Magyar Balázs

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Za: [1]

Za: [2]

Poprzednik: Ban Chorwacji, Slawonii i Dalmacji
(1482) 		Następca:
Egervári László Matija Gereb


Magyar Balázs
Blaž Podmanicki

— Ban Chorwacji i Slawonii, Ban Bośni, Wojewoda Siedmiogrodu —
Ban Chorwacji
Okres od 1470, 1483
do 1472
Ban Slawonii
Okres od 1470, 1483
do 1472
Ban Bośni
Okres od 1470
do 1471
Wojewoda Siedmiogrodu
Okres od 1472
do 1475
Dane biograficzne
Klan {{{klan}}}
Rodzina {{{rodzina}}}
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
Urodziny data nieznana
Śmierć 1490
Miejsce Kassa/Košice
Sukcesy {{{dokonania}}}


Plik:Magyar Balazs (Kolozsvar).jpg
Blaž Podmanicki, fragment pomnika Macieja Korwina.

Blaž Podmanicki, Blaž Mađar (Magjar) (węg. Magyar Balázs, łac. Blasius Magyar) (bd-1490[1]), chorwacko-węgierski dowódca wojskowy i starszy chorwacki urzędnik królewski, Ban Bośni, Dalmacji, Chorwacji i całej Slawonii[2][3] i wojewoda Siedmiogrodu (1472-1475).[1][4]

Karierę wojskową rozpoczął pod rządami Janem Hunyadim[5], a następnie pod wodzą Macieja Korwina wziął udział w wojnach przeciwko husytom i Czechom jako przywódca czarnej armii. Stała armia najemników króla Macieja, czarna armia (legio nigra), była najważniejszą i najsilniejszą armią we współczesnej Europie.[6] W 1462 r. został kapitanem Wyżyny, osiem lat później objął dowództwo nad ochroną południowych granic. Z powodzeniem walczył po stronie króla Macieja Korwina (1458-1490) w wojnie z Frankopanem w całej zachodniej Chorwacji. [3]

Za panowania Macieja Korwina, w latach 1470–1472 i 1482, pełnił funkcję chorwackiego i słowiańskiego bana. Doszedł do stanowiska bana po serii zmian w krótkim okresie. W 1466 r. król zwolnił Nikolę Iločkiego ze stanowiska bana Slawonii, a na bana Dalmacji, Chorwacji i Slawonii mianował Ivan Thuz z Laki, z którym Jan Vitovec był banem Slawonii. Po śmierci Vitovaca w 1468 r. Thuz z Lak pozostał jedynym banem, z podbanem (od początku 1469 r.) biskupem Pecsu Ivanem Česmičkim, z którym funkcjonował do lutego 1470 r. Następnie król zastąpił ich oboje i mianował Podmanickiego banem Bośni, Dalmacji, Chorwacji i całej Slawonii, który to obowiązek wypełniał sam aż do wiosny 1471 r., gdy decyzją króla były skarbnik królowej, Damjana Horvata od Litve został jego współrządzącym. Razem sprawowali urząd na tych obszarach do połowy 1471 r., gdy banat Bośni została oddzielona od ich jurysdykcji i przydzielony Nikoli Iločkiemu, gdy ten został wybrany królem Bośni. Pozostałe obszary Podmanickiego i Horvata działają do końca 1471 r. Następną datą zmiany banatu jest luty 1472 r., gdy wybrany królem Bośni Nikola Iločki i Damjan Horvat zaczynają pełnić obowiązki banów Dalmacji, Chorwacji i Slawonii. Istnieją dokumenty historyczne, datowane w kwietniu 1472 r., w których Podmanicki nazywany jest banem Dalmacji i Chorwacji, prawdopodobnie z przyczyn historycznych.[2]

W latach 1473-75, jako wojewoda Siedmiogrodu wspierał hospodarstwo mołdawskie, nieskutecznie chroniąc wyspę Veglia przed Wenecjanami w 1479 r. Gdy 10 sierpnia 1480 r. armia turecka wylądowała w Otranto, a król Maciej, na prośbę teścia Ferdynanda, króla Neapolu, wysłał 1000 żołnierzy na Półwysep Apeniński, dowodzone przez Podmanickiego oddziały odzyskały Otranto z rąk Turków.

