Barcaság

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Barcaság (pol. Burzenland, rum. Țara Bârsei) to historyczny i etnograficzny obszar w południowo-wschodnim Siedmiogrodzie w Rumunii z mieszaną populacją Rumunów, Niemców i Węgrów.[1]

Geografia

Burzenland leży w górach Karpat Południowych, graniczy w przybliżeniu z Apața na północy, Bran na południowym zachodzie i Prejmer na wschodzie. Najważniejszym miastem jest Brașov. Nazwa Burzenland pochodzi od strumienia Bârsa (Barca, Burzen, 1231: Borza),[1], który wpada do rzeki Olt.[2][3] Rumuńskie słowo bârsă jest prawdopodobnie pochodzenia dackiego[4] (patrz Lista rumuńskich słów możliwego pochodzenia dackiego).

History

Średniowiecze

Plik:Burzenland1700.JPG
Mapa Burzenland z pierwszej połowy XVIII wieku. Brașov występuje jako Cronstadt / Brassow

Na podstawie dowodów archeologicznych wydaje się, że niemiecka kolonizacja regionu rozpoczęła się w połowie XII wieku za panowania króla Węgier Gejzy II[5]. Niemieccy koloniści z tego regionu są potwierdzeni w dokumentach już w 1192 r., gdy wspomniano, że Terra Bozza jest zamieszkana przez Niemców (Theutonici).[6]

W 1211 r. region został przekazany Krzyżakom przez króla Węgier Andrzeja II w zamian za ochronę południowo-wschodniej granicy Królestwa Węgier przed Kumanami. Podczas gdy król zachował prawo do bicia waluty i roszczeń do złota lub srebra, które zostaną odkryte, przyznał Zakonowi Krzyżackiemu prawo do ustanawiania rynków i sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Krzyżowcy byli również wolni od podatków i opłat drogowych.[7] Krzyżacy rozpoczęli budowę fortów drewniano-ziemnych w okolicy i zbudowali pięć zamków (quinque castra fortia):[6] Marienburg, Schwarzenburg, Rosenau, Kreuzburg i Kronstadt[7], z których niektóre zostały wykonane z kamienia.[7] Porządkowi wojskowemu udało się zmniejszyć zagrożenie ze strony koczowniczych Kumanów. Średniowieczni Sasi ze Świętego Cesarstwa Rzymskiego rozwinęli pobliskie gospodarstwa i wioski, aby wspierać forty i osiedlać ziemię.[7] Terytorium było już zaludnione w momencie sporu. Niektóre średniowieczne źródła wskazują, że był on niezamieszkany[8], co zostało zakwestionowane przez niektórych uczonych powołujących się na dowody archeologiczne [5][6] i dokumenty.[9] Obfite plony rolne doprowadziły do ​​dalszej kolonizacji przez niemieckich imigrantów[7].

Burzenland na józefińskiej mapie Siedmiogrodu, 1769–73
110px 110px 110px 110px
110px 110px 110px 110px
110px 110px 110px 110px
170px 110px 110px
170px 110px

Krzyżacy zlekceważyli jednak prawa miejscowego biskupstwa i rozgniewali węgierską szlachtę, która miała już osadników w regionie. Pod przywództwem Béli, spadkobiercy tronu, szlachta nalegała na konieczność wypędzenia rycerzy na króla Andrzeja II po powrocie z piątej krucjaty. Wielki mistrz [Hermann von Salza próbował rozluźnić związki Zakonu z koroną węgierską, zbliżając się do papiestwa[7]. Następnie Andrzej przegnał Zakon zbrojnie swoją armią w 1225 r., choć papież Honoriusz III zaprotestował bezskutecznie[10]. Zagmatwany status Krzyżaków w Królestwie Węgier zmusił Hermanna von Salza do nalegania na autonomię przed wydaniem rozkazu wojskowego Prusom[10].

Wraz z Niemcami królowie Węgier osiedlili również w regionie Seklerów i Pieczyngów w XII i XIII wieku.[6] Dowody archeologiczne z tego samego okresu wskazują również na silną ludność rumuńską zamieszkującą wioski znane później jako Șcheii Brașovului, Satulung, Baciu, Cernatu i Turcheș (ta pierwsza jest dziś częścią Brașova, podczas gdy pozostałe cztery są dziś częścią sąsiedniego miasta Săcele)[6]. W drugiej połowie XIII wieku ludność rumuńska poświadczona jest w dwóch dokumentach: w regionie Bran (1252) i Tohani (1294)[11], natomiast w drugiej połowie XV wieku na dziewięć wsi z domeny zamku Bran siedem było rumuńskich (villae valachicales, Bleschdörfer) i tylko dwie niemieckie.[11]

Na zjeździe w Łucku w 1429 r. Zygmunt, Święty Cesarz Rzymski i król Węgier zasugerował, aby Krzyżacy bronili regionu podczas wojen osmańskich w Europie. Dowodzony przez Clausa von Redewitza oddział rycerzy z Prus stacjonował w Burzenland, dopóki połowa nie zginęła podczas kampanii osmańskiej w 1432 r.<ref name="Christiansen">

XX wiek

Siedmiogrodzcy Sasi przetrwali do XX wieku. Od 1976 r. większość z nich zaczęła emigrować do Niemiec Zachodnich za zgodą reżimu komunistycznego Rumunii.[1]

Miasta

Plik:Schuler10.JPG
Widok części Burzenland ze szczytu Postăvaru. Ghimbav jest po prawej stronie, a Codlea można zobaczyć w oddali na Măgura Codlei.
Plik:Burzenland 01.jpg
Ten sam widok w zimie.

