Jelena Branković (Mara)
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Maria z Serbii (serbsko-chorwacka: Mara Branković / Мара Бранковић; ok. 1447 - ok. 1500), ochrzczona Helena (Jelena / Јелена), była ostatnią królową Bośni i Despoiny w Serbii. Jako najstarsza córka zmarłego Despota Serbii Lazara Brankovića, 12-letnia Helena została wydana za mąż za bośniackiego księcia Stephena Tomaševicia w 1459 r. Potem przyjęła imię Maria, a jej mąż uzyskał tytuł Serbii przez nią . Kraj został utracony przez Turków w ciągu kilku miesięcy, a para uciekła do Bośni. Mąż Marii wstąpił na tron bośniacki w 1461 r., Ale dwa lata później królestwo również spadło na Turków i został stracony. Owdowiała królowa uniknęła schwytania, uciekając na wybrzeże. Po kilku latach spędzonych w Dalmacji Weneckiej i prawdopodobnie na Węgrzech Maria osiadła w osmańskiej Grecji na dworze ciotek Mary i Kantakouzene. Szereg konfliktów i sporów prawnych z Kantakouzene, Republiką Ragusa i klasztorami Athonitów przyniosło jej złą reputację, a mnisi określali ją jako „złą kobietę”. Maria of Serbia (Szablon:Lang-sh/Мара Бранковић; c. 1447 – c. 1500), christened Helena (Jelena/Јелена), was the last Queen of Bosnia and Despoina of Serbia. As the eldest daughter of the deceased Despot of Serbia Lazar Branković, the 12-year-old Helena was given in marriage to the Bosnian prince Stephen Tomašević in 1459. She then took the name Maria, while her husband obtained the title to Serbia through her. The country was lost to the Ottomans within a few months, and the couple fled to Bosnia. Maria's husband ascended the Bosnian throne in 1461, but two years later the kingdom too fell to the Ottomans and he was executed. The widowed queen avoided capture by fleeing to the coast. Having spent a few years in Venetian Dalmatia and possibly Hungary, Maria settled in Ottoman Greece at the court of her aunts Mara and Kantakouzene. Her string of conflicts and legal disputes with Kantakouzene, the Republic of Ragusa and Athonite monasteries earned her an ill reputation, with the monks describing her as an "evil woman". Spis treściYouthPlik:Serbian Despotate about 1450.png The decline of the Serbian Despotate in the late 1450s Maria była najstarszą z trojga dzieci urodzonych przez Lazara Brankovića, syna Despota Serbii Đurađ Brankovića i jego żony, Heleny Palaiologiny. Urodziła się prawdopodobnie w 1447 roku i została ochrzczona jako Helena. Dwie siostry podążyły za nią: Milica i Irene. [1] [2] Maria was the eldest of three children born to Lazar Branković, son of the Despot of Serbia Đurađ Branković, and his wife, Helena Palaiologina. Born probably in 1447, she was christened Helena. Two sisters followed her: Milica and Irene.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Lazar zastąpił ojca jako despota 24 grudnia 1456 r., Ale jego panowanie zostało przerwane przez jego śmierć 28 stycznia 1458 r. Despoina Helena i brat Lazara, Stefan, przejęli władzę i zaczęli negocjować małżeństwo między jej najstarszą córką a Stephenem Tomaševićiem, starszym ocalałym synem króla Tomasza z Bośni. [3] Chodziło o konsolidację sojuszu przeciwko zagrożeniu rozszerzającemu się Imperium Osmańskiemu, które już zredukowało Despotate Serbii do pasa ziemi zarządzanego z Twierdzy Smederevo. Stephen Tomašević przybył do Smederewa podczas Wielkiego Tygodnia 1459, przejmując fortecę i rząd 21 marca. [4] Ślub odbył się 1 kwietnia [2] [3] w pierwszą niedzielę po Wielkanocy. [4] Panna młoda wkrótce potem dołączyła do Kościoła katolickiego [5] i przyjęła imię Maria. [1] [5] Lazar succeeded his father as despot on 24 December 1456, but his reign was cut short by his death on 28 January 1458. Despoina Helena and Lazar's brother Stefan seized power and began negotiating a marriage between her eldest daughter and Stephen Tomašević, the elder surviving son of King Thomas of Bosnia.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The intent was to consolidate an alliance against the threat of the expanding Ottoman Empire, which had already reduced the Despotate of Serbia to a strip of land governed from the Smederevo Fortress. Stephen Tomašević arrived to Smederevo during the Holy Week of 1459, taking over the fortress and the government on 21 March.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The marriage was celebrated on 1 April,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} the first Sunday following Easter.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The bride soon afterwards joined the Catholic Church{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} and adopted the name Maria.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} MarriageRządy Stephena Tomaševicia w Serbii były krótkotrwałe. Osmański sułtan Mehmed Zdobywca uznał to porozumienie za obrazę jego praw jako władcy Serbii [4]. 