Otrzymał od króla dobra w {{Kraj Zadunajski|Kraju Zadunajskim]] i Trenczynie, odziedziczone przez córkę Benigny i jej męża Kinizsi Pál. W Nagyvázsony, jednym z tych majątków, Podmanicki razem z zięciem założyli w 1481 roku klasztor

Rodzina

Córka Benigna wyszła za mąż za Pavla Kinižija

Kći Benigna udala se za Pavla Kinižija.[3]

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon [Veliki dužnosnici države Ugarske od kralja sv. Stjepana do naših dana: životopisna enciklopedija] (mađ.). Helikon Kiadó. ISBN 963-547-085-1., str. 288.-289.
  2. ↑ 2,0 2,1 Vedran Klaužer: Djelovanje Blaža Mađara, bana Bosne, Dalmacije, Hrvatske i cijele Slavonije u njegovom prvom mandatu (1470. - 1472.). Prilog poznavanju vršenja banske dužnosti u 15. stoljeću, Zbornik Odsjeka za povijesne znanosti Zavoda za povijesne i društvene znanosti Hrvatske akademije znanosti i umjetnosti / Zbornik Zavoda za povijesne znanosti IC JAZU / Zbornik Historijskog zavoda JA / Zbornik Historijskog instituta JA, sv.30 br.- prosinac 2012., str. 124., 125., 126.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 Rudolf Horvat: Povijest Hrvatske, Petrinja, 1904. Poglavlje Kulturna povijest Hrvatske g. 1386.-1526., str. 396. Iz zbirke Harvardskog sveučilišta, pokrovitelj digitaliziranja Google.
  4. ↑ Treptow, Kurt W. & Popa, Marcel (1996). Historical Dictionary of Romania. Scarecrow Press, Inc. ISBN 0-8108-3179-1., str. p. lviii.
  5. ↑ Kubinyi, András (2008). Matthias Rex. Balassi Kiadó. ISBN 978-963-506-767-1., str. 70,
  6. ↑ Fekete sereg (legio nigra). [2009. luty 23-i dátummal az eredetiből archiválva]. (Hozzáférés: 2010-07-20)

Literatura

  • Vedran Klaužer: Croatian-Slovak Connections through the Activities of Blaise Magyar. An Example of Political and Family Connections between Slovak and Croatian Nobility, u: Slovensko a Chorvátsko: Historické paralely a Vzˇtahy (do roku 1780) / Slovačka i Hrvatska: povijesne paralele i veze (do godine 1780.) (predano za tisak)[1]


Magyar Balázs
A Magyar Királyság erdélyi vajdája
Hivatali idő
1472 – 1475
Katonai pályafutása
Elhunyt
19pxEz a szócikk a hadvezérről szól. Hasonló címmel lásd még: Magyar Balázs (egyértelműsítő lap).

[[Fájl:Magyar Balazs (Kolozsvar).jpg|bélyegkép|265px|Magyar Balázs alakja a kolozsvári Mátyás király emlékmű egyik mellékalakjaként [2]]]

Mérai Magyar Balázs (? – 1490) magyar hadvezér, Magyar Benigna apja.

Élete

Születési ideje ismeretlen. Egyes források szerint a Kolozsvár melletti Mérából származott. Így örökölhette nevét is. Erre lehet következtetni a róla szóló legenda alapján is, mely szerint jobbágycsaládból származott.[3] Viszont a történészek teljesen valószínűtlennek tartják, hogy ennyire alacsony sorból származott volna.

Hunyadi János alatt kezdett katonáskodni, majd Hunyadi Mátyás a husziták és a csehek ellen vezetett háborúiban vett részt a fekete sereg hadvezéreként. Mátyás király állandó zsoldoshadserege, a fekete sereg (legio nigra) a korabeli Európa legjelentősebb és legerősebb hadserege volt.[4] 1462-ben lett a Felvidék kapitánya, nyolc évvel később a déli határok védelmének vezetését vette át. 1470-72-ben, 1473-74-ben és 1482-83-ban horvát-szlavón bán, 1473-75-ben erdélyi vajda volt. Támogatta a moldvai vajdát, 1479-ben sikertelenül védte Veglia szigetét a velenceiekkel szemben. 1480. augusztus 10-én török had szállt partra Otrantónál. Mátyás király, apósa, Ferdinánd nápolyi király megsegítésére 1000 főnyi magyar különítményt küldött az Appennini-félszigetre, aminek szintén Magyar Balázs volt a vezetője és visszavette Otrantót a törököktől.

A királytól dunántúli és trencséni birtokokat kapott, amelyeket Benigna lánya és annak férje, Kinizsi Pál örököltek. Ilyen birtok volt Nagyvázsony is, ahol Kinizsivel közösen 1481-ben kolostort alapítottak.

Jegyzetek

  1. ↑ Klaužer je u ovom radu obradio karijeru, obiteljske i ine veze, posjede Blaža Mađara iz doba prije nego je bio banom u hrvatskom dijelu kraljevstva.
  2. ↑ Megújul a kolozsvári Mátyás-szobor – Múlt-kor.hu, 2009. július 24.
  3. ↑ Mérai-e Magyar Balázs?
  4. ↑ Fekete sereg (legio nigra). [2009. luty 23-i dátummal az eredetiből archiválva]. (Hozzáférés: 2010-07-20)

Források


Uwaga: Domyślnym kluczem sortowania będzie „Magyar Balaz~s” i zastąpi on wcześniej wykorzystywany klucz „Podmanicki, Blaž”. Kategória:Magyar hadvezérek Kategória:Horvát bánok Kategória:1490-ben elhunyt személyek Kategória:Erdélyi vajdák

Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Magyar_Balázs&oldid=2214”