W każdym przypadku najpierw podaje się nowoczesną nazwę rumuńską, a następnie historyczne nazwy niemieckie i węgierskie.

Nazwa rumuńska Nazwa niemiecka Nazwa węgierska
Apața Geist Apáca
Bod Brenndorf Botfalva
Bran Törzburg Törcsvár
Brașov Kronstadt Brassó
Codlea Zeiden Feketehalom
Cristian Neustadt Keresztényfalva
Crizbav Krebsbach Krizba
Dumbrăviţa Schnakendorf Szunyogszek
Feldioara Marienburg Földvár
Ghimbav Weidenbach Vidombák
Hălchiu Heldsdorf Höltövény
Hărman Honigberg Szászhermány
Măieruș Nußbach Szászmagyarós
Nemsa Nympz
Prejmer Tartlau Prázsmar
Râșnov Rosenau Barcarozsnyó
Rotbav Rotbach Szászveresmart
Săcele Siebendörfer Szecseleváros
Négyfalu
Sânpetru Petersberg Barcaszentpéter
Şercaia Schirkanyen Sárkány
Vulcan Wolkendorf Szászvolkány
Zărnești Zernescht Zernest

Zobacz także

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Vofkori László; Lénárt Anna (1998). "Unităţi administrativ-teritoriale istorice şi regiuni etnografice în sudul şi estul Transilvaniei". Acta Hargitensia III, Aluta XX (po rumuńsku). 2: str. 27–36.. Wprowadzenie dostępne w sieci: "Unităţi administrativ-teritoriale istorice şi regiuni etnografice în sudul şi estul Transilvaniei. Introducere" (po rumuńsku). Zarchiwizowano z oryginału 2005-05-08. [dostęp:2007-02-12].
  2. Deutsche Bergnamen in Tara Barsei (Burzenland)/Rumänien. Zarchiwizowano 2006-07-15 na Wayback Machine. [dostęp:2007-01-22]. (po niemiecku)
  3. Deutscher Orden im Burzenland (1211-1225). [dostęp:2007-01-22]. (po niemiecku)
  4. W kwestii tego toponimu Nicolae Dragan zgadza się z W. Tomaschekiem, który uważał, że słowo bârsa ma dacko-trackie pochodzenie, które ma znaczenie brzozy. To by tłumaczyło również drewniany element pługa „bârsa”, który wiąże ostrza, podstawę i bruzdy pługów wykonanych z brzozy (Memoria Ethnologica 2004, cytując „Din Vechea Noastră Toponimie” N. Draganu 1920) Zobacz także albański vërz. Wariant bîrță. Słoweński brdce i morawski brdce „wał w kształcie krzyża wozu” (Dicţionarul etimologic român, Alexandru Ciorănescu, Universidad de la Laguna, Teneryfa, 1958-1966 i Noul dicționar explicativ al limbii român, Litera Internațional, Editura Litera Internațional, 2002)
  5. 5,0 5,1 Ioniță, Adrian (2005). "Mormintele cu gropi antropomorfe din Transilvania și relația lor cu primul val de colonizare germană". W: Pinter, Zeno Karl; Țiplic, Ion Marian; Țiplic, Maria Emilia (red.). Biblioteca Septemcastrensis XII. Relații interetnice în Transilvania (secolele VI-XIII) (po rumuńsku). Bucharest: Editura Economică. str. 215–226. ISBN 973-709-158-2. [dostęp:2007-02-12].
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Țiplic, Ion Marian (2005). Contribuții la istoria spațiului românesc în perioada migrațiilor și evul mediu timpuriu (secolele IV-XIII) (po rumuńsku). Institutul European. str. 165–178.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 Urban, William (2003). The Teutonic Knights: A Military History. London: Greenhill Books. str. 290. ISBN 1-85367-535-0.
  8. "Terram Borza nomine ultra silvas versus Cumanos, licet desertam et inhabitatam". Georg Daniel Teutsch i Friedrich Firnhaber. Urkundenbuch zur Geschichte Siebenbürgens. Vienna, 1857, I, no. 10
  9. Brezeanu, Stelian (2002). Identităţi şi solidarităţi medievale. Bucharest: Corint. str. 222–232. ISBN 973-653-347-6. Dokumenty z 1222 r. mówią o tubylcach zamieszkujących te ziemie w momencie dokonywania darowizny.
  10. 10,0 10,1 Christiansen, Erik (1997). The Northern Crusades. London: Penguin Books. str. 287. ISBN 0-14-026653-4.
  11. 11,0 11,1 Pascu, Ştefan (1979). Voievodatul Transilvaniei, vol. II (po rumuńsku). str. 441–494.

Linki zewnetrzne