20 czerwca 1459 r. Siły osmańskie zdobyły Smederevo bez walki [4] i przystąpiły do aneksji resztek państwa serbskiego do swojego królestwa [6]. Stephen i Maria uciekli do Bośni, szukając schronienia na dworze swojego ojca w Jajce. [6] Maria nosiła ze sobą relikwie świętego Łukasza Ewangelisty, jej cennej pamiątki rodzinnej [7]. Po śmierci króla Tomasza latem 1461 r. Mąż Marii wstąpił na króla Bośni. Maria została nową małżonką królowej, a jej macocha Catherine prawdopodobnie wycofała się z dworu jako królowa wdowa [8]. Stephen Tomašević's reign in Serbia was short-lived. The Ottoman sultan Mehmed the Conqueror regarded the arrangement as an offense to his rights as overlord of Serbia.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} On 20 June 1459, Ottoman forces captured Smederevo without a struggle{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} and proceeded to annex the remnants of the Serbian state to their realm.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Stephen and Maria fled to Bosnia, seeking refuge at the court of his father in Jajce.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Maria carried with her the relics of Saint Luke the Evangelist, her precious family heirloom.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Upon the death of King Thomas in the summer of 1461, Maria's husband ascended as King of Bosnia. Maria became the new queen consort, with her stepmother-in-law Catherine possibly retiring from the court as queen dowager.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Królowe Marii też nie trwało długo; w 1462 r. jej mąż podjął śmiertelną decyzję odmowy oddania hołdu Turkom, którzy rozpoczęli przygotowania do ataku, który zakończył niepodległość Królestwa Bośni. Po inwazji osmańskiej w maju 1463 r. Rodzina królewska postanowiła rozdzielić się i uciec w kierunku sąsiedniej Chorwacji i Dalmacji w różnych kierunkach, aby zmylić i wprowadzić w błąd napastników [8]. Król Stephen, który wraz z relikwiami Świętego Łukasza wysłał Marię do Dalmacji, został schwytany i stracony. Dwie królowe, Maria i Katarzyna, były jedynymi członkami rodziny królewskiej, którzy uciekli przed najeźdźcami i ostatecznie dotarli na terytoria Republiki Ragusa. [9] Kronikarz z XVI wieku Mavro Orbini napisał, że królowa Maria została schwytana przez Zakon Chorwacji Pavao Špirančić podczas jej podróży na wybrzeże [9], ale jest to mało prawdopodobne, ponieważ sam Pavao był w tym czasie w niewoli tureckiej [10] [ 11] Maria's queenship did not last long either; in 1462, her husband made a fatal decision of refusing to pay tribute to the Ottomans, who started preparing an attack which ended the independent Kingdom of Bosnia. Following the Ottoman invasion in May 1463, the royal family appears to have decided to split and flee towards the neighbouring Croatia and Dalmatia in different directions to confuse and mislead the attackers.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} King Stephen, who had sent Maria to Dalmatia along with Saint Luke's relics, was captured and executed. The two queens, Maria and Catherine, were the only members of the royal family to escape the invaders and both eventually reached the territories of the Republic of Ragusa.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The 16th century chronicler Mavro Orbini wrote that Queen Maria was captured by the Ban of Croatia, Pavao Špirančić, during her journey to the coast,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} but this is unlikely because Pavao himself was in Turkish captivity around that time.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Years of wanderingMaria, chcąc uniknąć wpadnięcia w ręce osmańskie, zgubiła relikwie świętego Łukasza. Bracia franciszkańscy z Bośni odzyskali ich i udali się w kierunku Ragusa, ale zostali przechwyceni w Poljicach przez Ivaniša Vlatkovića, miejscowego szlachcica i przyjaciela Królowej, który nie pozwolił im przejść bez jej pozwolenia. Rozgniewało to Ragusę, która wymagała od Ivaniša oddania im relikwii [5]. 9 lipca władze republiki wydały dekret zezwalający królowej na schronienie na jednej ze swoich wysp. Dekret zawierał także odniesienie do ważnej kwestii, którą Ragusanie chcieli z nią omówić, najprawdopodobniej sprzedaży relikwii [7]. Republika Wenecka wyraziła również zainteresowanie pamiątką po Marii, ale została poważnie obrażona w sierpniu, kiedy władze weneckie skąpo próbowały zakwestionować autentyczność relikwii [5]. Wenecjanie w końcu udało się sfinalizować sprzedaż za pośrednictwem swojego zastępcy Ivaniša Vlatkovića [12]. Żałowała transakcji po tym, jak węgierski król Matthias Corvinus zaoferował jej trzy lub cztery miasta w zamian za relikwie, ale jej próba odzyskania ich przez Ivaniša pod koniec sierpnia nie powiodła się [7]. Zarówno Ivaniš, jak i Maria zostali nagrodzeni przez Wenecję, gdzie królowa mogła osiedlić się w klasztorze benedyktynów św. Szczepana pod sosnami w pobliżu Spalato. [13] [14] Maria, in her haste to avoid falling into Ottoman hands, mislaid the relics of Saint Luke. Bosnian Franciscan friars retrieved them and headed towards Ragusa, but were intercepted in Poljice by Ivaniš Vlatković, a local nobleman and friend of the Queen, who refused to let them pass without her permission. This angered Ragusa, which demanded that Ivaniš surrender the relics to them.