Zadar

	Zadar
	Zadar
	Herb
	Herb
Państwo	22x20px Chorwacja
	BŁĘDNY PARAMETR {{{państwo}}} = HRV
Burmistrz	Božidar Kalmeta
Powierzchnia	194 km²
Populacja (2006); • liczba ludności; • gęstość	; 82 680; 426 os./km²
Numer kierunkowy	(+385) 023
Kod pocztowy	23 000
Tablica rejestracyjna	ZD
Commons	Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik	Hasło w Wikisłowniku

Za: [1]

Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Zadar (ujednoznacznienie).

Zadar

Plik:Zadar vijecnica.jpg

Ratusz

Plik:Zadar.jpg

Panorama miasta

Plik:Zadar PortaTerraferma.jpg

Brama Porta Terraferma

Plik:Zadar-przystan.jpg

Przystań w Zadarze

Plik:Croatia Zadar.webm

Centrum Zadaru: kościoły św. Donata i św. Marii, morskie organy oraz układ planetarny przy nadmorskim deptaku

Zadar (wł. Zara,, węg. Zára, niem. Jadera) – miasto w Chorwacji (Dalmacja), nad Morzem Adriatyckim. Zamieszkuje je ok. 80 tys. osób.

Znaczenie

Jest to centrum gospodarcze oraz kulturalne północnej Dalmacji i jednocześnie piąte co do wielkości miasto kraju. Stolica administracyjna żupanii zadarskiej.

Ekonomia

Znajduje się tu port handlowy i rybacki, stocznia oraz port lotniczy. Zadar jest ważnym ośrodkiem przemysłowym (przemysł spożywczy, chemiczny i włókienniczy), kulturalnym (liczne zabytki i muzea) i akademickim (Uniwersytet w Zadarze).

Historia

Plik:Zara-Zadar-1920-1947.png

Mapa Zadaru w okresie przynależności do Włoch w latach 1920–1947

Historia miasta sięga IV w. p.n.e.. Na terenie dzisiejszego Zadaru istniała osada iliryjskiego plemienia Liburnów. 300 lat później miasto, nazywane wówczas Jadrea, znalazło się pod panowaniem rzymskim. Za czasów panowania Cezara i Augusta umocniono je, otaczając murami obronnymi z basztami i trzema bramami, wytyczono forum, wzniesiono świątynie i bazyliki, amfiteatr, a także akwedukt i cmentarz.

Po zniszczeniu Salony ok. roku 614 zostało wybrane na centrum administracji bizantyjskiej w Dalmacji. Około przełomu VI i VII w. w mieście urodził się przyszły papież Jan IV. W VIII w. wokół Zadaru, pozostającego pod zwierzchnictwem Bizancjum, zaczęli się osiedlać przybyli z północy Słowianie.

W średniowieczu miał on status wolnego miasta i dopiero w X w. uznał zwierzchność królów chorwackich.

Później, wskutek IV wyprawy krzyżowej i oblężenia z 1202 roku znajdował się pod panowaniem weneckim. Na XV w. i XVI w. przypada bujny rozwój życia kulturalnego miasta, z którego pochodziło wielu wybitnych literatów, twórców kultury i sztuki (m.in. Petar Zoranić, jeden z pierwszych poetów piszących po chorwacku).

Po okresie panowania weneckiego Zadar znalazł się w granicach habsburskiej Austrii. Po I wojnie światowej nie wszedł w skład Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców, ale stał się włoską eksklawą wraz z kilkoma przyległymi, niewielkimi miejscowościami (oprócz Zadaru m.in. Bokanjac, Arbanasi, Crno, część miejscowości Diklo) – w sumie 104 km².

W okresie II wojny światowej Zadar stał się stolicą powiększonych terytoriów włoskich w Dalmacji (m.in. ze Splitem włącznie; odstąpionych przez marionetkowe Niepodległe Państwo Chorwackie); po upadku Benito Mussoliniego Chorwaci próbowali zająć miasto, ale ubiegły ich oddziały Wehrmachtu; do 1944 miasto było pod kontrolą Włoskiej Republiki Socjalnej. W październiku 1944, po wycofaniu wojsk niemieckich i ucieczce włoskich urzędników, Zadar zajęli partyzanci jugosłowiańscy. Od 1947 oficjalnie znalazł się w granicach Jugosławii, a od 1991 Chorwacji.

