Temes

Komitat Temes Comitatus Temesiensis (łac.); Komitat Temes (niem.); Comitatul Timiș (rum.); Тамишка жупанија (serb.) ; (1910)
	Herb von Temes Comitatus Temesiensis (łac.) Komitat Temes (niem.) Comitatul Timiș (rum.) Тамишка жупанија (serb.)
Siedziba:	Temeszwar
Powierzchnia:	7 110 km²
Ludność:	500 835
Narodowości:	34 % Rumuni; 33 % Niemcy; 16 % Węgrzy; 14 % Serbowie; 3 % inni (zwłaszcza Šokci, Bułgarzy i Cyganie)
Utworzony:
Zlikwidowany:	4.06.1920; (Traktat z Trianon)
	Temes

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Strona	Autorzy	Nota
[3]	[4]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku niemieckim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku niemieckim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Plik:Temes county map.jpg

Plik:Koh administrative 1370 01.png

Komitat Temes (węg.: Temes vármegye, niem.: Komitat Temes lub Temesch) – jednostka administracyjna w południowej części byłego Królestwa Węgier. Terytorium komitatu leży obecnie w północno-wschodniej Serbii i zachodniej części Rumunii.

Warunki geograficzne

Terytorium komitatu Temes w 1918 roku charakteryzowało się dużą rozciągłością w kierunku północ-południe i niewielką w kierunku wschód-zachód. Większą jego część zajmowała Wielka Nizina Węgierska, a na wschodzie występowały przedgórza. Równinny teren komitatu przecinały liczne rzeki, z których największe to Béga,Karas i Temesz. Występowały tu również tereny bagienne.

Komitat graniczył na północy z komitatem Arad, na wschodzie z komitatem Krassó-Szörény, na południu z Serbią, a na zachodzie z komitatem Torontál.

Historia

Komitat został utworzony przez króla Stefana I w okresie tworzenia państwa i systemu komitatów, a jego stolicą został Temeszwar^[1]. Był jedną z najlepiej prosperujących prowincji południowych Węgier do czasu podbojów tureckich. Turcy zajęli go w XVI wieku i utworzyli nową jednostkę administracyjną - wilajet temeszwarski.

W XVIII wieku Banat dostał się pod panowanie Habsburgów. Wtedy też późniejszy komitat stał się częścią Banatu Temeszwarskiego, jednostki administracyjnej podległej bezpośrednio cesarzowi. Banat w 1779 roku został zlikwidowany, a komitat, w znacznie różniących się od średniowiecznych, granicach włączono do systemu komitatów Królestwa Węgier, przy czym jego przyszła, południowa część, wchodziła na razie w skład Pogranicza Wojskowego.

W latach 1849–1860 komitat był zarządzany bezpośrednio z Wiednia. W 1876 roku dołączono do niego Fehértemplom wraz z okolicą, który należał wcześniej do komitatu Krassó-Szörény. W 1884 roku dokonano wymiany po jednej wsi z Krassó-Szörény: wieś Kusics trafiła do Temesu, a Daruvár do Krassó-Szörény, wreszcie w 1892 roku wieś Székelykeve przyłączono do komitatu Torontál. W 1910 roku powierzchnia komitatu wynosiła 7342 km², z czego w 1920 roku Rumunia otrzymała 5552 km², a resztę Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców.

Demografia

W 1910 roku komitat miał 500 835 mieszkańców, z czego:

169 030 (33%) Rumunów
165 883 (33%) Niemców
79 960 (15%) Węgrów
69 905 (13%) Serbów
3080 Słowaków

Plik:Temes county administrative map.jpg

Mapa administracyjna komitatu Temes w 1910 roku

Podział administracyjny

Komitat Temes w 1910 roku był podzielony na 11 powiatów:

powiat Buziásfürdő, siedziba Buziásfürdő
powiat Csák, siedziba Csák
powiat Detta, siedziba Detta
powiat Fehértemplom, siedziba Fehértemplom (miasto komitackie – węg.: rendezett tanácsú város)
powiat Kevevár, siedziba Kevevára
powiat centralny (Központi járás), siedziba Temesvár (miasto na prawie municypalnym, węg.: törvényhatósági jógú város)
powiat Lippa, siedziba Lippa
powiat Temesrékás, siedziba Temesrékás
powiat Újarad, siedziba Újarad
powiat Versec, siedziba Versec (miasto na prawie municypalnym)
powiat Vinga, siedziba Vinga

