Váradi Regestrum

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Strona	Autorzy	Nota
[3]	[4]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Regestrum Varadinense (), or Oradea Register, is a document which preserved the minutes of hundreds of trials by ordeal.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The ordeals were held under the auspices of the canons of the cathedral chapter of Várad (now Oradea in Romania) in the first decades of the 12th century.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} It is "one of the most remarkable documents of social history in medieval Transylvania", according to historian Florin Curta.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Footnotes {{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown=|preview=Page using Template:Reflist with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| 1 | colwidth | group | liststyle | refs }} Źródła Curta, Florin (2006). Southeastern Europe in the Middle Ages, 500–1250. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-89452-4. Engel, Pál (2001). The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526. I.B. Tauris * Publishers. ISBN 1-86064-061-3. Solymosi, László (1994). "Váradi Regestrum [Regestrum of Várad]". In Kristó, Gyula; Engel, Pál; Makk, Ferenc (eds.). Korai magyar történeti lexikon (9–14. század) [Encyklopedia wczesnej historii Węgier (IX-XIV wiek)] (po wegiersku). Akadémiai Kiadó. s. 713. ISBN 963-05-6722-9. Zamek Regentrum (odmiana Regestrum w języku łacińskim) jest ważnym źródłem XIII-wiecznych węgierskich zabytków (sporadyczne zabytki), naszych nazw miejsc i nazwisk. Przynajmniej częściowo praca kanonów i sekretarza kapituły Anianus (mistrza Ányos) w Oradei. Łaciński rozdział siedziby głównej siedziby Nagyváradu, w latach 1208–1235, na temat wyroków i czynności prawnych przed siedzibą św. Władysława w katedrze w Váradzie. Wiele z nich napisał Anianus lub Ányos od 1217 do 1235. Pochodzenie autora pochodziło z Węgier, w pracy pojawia się co najmniej wiele węgierskich słów i konstrukcji zdań [1]. Wymienia 711 toponimów i 2500 nazw 43 węgierskich okręgów. Transakcje prawne są związane z umowami, testamentami i innymi sprawami, takimi jak sprawy karne (kradzież, podpalenie) lub zwolnienie niewolników, głównie z szerszego obszaru Wad, ale czasami z odległych obszarów. Pierwotny zapis nie przetrwał, choć przetrwał niszczycielski pożar w archiwach rozdziału około 1300 roku. Jego listy rozpadły się i zostały zdezorientowane przed wydrukowaniem przez biskupa György Martinuzzi w 1550 r. Opublikowane ponownie przez Matthiasa Béla, Adparatus ad hist. Hung. Posonii, 1735 i Endlicher, Rerum Hungariae Monumenta Arpadiana (St. Gallen, 1849). [1] Jest to niezwykle bogate źródło historii języka węgierskiego, które zostało tylko częściowo przetworzone. „W rzeczywistości ten pomnik językowy wymagałby monografii, która w kompleksowy sposób próbowałaby przedstawić wszystkie zawarte w nim węgierskie słowa. Ale to słownictwo jest tak szerokie, że może dać badaczowi zadanie na kilka dziesięcioleci ”, napisał Dezső Juhász w 1998 roku. [Trzy] Zawiera wiele toponimów, które występują najpierw i ostatnie tylko tutaj. Regestrum jest prawdopodobnie największym źródłem materiałów z hrabstwa Bihar, wymieniając ponad sto wiosek, w tym wiele starożytnych nazw miejsc, które już nie istnieją. Jego przetwarzanie jest utrudnione z powodu częstych błędów prasy w pierwszym wydaniu drukowanym. A Váradi Regestrum (latinul Regestrum Varadiense) 13. századi magyar nyelvemlék (szórványemlék), helyneveink és személyneveink történetének fontos forrása. Legalább részben Anianus (Ányos mester) nagyváradi kanonok és káptalani jegyző munkája. A nagyváradi székeskáptalan latin nyelvű, 1208 és 1235 közt készült jegyzőkönyve a váradi székesegyházban a Szent László sírja előtt történt istenítéletekről és a káptalan előtt bevallott jogügyletekről. Nagy részét Anianus azaz Ányos mester írta 1217–1235-ig. A szerző származására nézve magyar volt, legalábbis a munkában előforduló sok magyar szó és a mondatszerkesztés erre vall. 43 magyar vármegye 711 helynevét és 2500 személy nevét említi. A jogügyletek szerződésekkel, végrendeletekkel és más ügyekkel, például büntetőügyekkel (lopás, gyújtogatás) vagy szolgafelszabadítással kapcsolatosak, főleg Várad tágabb környezetéből, de olykor távolabbi vidékekről is. Az eredeti jegyzőkönyv nem maradt fenn, bár a káptalan okmánytárában 1300 körül pusztító tüzet túlélte. Levelei széthullottak és összekeveredtek, mielőtt 1550-ben Martinuzzi György váradi püspök kinyomatta őket. Újra kiadta Bél Mátyás, Adparatus ad hist. Hung. Posonii, 1735. és Endlicher, Rerum Hungariae Monumenta Arpadiana (St. Gallen, 1849.) című gyűjteményében. Rendkívül gazdag és máig csak részben feldolgozott magyar nyelvtörténeti forrás. „Valójában e nyelvemlék olyan monográfiát igényelne, amely a benne előforduló összes magyar szó komplex bemutatására vállalkozna. De ez a szókincs olyan hatalmas, hogy egy kutatónak akár több évtizedre szóló feladatot is adhat” – írta róla 1998-ban Juhász Dezső. [5] Sok olyan helynév található benne, amely először és utoljára csak itt fordul elő. A Regestrum talán legnagyobb anyaga Bihar megyéből származik, annak több mint száz községét említi, köztük sok olyan ősi helynevet is, amelyek ma már nem léteznek. Feldolgozását megnehezítik az első nyomtatott kiadás gyakori sajtóhibái. Hivatkozások Külső hivatkozások A Váradi Regestrum – Budapest, 1898. K. Fábián Ilona: A Váradi Regestrum helynevei (Szegedi Középkorász Műhely, 1997)