Zabytki i turystyka

Turystyka w Zadarze rozwija się od ponad stu lat – w 1899 powstało tu pierwsze biuro podróży Liburnija, istniejące nieprzerwanie do dziś. Znajduje się tu bardzo interesujące Muzeum Archeologiczne ze zbiorami z czasów starożytnych i średniowiecza^[1]. W chorwackich folderach turystycznych stawiane bywa na równi z Dubrownikiem oraz Wenecją. Miasto znane jest ze słynnego wiśniowego likieru Maraschino. Niedaleko przystani promowej w nadbrzeże wbudowane są organy, które wydają niski dźwięk, gdy nadchodzi fala. Dlatego odnosi się wrażenie, że ten dźwięk pochodzi z morza.

Najciekawsze zabytki:

rzymskie forum i ruiny budowli rzymskich
kościół przedromański św. Donata z IX w.
romańska katedra św. Anastazji z przełomu XII w. i XIII w.
romański kościół św. Chryzogona
kościół NMP z charakterystyczną dzwonnicą z 1105
kościół gotycki św. Tomasza z XIV w.
renesansowa loggia
budynek straży miejskiej z wieżą zegarową
brama Porta Terraferma
klasztor Franciszkanów z XVI w.
pałace barokowe
arsenał z XVIII w.
ratusz
kościół św. Szymona ze srebrnym sarkofagiem w środku
klasztory – św. Michała i franciszkanów

Kathedrale St. Anastasia.jpg

Katedra św. Anastazji
Church of St. Donatus in Zadar (by Pudelek).JPG

Kościół św. Donata.
Zadar SvMarija.jpg

Kościół NMP
Roman forum zadar croatia.jpg

Rzymskie forum

Inne

Miasto odgrywa ważną rolę w transporcie^{[potrzebny przypis]}, gdyż zbiegają się tu drogi z Rijeki i Zagrzebia na południe kraju.

W mieście znajduje się hala sportowa Jazine, a także wybudowana w 2008 roku hala im. Krešimira Ćosića.

Patron

W herbie miasta znajduje się święty Chryzogon.

Ludzie urodzeni w Zadarze

Szablon:Kategoria główna

Miasta partnerskie

Przypisy

↑ Dorothy Stannard: Podróże marzeń. Chorwacja. przygot. ed. pol. Bogdan Rudnicki; red. prow. Joanna Zaborowska; tłum. Maciej Falski. Warszawa: Mediaprofit Sp. z o.o., 2007, s. 201. {{#invoke:ISBN|link|978-83-60174-64-7}}. Cytat: Muzeum Archeologiczne – najstarsze tego typu w Chorwacji.{{#invoke:Sprawdź|Parametry |=problemy-w-cytuj | nazwisko = | imię = | autor = | autor link = | nazwisko2 = | imię2 = | autor2 = | autor link2 = | nazwisko3 = | imię3 = | autor3 = | autor link3 = | nazwisko4 = | imię4 = | autor4 = | autor link4 = | nazwisko5 = | imię5 = | autor5 = | autor link5 = | nazwisko6 = | imię6 = | autor6 = | autor link6 = | nazwisko7 = | imię7 = | autor7 = | autor link7 = | nazwisko8 = | imię8 = | autor8 = | autor link8 = | nazwisko9 = | imię9 = | autor9 = | autor link9 = | nazwisko10 = | imię10 = | autor10 = | autor link10 = | nazwisko11 = | imię11 = | autor11 = | autor link11 = | nazwisko12 = | imię12 = | autor12 = | autor link12 = | nazwisko13 = | imię13 = | autor13 = | autor link13 = | nazwisko14 = | imię14 = | autor14 = | autor link14 = | nazwisko15 = | imię15 = | autor15 = | autor link15 = | tytuł = txt! | url = | inni = | wydanie = | wydawca = | miejsce = | data = | rok = | miesiąc = | strony = | kolumny = | rozdział = | adres rozdziału = | nazwisko r = | imię r = | autor r = | autor r link = | nazwisko2 r = | imię2 r = | autor2 r = | autor r2 link = | nazwisko3 r = | imię3 r = | autor3 r = | autor r3 link = | tom = | tytuł tomu = | część = | tytuł części = | seria = | id = | isbn = | oclc = | lccn = | doi = | issn = | cytat = | język = | język2 = | język3 = | język4 = | język5 = | język6 = | język7 = | język8 = | język9 = | język10 = | data dostępu = | odn = }}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=15|nazwisko=nazwisko#|imię=imię#|autor=autor#|link=autor link#|przed=Sprawdź autora:|po=.}}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=4|nazwisko=nazwisko# r|imię=imię# r|autor=autor# r|link=autor r# link|przed=Sprawdź autora rozdziału:|po=.}}