Przypisy

↑ 15 / A vármegye X. századi előzményei és korai szervezete.. W: Györffy György: István király és műve (Król Stefan i jego dzieło). Budapest: Gondolat, 1983. {{#invoke:ISBN|link|963-281-221-2}}.{{#invoke:Sprawdź|Parametry |=problemy-w-cytuj | nazwisko = | imię = | autor = | autor link = | nazwisko2 = | imię2 = | autor2 = | autor link2 = | nazwisko3 = | imię3 = | autor3 = | autor link3 = | nazwisko4 = | imię4 = | autor4 = | autor link4 = | nazwisko5 = | imię5 = | autor5 = | autor link5 = | nazwisko6 = | imię6 = | autor6 = | autor link6 = | nazwisko7 = | imię7 = | autor7 = | autor link7 = | nazwisko8 = | imię8 = | autor8 = | autor link8 = | nazwisko9 = | imię9 = | autor9 = | autor link9 = | nazwisko10 = | imię10 = | autor10 = | autor link10 = | nazwisko11 = | imię11 = | autor11 = | autor link11 = | nazwisko12 = | imię12 = | autor12 = | autor link12 = | nazwisko13 = | imię13 = | autor13 = | autor link13 = | nazwisko14 = | imię14 = | autor14 = | autor link14 = | nazwisko15 = | imię15 = | autor15 = | autor link15 = | tytuł = txt! | url = | inni = | wydanie = | wydawca = | miejsce = | data = | rok = | miesiąc = | strony = | kolumny = | rozdział = | adres rozdziału = | nazwisko r = | imię r = | autor r = | autor r link = | nazwisko2 r = | imię2 r = | autor2 r = | autor r2 link = | nazwisko3 r = | imię3 r = | autor3 r = | autor r3 link = | tom = | tytuł tomu = | część = | tytuł części = | seria = | id = | isbn = | oclc = | lccn = | doi = | issn = | cytat = | język = | język2 = | język3 = | język4 = | język5 = | język6 = | język7 = | język8 = | język9 = | język10 = | data dostępu = | odn = }}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=15|nazwisko=nazwisko#|imię=imię#|autor=autor#|link=autor link#|przed=Sprawdź autora:|po=.}}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=4|nazwisko=nazwisko# r|imię=imię# r|autor=autor# r|link=autor r# link|przed=Sprawdź autora rozdziału:|po=.}}

↑ A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 12 ff.
↑ A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 22 ff. (Spis ludności z 1910)

[Gy.C3.B6rffy:Istv.C3.A1n:15.fejezet-1] 15 / A vármegye X. századi előzményei és korai szervezete.. W: Györffy György: István király és műve (Król Stefan i jego dzieło). Budapest: Gondolat, 1983. {{#invoke:ISBN|link|963-281-221-2}}.{{#invoke:Sprawdź|Parametry |=problemy-w-cytuj | nazwisko = | imię = | autor = | autor link = | nazwisko2 = | imię2 = | autor2 = | autor link2 = | nazwisko3 = | imię3 = | autor3 = | autor link3 = | nazwisko4 = | imię4 = | autor4 = | autor link4 = | nazwisko5 = | imię5 = | autor5 = | autor link5 = | nazwisko6 = | imię6 = | autor6 = | autor link6 = | nazwisko7 = | imię7 = | autor7 = | autor link7 = | nazwisko8 = | imię8 = | autor8 = | autor link8 = | nazwisko9 = | imię9 = | autor9 = | autor link9 = | nazwisko10 = | imię10 = | autor10 = | autor link10 = | nazwisko11 = | imię11 = | autor11 = | autor link11 = | nazwisko12 = | imię12 = | autor12 = | autor link12 = | nazwisko13 = | imię13 = | autor13 = | autor link13 = | nazwisko14 = | imię14 = | autor14 = | autor link14 = | nazwisko15 = | imię15 = | autor15 = | autor link15 = | tytuł = txt! | url = | inni = | wydanie = | wydawca = | miejsce = | data = | rok = | miesiąc = | strony = | kolumny = | rozdział = | adres rozdziału = | nazwisko r = | imię r = | autor r = | autor r link = | nazwisko2 r = | imię2 r = | autor2 r = | autor r2 link = | nazwisko3 r = | imię3 r = | autor3 r = | autor r3 link = | tom = | tytuł tomu = | część = | tytuł części = | seria = | id = | isbn = | oclc = | lccn = | doi = | issn = | cytat = | język = | język2 = | język3 = | język4 = | język5 = | język6 = | język7 = | język8 = | język9 = | język10 = | data dostępu = | odn = }}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=15|nazwisko=nazwisko#|imię=imię#|autor=autor#|link=autor link#|przed=Sprawdź autora:|po=.}}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=4|nazwisko=nazwisko# r|imię=imię# r|autor=autor# r|link=autor r# link|przed=Sprawdź autora rozdziału:|po=.}}

[2] A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 12 ff.

[3] A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 22 ff. (Spis ludności z 1910)

[1]

[1]

[2]

Temes

Spis treści

Warunki geograficzne

Historia

Demografia

Podział administracyjny

Przypisy

Menu nawigacyjne

Narzędzia osobiste

Przestrzenie nazw

Warianty

Widok

Więcej

Szukaj

Nawigacja

Narzędzia