Ban (tytuł)
Ban – tytuł spotykany w środkowej i południowo-wschodniej Europie między VII a XX wiekiem. Pierwotnie używany wśród rdzennej ludności Bośni od VII wieku, a później też w Chorwacji, na Węgrzech, na Wołoszczyźnie od XIV wieku do 1831 roku, w średniowiecznej Mołdawii, w Serbii i w Królestwie Jugosławii od 1929 do 1941 roku. Ziemia pod władzą bana nosiła nazwę banat lub banowina.
Pochodzenie tego słowa nie jest całkowicie pewne, być może wywodzi się od sarmackiego bajan, a do języka chorwackiego dostało się za pośrednictwem awarskiego. Także bliskoznaczny i podobnie brzmiący polski wyraz 'pan' wywodzony jest z języka awarskiego. Może też pochodzić od słowa chan.
za: [1]
Od 13. stoljeća pojavljuju se dva bana - jedan za središnju i južnu Hrvatsku s dalmatinskim gradovima (Hrvatsku i Dalmaciju) pod nazivima "primorski ban" (banus maritimus), "ban Hrvata" i "ban Hrvatske i Dalmacije", a drugi za sjevernu (cijelu Slavoniju) pod nazivima "slavonski ban" ili "ban čitave Slavonije" (totius Sclavonie). Taj će se proces dovršiti u razdoblju anžuvinske vladavine sredinom 14. stoljeća
Od XIII wieku pojawiły się dwa tytuły - jeden dla środkowej i południowej Chorwacji z miastami dalmatyńskimi (Chorwacja i Dalmacja) pod nazwami „banus maritimus”, „Ban Chorwacji” i „Ban Chorwacji i Dalmacji”, i drugi dla północnej (całej Slawonia) pod nazwami „Ban Slawonii” lub „Ban całej Slawonii” (totius Sclavonie). Ten podział zniknął w czasach andegaweńskich.
