösháza]]
 
* [[Magyarbánhegyes]]
 
* [[Magyardombegyház]]
 
* [[Medgyesbodzás]]
 
* [[Medgyesegyháza]]
 
* [[Mezőgyán]]
 
* [[Méhkerék]]
 
* [[Murony]]
 
* [[Nagybánhegyes]]
 
| width="25%"|
 
* [[Nagykamarás]]
 
* [[Nagyszénás]]
 
* [[Okány]]
 
* [[Örménykút]]
 
* [[Pusztaföldvár]]
 
* [[Pusztaottlaka]]
 
* [[Sarkadkeresztúr]]
 
* [[Szabadkígyós]]
 
* [[Tarhos]]
 
* [[Telekgerendás]]
 
* [[Újkígyós]]
 
* [[Újszalonta]]
 
* [[Végegyháza]]
 
* [[Zsadány]]
 
|}
 
 
 
== Podział administracyjny ==
 
Komitat dzieli się na 8 powiatów:
 
* [[Powiat Békéscsaba|Békéscsaba]]
 
* [[Powiat Békés|Békés]]
 
* [[Powiat Gyula|Gyula]]
 
* [[Powiat Mezőkovácsháza|Mezőkovácsháza]]
 
* [[Powiat Orosháza|Orosháza]]
 
* [[Powiat Sarkad|Sarkad]]
 
* [[Powiat Szarvas|Szarvas]]
 
* [[Powiat Szeghalom|Szeghalom]]
 
 
 
== Geografia ==
 
Komitat Békés leży na [[Wielka Nizina Węgierska|Wielkiej Nizinie Węgierskiej]], na pograniczu [[Międzyrzecze Kereszu i Maruszy|Międzyrzecza Kereszu i Maruszy]] (''Maros Körös köze'')
 
oraz [[Wielki Sárrét|Wielkiego]] i [[Mały Sárrét|Małego Sárrét]] (''Nagy-Sárrét'' i ''Kis-Sárrét''). Główną rzeką regionu jest [[Keresz]], do którego wpadają [[Berettyó]], [[Czarny Keresz]] i [[Szybki Keresz]].
 
 
 
Krajobraz jest tu równinny, a ziemia uprawna niezwykle dobra. Klimat wyjątkowo zmienny w porównaniu do rozpiętości średniej krajowej. Średnia roczna opadów to 645 mm. Najważniejsze bogactwo mineralne to [[gaz ziemny]] – wydobywa się tu 1/5 krajowej produkcji.
 
 
 
== Historia ==
 
Obszar ten był zamieszkany już w [[V wiek p.n.e|V]] i [[IV wiek p.n.e|IV wieku p.n.e.]] Przed przybyciem Węgrów te tereny zamieszkiwało wiele różnych plemion: [[Scytowie]], [[Celtowie]], [[Gepidowie]], [[Sarmaci]], [[Awarowie]]. Po osiedleniu się Węgrów stolicą powstałego wówczas na tych terenach komitatu zamkowego stało się miasto Békés.
 
 
 
Na początku XV wieku wybudowano tu zamek w [[Gyula (miasto)|Gyula]], które było wtedy ważniejszym ośrodkiem komitatu. Później król [[Maciej Korwin]] przemianował je na stolicę komitatu. Zamek w Gyula odgrywał bardzo ważną rolę w walkach przeciwko [[Imperium Osmańskie|Turkom]], został zajęty w [[1566]] roku. Po nawale tureckiej obszar pozostał wyludniony.
 
 
 
Na początku XVIII wieku, po wypędzeniu Turków i upadku powstania [[Franciszek II Rakoczy|Rakoczego]] komitat zaczął się stopniowo ponownie zaludniać. Przybywali tu nie tylko Węgrzy, ale także [[Słowacy]] ([[Békéscsaba]], Endrőd, Szarvas, Tótkomlós), [[Serbowie]] (Battonya), [[Niemcy]] (Németgyula, Elek) i [[Rumuni]] (Kétegyháza). Ludność obca w większej części [[Asymilacja kulturowa|zasymilowała się]] do połowy XIX wieku. W 1858 wybudowano magistralę kolejową łączącą miasto Békéscsaba z Pesztem. Komitat rozwijał się, głównie rolniczo, ze względu na sprzyjające ku temu warunki.
 
 
 
Po [[I wojna światowa|I wojnie światowej]] do komitatu napłynęła ludność z miast, które przeszły pod władzę [[Rumunia|Rumunii]], co spowodowało gwałtowny rozwój miasta [[Békéscsaba]].
 
 
 
W roku [[1950]] liczba ludności komitatu wynosiła 472 000, co jest wartością do tej pory najwyższą. Począwszy od tego roku stolicą komitatu jest [[Békéscsaba]]. W latach sześćdziesiątych XX wieku, podobnie jak w innych częściach kraju, zaczęto rozwijać tu przemysł, co spowodowało wzrost liczby ludności miejskiej.
 
 
 
== Linki zewnętrzne ==
 
* [http://www.bekesmegye.hu/ Oficjalna strona komitatu w jęz. węgierskim]
 
 
 
{{Węgry}}
 
{{Komitat Békés}}
 
 
 
{{kontrola autorytatywna}}
 
 
 
[[Kategoria:Komitat Békés| ]]
 
[[Kategoria:Komitaty na Węgrzech|Békés]]
 

Aktualna wersja na dzień 14:32, 8 kwi 2021

Przekierowanie do: