|
|
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | {{Jednostka administracyjna infobox
| + | #PATRZ [[Békés megye]] |
| − | |nazwa = Komitat Békés
| |
| − | |nazwa oryginalna = Békés megye
| |
| − | |dopełniacz nazwy =
| |
| − | |jednostka = [[Podział administracyjny Węgier|komitat]]
| |
| − | |zdjęcie =
| |
| − | |opis zdjęcia =
| |
| − | |herb = Békés departemento blazono.svg
| |
| − | |flaga =
| |
| − | |hymn =
| |
| − | |dewiza =
| |
| − | |państwo = HUN
| |
| − | |siedziba = [[Békéscsaba]]
| |
| − | |ISO 3166-2 =
| |
| − | |powierzchnia = 5631,05
| |
| − | |liczba ludności = 399 302
| |
| − | |rok =
| |
| − | |gęstość zaludnienia = 69,6
| |
| − | |numer kierunkowy =
| |
| − | |kod pocztowy =
| |
| − | |tablice rejestracyjne =
| |
| − | |adres urzędu =
| |
| − | |plan =
| |
| − | |mapa = HU county Bekes.svg
| |
| − | |nazwa mapy = Węgier
| |
| − | |współrzędne =
| |
| − | |commons =
| |
| − | |www =
| |
| − | }}
| |
| − | '''Komitat Békés''' ({{w języku|hu|Békés megye}}) – jeden z [[komitat]]ów na [[Węgry|Węgrzech]]. Na północy graniczy z komitatem [[Komitat Hajdú-Bihar|Hajdú-Bihar]], od zachodu z komitatami [[Komitat Jász-Nagykun-Szolnok|Jász-Nagykun-Szolnok]] i [[Komitat Csongrád|Csongrád]], od południa i wschodu z [[Rumunia|Rumunią]]. Komitat wchodzi w skład regionu unijnego „Południowa Nizina Węgierska” (''Dél-Alföld'').
| |
| | | | |
| − | == Osadnictwo ==
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | Osadnictwo jest typowe dla [[Wielka Nizina Węgierska|Wielkiej Niziny Węgierskiej]]. Znamienna jest mała liczba stosunkowo rozległych i ludnych gmin, ale występuje tu też wiele pojedynczych domów na stepie (''tanya''). 70% ludności mieszka w [[miasto|miastach]], w tym 17% w stolicy komitatu.
| |
| − | | |
| − | === Miasta komitatu ===
| |
| − | Miasta komitatu (wg liczby mieszkańców; stan na [[2001]] r – dane spisowe):
| |
| − | {| width="100%"
| |
| − | |- valign="top"
| |
| − | | width="33%"|
| |
| − | * [[Békéscsaba]]: 67 968
| |
| − | * [[Gyula (miasto)|Gyula]]: 33 041
| |
| − | * [[Orosháza]]: 31 764
| |
| − | * [[Békés]]: 21 663
| |
| − | * [[Szarvas]]: 18 497
| |
| − | * [[Gyomaendrőd]]: 15 381
| |
| − | | width="33%"|
| |
| − | * [[Mezőberény]]: 11 389
| |
| − | * [[Sarkad]]: 10 818
| |
| − | * [[Szeghalom]]: 10 198
| |
| − | * [[Dévaványa]]: 8888
| |
| − | * [[Vésztő]]: 7656
| |
| − | * [[Mezőkovácsháza]]: 7006
| |
| − | | width="33%"|
| |
| − | * [[Battonya]]: 6806
| |
| − | * [[Tótkomlós]]: 6547
| |
| − | * [[Füzesgyarmat]]: 6428
| |
| − | * [[Mezőhegyes]]: 6399
| |
| − | * [[Csorvás]]: 5765
| |
| − | * [[Elek]]: 5480
| |
| − | * [[Kondoros]]: 5320 (2010)
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | === Gminy wiejskie komitatu ===
| |
| − | Gminy wiejskie komitatu ([[alfabet]]ycznie)
| |
| − | {| width="100%"
| |
| − | |- valign="top"
| |
| − | | width="25%"|
| |
| − | * [[Almáskamarás]]
| |
| − | * [[Békéssámson]]
| |
| − | * [[Békésszentandrás]]
| |
| − | * [[Bélmegyer]]
| |
| − | * [[Biharugra]]
| |
| − | * [[Bucsa]]
| |
| − | * [[Csabacsűd]]
| |
| − | * [[Csabaszabadi]]
| |
| − | * [[Csanádapáca]]
| |
| − | * [[Csárdaszállás]]
| |
| − | * [[Doboz]]
| |
| − | * [[Dombegyház]]
| |
| − | * [[Dombiratos]]
| |
| − | * [[Ecsegfalva]]
| |
| − | | width="25%"|
| |
| − | * [[Gádoros]]
| |
| − | * [[Gerendás]]
| |
| − | * [[Geszt]]
| |
| − | * [[Hunya]]
| |
| − | * [[Kamut]]
| |
| − | * [[Kardos]]
| |
| − | * [[Kardoskút]]
| |
| − | * [[Kaszaper]]
| |
| − | * [[Kertészsziget]]
| |
| − | * [[Kétegyháza]]
| |
| − | * [[Kétsoprony]]
| |
| − | * [[Kevermes]]
| |
| − | * [[Kisdombegyház]]
| |
| − | | width="25%"|
| |
| − | * [[Körösnagyharsány]]
| |
| − | * [[Köröstarcsa]]
| |
| − | * [[Körösújfalu]]
| |
| − | * [[Kötegyán]]
| |
| − | * [[Kunágota]]
| |
| − | * [[Lőkösháza]]
| |
| − | * [[Magyarbánhegyes]]
| |
| − | * [[Magyardombegyház]]
| |
| − | * [[Medgyesbodzás]]
| |
| − | * [[Medgyesegyháza]]
| |
| − | * [[Mezőgyán]]
| |
| − | * [[Méhkerék]]
| |
| − | * [[Murony]]
| |
| − | * [[Nagybánhegyes]]
| |
| − | | width="25%"|
| |
| − | * [[Nagykamarás]]
| |
| − | * [[Nagyszénás]]
| |
| − | * [[Okány]]
| |
| − | * [[Örménykút]]
| |
| − | * [[Pusztaföldvár]]
| |
| − | * [[Pusztaottlaka]]
| |
| − | * [[Sarkadkeresztúr]]
| |
| − | * [[Szabadkígyós]]
| |
| − | * [[Tarhos]]
| |
| − | * [[Telekgerendás]]
| |
| − | * [[Újkígyós]]
| |
| − | * [[Újszalonta]]
| |
| − | * [[Végegyháza]]
| |
| − | * [[Zsadány]]
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | == Podział administracyjny ==
| |
| − | Komitat dzieli się na 8 powiatów:
| |
| − | * [[Powiat Békéscsaba|Békéscsaba]]
| |
| − | * [[Powiat Békés|Békés]]
| |
| − | * [[Powiat Gyula|Gyula]]
| |
| − | * [[Powiat Mezőkovácsháza|Mezőkovácsháza]]
| |
| − | * [[Powiat Orosháza|Orosháza]]
| |
| − | * [[Powiat Sarkad|Sarkad]]
| |
| − | * [[Powiat Szarvas|Szarvas]]
| |
| − | * [[Powiat Szeghalom|Szeghalom]]
| |
| − | | |
| − | == Geografia ==
| |
| − | Komitat Békés leży na [[Wielka Nizina Węgierska|Wielkiej Nizinie Węgierskiej]], na pograniczu [[Międzyrzecze Kereszu i Maruszy|Międzyrzecza Kereszu i Maruszy]] (''Maros Körös köze'')
| |
| − | oraz [[Wielki Sárrét|Wielkiego]] i [[Mały Sárrét|Małego Sárrét]] (''Nagy-Sárrét'' i ''Kis-Sárrét''). Główną rzeką regionu jest [[Keresz]], do którego wpadają [[Berettyó]], [[Czarny Keresz]] i [[Szybki Keresz]].
| |
| − | | |
| − | Krajobraz jest tu równinny, a ziemia uprawna niezwykle dobra. Klimat wyjątkowo zmienny w porównaniu do rozpiętości średniej krajowej. Średnia roczna opadów to 645 mm. Najważniejsze bogactwo mineralne to [[gaz ziemny]] – wydobywa się tu 1/5 krajowej produkcji.
| |
| − | | |
| − | == Historia ==
| |
| − | Obszar ten był zamieszkany już w [[V wiek p.n.e|V]] i [[IV wiek p.n.e|IV wieku p.n.e.]] Przed przybyciem Węgrów te tereny zamieszkiwało wiele różnych plemion: [[Scytowie]], [[Celtowie]], [[Gepidowie]], [[Sarmaci]], [[Awarowie]]. Po osiedleniu się Węgrów stolicą powstałego wówczas na tych terenach komitatu zamkowego stało się miasto Békés.
| |
| − | | |
| − | Na początku XV wieku wybudowano tu zamek w [[Gyula (miasto)|Gyula]], które było wtedy ważniejszym ośrodkiem komitatu. Później król [[Maciej Korwin]] przemianował je na stolicę komitatu. Zamek w Gyula odgrywał bardzo ważną rolę w walkach przeciwko [[Imperium Osmańskie|Turkom]], został zajęty w [[1566]] roku. Po nawale tureckiej obszar pozostał wyludniony.
| |
| − | | |
| − | Na początku XVIII wieku, po wypędzeniu Turków i upadku powstania [[Franciszek II Rakoczy|Rakoczego]] komitat zaczął się stopniowo ponownie zaludniać. Przybywali tu nie tylko Węgrzy, ale także [[Słowacy]] ([[Békéscsaba]], Endrőd, Szarvas, Tótkomlós), [[Serbowie]] (Battonya), [[Niemcy]] (Németgyula, Elek) i [[Rumuni]] (Kétegyháza). Ludność obca w większej części [[Asymilacja kulturowa|zasymilowała się]] do połowy XIX wieku. W 1858 wybudowano magistralę kolejową łączącą miasto Békéscsaba z Pesztem. Komitat rozwijał się, głównie rolniczo, ze względu na sprzyjające ku temu warunki.
| |
| − | | |
| − | Po [[I wojna światowa|I wojnie światowej]] do komitatu napłynęła ludność z miast, które przeszły pod władzę [[Rumunia|Rumunii]], co spowodowało gwałtowny rozwój miasta [[Békéscsaba]].
| |
| − | | |
| − | W roku [[1950]] liczba ludności komitatu wynosiła 472 000, co jest wartością do tej pory najwyższą. Począwszy od tego roku stolicą komitatu jest [[Békéscsaba]]. W latach sześćdziesiątych XX wieku, podobnie jak w innych częściach kraju, zaczęto rozwijać tu przemysł, co spowodowało wzrost liczby ludności miejskiej.
| |
| − | | |
| − | == Linki zewnętrzne ==
| |
| − | * [http://www.bekesmegye.hu/ Oficjalna strona komitatu w jęz. węgierskim]
| |
| − | | |
| − | {{Węgry}}
| |
| − | {{Komitat Békés}}
| |
| − | | |
| − | {{kontrola autorytatywna}}
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Komitat Békés| ]]
| |
| − | [[Kategoria:Komitaty na Węgrzech|Békés]] | |
