Borsa Loránd
| Strona | Autorzy | Nota |
| [2] | [3] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Borsa Loránd (pol. Wawrzyniec Borsa, rum. Roland Borşa) (* nieznana, † 1301), węgierski szlachcic, wojewodą Siedmiogrodu, znany z walki z najazdami Mongołów, a później z buntu przeciwko próbom króla Karola I kontrolowania jego terytorium. Roland Borsa (Szablon:IPA-hu; Szablon:IPA-ro; died 1301) was voivode of Transylvania for 3 periods in the late 13th century. He was known for battling the Mongol invasions and, later, for rebelling against King Charles I's attempts to control his territory. Spis treściPoczątkiWedług najwcześniejszej pisemnej wzmianki rodzina Borsa pochodzi ze wsi Barsa (obecnie Barsa jest częścią współczesnego Füzesgyarmat.)[1] Członek szlacheckiej rodziny o „możliwym pochodzeniu rumuńsko-słowiańskim” (Tudor Sălăgean)[2], pochodzącej z doliny rzeki Borșa (dziś w powiecie Cluj, Rumunia, dopływu rzeki Someşul Mic). Gałąź rodziny została założona w Bihor w XII wieku i utrzymywała związki z gałęzią w Siedmiogrodzie. Pierwszy okres rządów (1282)Początkowo zwolennik polityki centralizacji króla Węgier Władysława IV, Loránd został wiosną 1282 r. mianowany wojewodą Siedmiogrodu, a w lipcu i sierpniu uczestniczył w królewskiej kampanii przeciwko klanowi Aba, a następnie odegrał decydującą rolę w zwycięstwo nad buntownikami z plemienia Kumanów. Mimo tego sukcesu seria ustępstw króla wobec arystokracji zmusiła Loránda do rezygnacji ze swojego województwa na rzecz Péc Apora. Drugi okres rządów (1284-1285)Po powrocie na urząd wojewody Siedmiogrodu w 1284 r. Loránd znalazł się w obliczu najazdów mongolskich. Zimą 1285 r. próbował powstrzymać inwazję kampanią, w której mieszkańcy Siedmiogrodu wyróżnili się odwagą na polu bitwy. Aby pomóc w zarządzaniu swoimi nowymi terytoriami, powołał wicewojewodę z siedmiogrodzkiej gałęzi rodu, Borsa László z Szentmártón. Po konflikcie z królem Władysławem IV pod koniec 1285 r. Loránd został ponownie pozbawiony władzy. Reorganizacja Siedmiogrodu i ostatni okres rządówLoránd znajdował się na progu swojej fortuny, gdy w Siedmiogrodzie zaczęto reorganizować funkcjonowanie według zasad „kongregacyjnych”, przenosząc de facto władzę na grupę lokalnych szlachciców. Gdy pierwsze zgromadzenie szlachty spotkało się w 1285 r. pod Turdą, Loránd stracił Siedmiogród i okazał się niezdolny do wywierania wpływu na innych szlachciców lub odgrywania ważnej roli w zarządzaniu prowincją. Niemniej jednak, gdy sentyment przeciwko Władysławowi silniej utrzymał szlachtę, wrócił do władzy po raz ostatni w 1288 roku. Wraz z bratem zorganizował zabójstwo króla przez najemników kumańskich w komitacie Bihar w 1290 roku. Ta akcja , wraz z jego ukrytymi ambicjami dotyczącymi Siedmiogrodu, doprowadził go do bezpośredniego konfliktu z ostatnim potomkiem dynastii Arpadów, Andrzejem III.. Pokonany przez wojska królewskie w wojnie domowej w 1294 r. został zwolniony z funkcji wojewody, ale jakoś udało mu się uniknąć konfiskaty jego rozległych ziem. Zmarł daleko od korytarzy władzy w 1301 roku. PrzypisBibliografia
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