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} On 9 July, the republic's authorities issued a decree allowing the Queen to take refuge on one of their islands. The decree also made reference to an important issue the Ragusans wanted to discuss with her, most likely the sale of the relics.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The Republic of Venice also expressed interest in Maria's heirloom, but she was gravely offended in August when Venetian authorities miserly tried to question the authenticity of the relics.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The Venetians eventually succeeded in concluding a sale through her deputy, Ivaniš Vlatković.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} She regretted the transaction after the Hungarian king Matthias Corvinus offered her three or four towns in exchange for the relics, but her attempt to have Ivaniš retrieve them in late August failed.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Both Ivaniš and Maria were rewarded by Venice, with the Queen being allowed to settle in the Benedictine Monastery of St. Stephen under the Pines near Spalato.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Mieszkając w klasztorze królowa Maria otrzymała wizyty Bośniaków i Węgrów, co wzbudziło podejrzenia władz weneckich. Wkrótce poinstruowali rząd Spalato, aby zalecił jej przeniesienie do Sebenico lub na wyspę z powodu złych warunków życia w klasztorze, z zamiarem trwałego usunięcia jej z ich terytorium [13]. W przeciwieństwie do macochy (a nawet króla Węgier) 16-letnia królowa Maria powstrzymała się od roszczenia o dziedzictwo królów bośniackich podczas wygnania w Dalmacji i Ragusie [15]. While residing in the monastery, Queen Maria received visits from Bosnians and Hungarians that made the Venetian authorities grow suspicious. They soon instructed the government of Spalato to recommend moving her to Sebenico or to an island on the grounds of poor living conditions in the monastery, with the intention of permanently removing her from their territory.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Unlike her stepmother-in-law (and even the Hungarian king), the 16-year-old Queen Maria refrained from claiming the patrimony of Bosnian kings during her exile in Dalmatia and Ragusa.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Możliwe, że po opuszczeniu Dalmacji spędził trochę czasu na Węgrzech, królowa Maria osiadła w osmańskiej Grecji. Prawdopodobnie dołączyła do swoich ciotek ze strony ojca, Mary (cenionej i wpływowej macochy Mehmeda) i Kantakouzene, w ich majątku w pobliżu Serres [15]. Konflikt, który wybuchł w 1476 r. Między Marią a Kantakouzene, doprowadził do krótkiego uwięzienia tego ostatniego po tym, jak królowa złożyła skargę do Mehmeda [16]. Walka mogła spowodować, że królowa przeniosła się do Konstantynopola, stolicy osmańskiej, gdzie cieszyła się ochroną Mehmeda i jego następcy, Bayezida II. Spędziła lata „oczerniając i intrygując swoich najbliższych krewnych” [17], a także pozywając każdego, od kogo mogłaby skorzystać. [18] Possibly having spent some time in Hungary after leaving Dalmatia, Queen Maria settled in Ottoman Greece. She probably joined her paternal aunts, Mara (Mehmed's esteemed and influential stepmother) and Kantakouzene, on their estate near Serres.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} A conflict which erupted in 1476 between Maria and Kantakouzene led to the latter's brief imprisonment after the Queen complained to Mehmed.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The strife may have caused the Queen to move to Constantinople, the Ottoman capital, where she enjoyed protection of Mehmed and his successor, Bayezid II. She spent years "slandering and intriguing against her closest relatives",{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} as well as suing everyone from whom she could profit.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Lawsuits and frauds{{#invoke:Multiple image|render}}