Linki zewnętrzne

Strona internetowa miasta Zadar
eZadar News Portal
Zdjęcia miasta Zadar
Zdjęcia starego miasta w Zadarze na crolove.pl

Szablon:Żupania zadarska

[1] Dorothy Stannard: Podróże marzeń. Chorwacja. przygot. ed. pol. Bogdan Rudnicki; red. prow. Joanna Zaborowska; tłum. Maciej Falski. Warszawa: Mediaprofit Sp. z o.o., 2007, s. 201. {{#invoke:ISBN|link|978-83-60174-64-7}}. Cytat: Muzeum Archeologiczne – najstarsze tego typu w Chorwacji.{{#invoke:Sprawdź|Parametry |=problemy-w-cytuj | nazwisko = | imię = | autor = | autor link = | nazwisko2 = | imię2 = | autor2 = | autor link2 = | nazwisko3 = | imię3 = | autor3 = | autor link3 = | nazwisko4 = | imię4 = | autor4 = | autor link4 = | nazwisko5 = | imię5 = | autor5 = | autor link5 = | nazwisko6 = | imię6 = | autor6 = | autor link6 = | nazwisko7 = | imię7 = | autor7 = | autor link7 = | nazwisko8 = | imię8 = | autor8 = | autor link8 = | nazwisko9 = | imię9 = | autor9 = | autor link9 = | nazwisko10 = | imię10 = | autor10 = | autor link10 = | nazwisko11 = | imię11 = | autor11 = | autor link11 = | nazwisko12 = | imię12 = | autor12 = | autor link12 = | nazwisko13 = | imię13 = | autor13 = | autor link13 = | nazwisko14 = | imię14 = | autor14 = | autor link14 = | nazwisko15 = | imię15 = | autor15 = | autor link15 = | tytuł = txt! | url = | inni = | wydanie = | wydawca = | miejsce = | data = | rok = | miesiąc = | strony = | kolumny = | rozdział = | adres rozdziału = | nazwisko r = | imię r = | autor r = | autor r link = | nazwisko2 r = | imię2 r = | autor2 r = | autor r2 link = | nazwisko3 r = | imię3 r = | autor3 r = | autor r3 link = | tom = | tytuł tomu = | część = | tytuł części = | seria = | id = | isbn = | oclc = | lccn = | doi = | issn = | cytat = | język = | język2 = | język3 = | język4 = | język5 = | język6 = | język7 = | język8 = | język9 = | język10 = | data dostępu = | odn = }}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=15|nazwisko=nazwisko#|imię=imię#|autor=autor#|link=autor link#|przed=Sprawdź autora:|po=.}}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=4|nazwisko=nazwisko# r|imię=imię# r|autor=autor# r|link=autor r# link|przed=Sprawdź autora rozdziału:|po=.}}

[1]

Zadar

Spis treści

Znaczenie

Ekonomia

Historia

Zabytki i turystyka

Inne

Patron

Ludzie urodzeni w Zadarze

Miasta partnerskie

Przypisy

Linki zewnętrzne

Menu nawigacyjne

Narzędzia osobiste

Przestrzenie nazw

Warianty

Widok

Więcej

Szukaj

Nawigacja

Narzędzia