In October 1484, Queen Maria approached the Sublime Porte to ask for the Sultan's help in reclaiming a third of her paternal grandfather's deposit in Ragusa, which she insisted had not been returned to her father. Bayezid wrote to Ragusa and sent an envoy to bring the gold, but the Ragusans responded with a letter proving that the deposit had been returned to Lazar. Maria, however, disputed the authenticity of her father's seal, and Bayezid sided with her.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} It is not known whether the Ragusans obeyed Bayezid's command to send the gold to the Queen, but there is plenty of evidence against her allegations in the letters of her father and uncle.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Po śmierci ciotek Mary i Kantakouzene odpowiednio w 1487 i 1490 r. Maria odziedziczyła swój majątek zgodnie z prawem szariatu. Natychmiast zgłosiła roszczenie do ikon pozostawionych przez Marę w klasztorze Wielkiej Ławry na Górze Athos. Ponieważ jej seks uniemożliwił jej dostęp do świętej góry, interwencja Bayezida w 1492 r. Wymagała od niej otrzymania ikon. Niedługo potem wezwała do szariatu mnichów z klasztoru Xeropotamou, twierdząc, że jeden z nich ukradł pieniądze cioci Kantakouzene podczas jej służby, ale nie mógł tego udowodnić [19]. Upon the deaths of her aunts Mara and Kantakouzene in 1487 and 1490 respectively, Maria inherited their possessions in accordance with the Sharia law. She immediately launched a claim to icons left by Mara to the monastery of Great Lavra on Mount Athos. Since her sex precluded her from accessing the holy mountain, it took Bayezid's intervention in 1492 for her to receive the icons. Shortly afterwards she called to Sharia court the monks of Xeropotamou Monastery, alleging that one of them stole money from her aunt Kantakouzene while in her service, but could not prove this.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} W c. 1495, Maria zaangażowała się w kolejny spór prawny z Raguzą, tym razem dotyczący hołdu Stona. Ragusa oddał hołd serbskim władcom od czasów Stefana Dušana, ale dochód został przekazany klasztorowi świętych Archaniołów Michała i Gabriela w Jerozolimie. Mara odzyskała dochód po zamknięciu klasztoru, a po jej śmierci zarządzała nim Kantakouzene. Maria postanowiła ją uznać za legalnego spadkobiercę ciotek, ale klasztory Athonitów w Chilandar i św. Pawła zacytowały nieformalny zapis jej ciotek [19]. Królowa Maria, opisana wprost przez mnichów jako „zła kobieta”, zmarła ok. 1500 r., Kiedy to Chilandar i św. Pawła zostały zarejestrowane jako zapewniające dochód [20]. Uważa się, że zmarła w luorlu i została pochowana w lokalnym kościele wraz ze swoim wujem ze strony matki, Manuelem Palaiologosem [21]. In c. 1495, Maria became involved in another legal dispute with Ragusa, this time concerning the tribute of Ston. The tribute had been paid by Ragusa to Serbian rulers since the reign of Stefan Dušan, but the income was ceded to the Monastery of Saint Archangels Michael and Gabriel in Jerusalem. Mara reclaimed the income after the monastery was closed, and after her death it was managed by Kantakouzene. Maria decided to claim it as her aunts' legal heir, but the Athonite monasteries of Chilandar and Saint Paul's cited her aunts' non-formalized bequest.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Queen Maria, described straightforwardly by the monks as an "evil woman", died c. 1500, when Chilandar and Saint Paul's were recorded as having secured the income.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} She is believed to have died in Çorlu and to have been buried in a local church along with her maternal uncle, Manuel Palaiologos.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Nie jest jasne, dlaczego Maria cieszyła się tak silnym wsparciem sułtanów w jej różnych konfliktach i zwykłych oszustwach. Wyjaśnieniem może być narracja jej krewnej Teodory Spandounes, która żyła przez pewien czas z ciotkami i której rodzina utrzymywała bliskie stosunki z dynastią Branković. Napisał, że królowa Maria poślubiła sipahi, z którą nie miała dzieci, ale posunęła się nawet do twierdzenia, że została schwytana przez Turków w Bośni i zmuszona do małżeństwa, co jest oczywiście nieprawdą [22]. It is not clear why Maria enjoyed such strong support of the sultans in her various conflicts and plain frauds. An explanation might be offered by the narrative of her relative Theodore Spandounes, who lived for some time with her aunts and whose family maintained close relations with the Branković dynasty. He wrote that Queen Maria married a sipahi with whom she had no children, but went so far as to claim that she was captured by the Turks in Bosnia and forced into the marriage, which is evidently untrue.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Family treePrzypisyBibliografia
|
|||||||||
